Politiek zet zich schrap voor rapport over Teevendeal

Ivo Opstelten maakte op 9 maart van dit jaar zijn aftreden bekend. Beeld anp

Met spanning wacht politiek Den Haag op het rapport dat Marten Oosting morgen presenteert. De oud-ombudsman onderzocht de afgelopen maanden wat er misging rondom de zogeheten Teevendeal. Die leidde dit voorjaar tot het aftreden van minister Ivo Opstelten en zijn staatssecretaris Fred Teeven. Hun oude ministerie, Veiligheid en Justitie, houdt rekening met harde conclusies.

Oosting kreeg de opdracht uit te zoeken hoe oud-minister Opstelten een bankafschrift als onvindbaar kon betitelen terwijl het in de overheidsarchieven zat. Het afschrift in kwestie ging over de schikking die Fred Teeven als officier van justitie in 2000 trof met drugscrimineel Cees H. Die laatste bleek - anders dan Opstelten beweerde - niet 1,25 miljoen gulden, maar 4,7 miljoen gulden te hebben overgehouden aan de deal.

Het onderzoek, afgedwongen door de Tweede Kamer, moet duidelijk maken hoe het kon dat ambtenaren hun minister niet goed informeerden over een politiek zo gevoelige zaak als die rond Cees H. VVD'ers Teeven en Opstelten profileerden zich als harde crimefighters. Coulante deals met criminelen passen daar niet bij en vragen om een uiterst zorgvuldige omgang.

Storm
"De spotlights zullen nog even op ons staan", voorspelde de nieuwe secretaris-generaal Siebe Riedstra zijn ambtenaren begin oktober. Hij is de opvolger van Pieter Cloo, die in maart in het kielzog van Opstelten en Teeven na nog geen drie jaar vertrok als hoogste ambtenaar op het ministerie. "Om in weertermen te spreken: het stormt hard. Alleen een paraplu helpt niet. Het gaat niet over zonder dat we iets doen."

Riedstra sprak die woorden uit op een medewerkersbijeenkomst vlak na de ophef rond de in scène gezette foto met Volkert van der G., de moordenaar van Pim Fortuyn. De minister was daarover niet goed op de hoogte gebracht. Het rapport van Oosting kan bij het publiek 'mogelijk weer hetzelfde beeld oproepen', waarschuwde Riedstra.

Dat beeld van het ministerie is momenteel bepaald niet rooskleurig. Een verdwenen bankafschrift, verzwegen fotomoment, fouten in de zaak rond de gedode oud-D66-minister Els Borst, een politiemol; het getuigt niet van een soepel lopend ministerie met diensten die onderling goed samenwerken. En het heeft een cruciale taak: de veiligheid van Nederland waarborgen.

Als Kamerleden keken Ard van der Steur en Klaas Dijkhoff op de dag van Opsteltens aftreden op het ministerie 'politiek' mee. Beeld ANP

Aansturing
De missers zorgen ervoor dat het geluid aanzwelt om het onder Rutte-I fors uitgebreide ministerie weer wat in te krimpen. Minister Ronald Plasterk (PvdA, Binnenlandse Zaken) opperde onlangs om de 'rechtsstatelijke' en 'veiligheidstaak' van het ministerie uit elkaar te trekken. "Het is op termijn te veel voor één minister en één staatssecretaris", zei PvdA-Kamerlid Jeroen Recourt vorige maand bezorgd. "De politieke aansturing is daarmee kwetsbaar."

Genoeg redenen voor alle betrokkenen om het rapport van Oosting te vrezen, vooral de ambtelijke top en het Openbaar Ministerie. Al zou morgen ook meer duidelijk kunnen worden over de rol van Ard van der Steur en Klaas Dijkhoff, het nieuwe bewindsduo op Veiligheid en Justitie. Als Kamerleden keken zij op de dag van Opsteltens aftreden op het ministerie 'politiek' mee.

Ongeacht de conclusies wil de nieuwe minister van een onbestuurbaar departement niets weten. Na een kritisch artikel in NRC Handelsblad schreef Van der Steur in september dat zaken als jeugdzorg, asiel en politie mensen nou eenmaal raken. "De roering die dit soms, ook in de publiciteit, met zich meebrengt moet echter niet verward worden met onbestuurbaarheid. Daarvan is geen sprake."

De Teevendeal

De deal dankt de naam aan Fred Teeven die als officier van justitie in 2000 een schikking trof met drugs-crimineel Cees H. Die laatste kreeg in ruil voor een boete een deel van zijn geld terug op zijn rekening. Hoeveel, dat was lange tijd de vraag.

Aanvankelijk hield minister Opstelten het op 1,25 miljoen gulden, maar raadslieden van H. gaven te kennen dat dat verhaal niet deugde. Zij hadden het over bedragen van rond de 5 miljoen gulden. Toen tv-programma 'Nieuwsuur' in maart het bedrag van 4,7 miljoen bevestigd kreeg via bronnen rond het ministerie en daar alsnog een schermprint opdook, werd Opsteltens positie onhoudbaar. Ook Teeven besloot op te stappen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden