Politiek Slovenië is terug bij af

Het EU-voorbeeldland van weleer ging zwaar onderuit door corrupte politici en economische malaise

JOOST VAN EGMOND

BELGRADO - Waar doen politieke leiders een gooi naar het premierschap nadat ze eerder moesten terugtreden wegens een corruptieschandaal?

Dat is de politieke realiteit in het hedendaagse Slovenië. Janez Jansa, veroordeeld tot twee jaar cel wegens corruptie, en Zoran Jankovic, beschuldigd door een onafhankelijke commissie, prijken morgen bovenaan het stembiljet als lijsttrekkers van de twee grootste partijen. Een gênante vertoning voor een land dat ooit als voorbeeld diende voor andere EU-toetreders.

Het leidt tot begrijpelijke onvrede onder de kiezers, die vorig jaar nog massaal de straat opgingen om de twee tot terugtreden te dwingen. Zo'n 20 procent wil niets met deze verkiezingen te maken hebben.

Maar de meeste stemmers putten hoop uit de gloednieuwe partij rond de rechtsgeleerde Miro Cerar. Deze politieke outsider die zijn sporen verdiende aan de universiteit, trekt massa's ontgoochelde kiezers. Zijn partij kan uit het niets de grootste worden.

Cerar is een nuchtere revolutionair. Hij houdt van bulletpoints en schema's. Competentie en dialoog zijn Cerars sleutelwoorden, net als betrokkenheid van burgers.

"Ik stap in de politiek omdat de situatie in Slovenië zo slecht is dat we nieuwe mensen nodig hebben", zei Cerar in een interview. Dat zijn velen met hem eens. Behalve de bedenkelijke politieke comebacks zit het land ook in een economische crisis van jewelste.

De twee problemen gaan hand in hand. Jansa was in zijn tijd als premier meer bezig met overleven dan met de economie die onderuit ging. Het hielp hem niet, op het hoogtepunt van de economische crisis moest hij vertrekken.

Jankovic schoof vervolgens een opvolger naar voren die als premier een tijdje de kastanjes voor hem uit het vuur mocht halen. Maar toen de economie stabiliseerde nam Jankovic zijn positie als partijleider weer in, hetgeen leidde tot de vervroegde verkiezingen van aanstaande zondag.

Daarmee maakte hij het waarschijnlijk te bont bij de kiezer. Volgens opiniepeilingen kan Jankovic zich opmaken voor een afstraffing; zijn partij Positief Slovenië valt terug van bijna 30 naar 2 procent.

Jansa doet het een stuk beter. Maar dat is waarschijnlijk niet genoeg om te voorkomen dat de nieuwkomer Cerar de nieuwe premier wordt.

Cerar heeft analisten nerveus gemaakt door aanstaande privatiseringen weer ter discussie te stellen. Maar tegelijkertijd ziet hij de noodzaak van hervormingen op de arbeidsmarkt en de publieke sector, waar werknemers nog een arbeidsbescherming uit socialistische tijden genieten. Bovenal wil hij het gapende begrotingstekort snel onder de euro-norm van 3 procent brengen.

Cerar zal zich niet populair maken met die koers. Veel Slovenen zien de noodzaak van hervormingen, maar zijn bang hun baan te verliezen. De verkoop van een supermarktketen aan een buitenlandse investeerder leidde deze maand al tot flinke protesten.

Maar meer smaken zijn er niet. Wie ook het roer overneemt na zondag, de agenda ligt vrijwel vast. En afwijken daarvan kan desastreuze gevolgen hebben.

undefined

Schone schijn

Slovenië kon al in 2007 meedoen met de euro, als eerste van de nieuwe EU-lidstaten. De Europese Commissie prees destijds de "opmerkelijke transformatie" van een planeconomie naar EU-integratie. Een paar jaar later bleek die transformatie vooral een vernislaagje. Banken in staatshanden financierden staatsbedrijven, vaak zonder veel aandacht voor de kwaliteit van die investering. Er ligt inmiddels een pakket aan economische hervormingsplannen maar die moeten nog wel worden uitgevoerd.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden