'Politiek maakt geen mooier mens van je'

ADIEU DEN HAAG | Interview | Ze zaten tijdens dit tweede kabinet-Rutte in het centrum van de macht. Toch vertrokken ze voortijdig van het Binnenhof. Hoe kijken politici terug? Aflevering 6 (slot): Arie Slob, ChristenUnie.

Op de fiets komt Arie Slob (54) de Stationsstraat in rijden. Even later zit hij op het terras van Hotel Wientjes in Zwolle. Na vijftien jaar aan het Binnenhof in Den Haag koos de fractievoorzitter van de ChristenUnie voor de kalmte in de stad aan de IJssel.

Hij was wel even klaar met 'topsport', zei hij bij zijn vertrek in december. Voor Slob was ook een overweging dat de fractie zonder hem kan en dat hij tijdig wilde beslissen of hij nog een keer lijsttrekker zou willen zijn bij de verkiezingen volgend jaar en dus ook nog drie of vier jaar in de Kamer zou blijven.

Als hij terugkijkt, mist hij vooral de mensen in Den Haag, niet het werk als politicus. Hij had altijd al een enigszins ambivalente verhouding tot de soms rellerige sfeer en trucs die de inhoud van het werk in de politiek regelmatig overheersen. "Den Haag lag snel achter mij. Sneller dan ik dacht", zegt hij. "Ik was bang voor het afkicken, want van de ene op de andere dag lig je stil. Het is goed geweest dat ik na een maand weer aan het werk was. Er was geen ruimte om in een gat te vallen."

Sinds januari is hij directeur van het Historisch Centrum Overijssel en van de IJsselacademie. De eerste organisatie gaat over het archiveren van documenten van overheden, particulieren en clubs in Overijssel. De tweede is een kenniscentrum over cultuur en streektaal. Bij de vestigingen in Zwolle en Deventer werken 45 mensen en meer dan honderd vrijwilligers.

Terug naar de wortels, zegt Slob over zijn baan. "Ik werk nu in de regio waar ik al lang woon en ben weer historicus. Het is heel gevarieerd en in niks vergelijkbaar met Den Haag. Ik smeer boterhammen als ik naar mijn werk ga. Dat deed ik in Den Haag nooit. Er zijn kilometers archieven, honderdduizend foto's over Zwolle als Hanzestad, Deventer als industrieel bolwerk, adellijke families. En er is nog veel meer. Ik ben met digitale ontwikkelingen bezig."

Heeft het werk in de landelijke politiek u veranderd?

"Het maakt niet in alles een mooier mens van je. Politiek is een harde wereld. Ik heb het naar eer en geweten gedaan. Wat ik hoor van familie en vrienden is dat ik redelijk mijzelf ben gebleven. Een risico is dat je meegaat in een cultuur waarin er wordt gescoord over de rug van een ander, een sfeer waarin mensen elkaar niet veel gunnen, mensen elkaar ook weer snel loslaten na samenwerking in bijvoorbeeld een coalitie. Ik voel mij niet verheven boven dit gedrag. Ik zal ook weleens op het randje hebben gebalanceerd, want het gaat in Den Haag vaak over belangrijke onderwerpen. Het is knokken om jezelf te blijven. Er is veel hectiek en heftigheid die je pas ziet als je er uit bent."

Bent u over de rand gegaan?

"Nou, nee. Dat kan ik mij niet herinneren. Ik heb niet bewust zitten liegen, maar ik vertelde ook niet altijd alles. Ik heb nooit getracht iemand een rad voor de ogen te draaien en altijd geprobeerd om collegiaal met mensen om te gaan. Ik heb ook fouten gemaakt, liep echt niet met een aureool boven mijn hoofd over het Binnenhof."

Welke fouten?

"Ik zit even te zoeken naar voorbeelden die te publiceren zijn." Hij lacht. "Geen fout, maar een voorbeeld. We waren aan het onderhandelen over de pensioenen. Ik wist dat onze fractie in de Eerste Kamer moeite had met het plan van het kabinet en onze steun was cruciaal voor een meerderheid. Dat gebruikte ik uiteraard in onderhandelingen om er zoveel mogelijk uit te slepen. Ik ging niet dramatiseren maar ging het ook zeker niet kleiner maken. Rutte dacht: dat is een spelletje van hem. En dat snapte ik ook wel weer want het is niet ongebruikelijk dat dat zo gaat. Toen heb ik senator Peter Ester en Carola Schouten, ons Tweede Kamerlid, naar het Torentje laten gaan. Na afloop van het gesprek belde Rutte en zei: 'Arie, je hebt gelijk. We dachten dat je een spelletje speelde, maar Ester zit er stevig in.' Uiteindelijk zijn wij er wel uitgekomen."

U stond bekend als iemand die kon dreigen steun aan het kabinet in te trekken, maar uiteindelijk toch akkoord ging.

"Wij gingen alleen akkoord als we voldoende toezeggingen kregen. Er zijn ook momenten geweest dat we niet door de bocht gingen. Ik wist wel resultaten te boeken. Dat werd niet altijd gewaardeerd. Ik vond het bijvoorbeeld onbestaanbaar dat het kabinet in Groningen meer gas uit de grond wilde halen en dreigde steun aan het kabinet in te trekken. Daarna kwam het kabinet met het besluit de gaswinning te verminderen en zeiden ze dat zij dat altijd al van plan waren geweest. Maar ze wilden aanvankelijk meer gas winnen."

U werd Arie Bombarie genoemd. Stoorde dat?

"De ChristenUnie trekt een te grote broek aan, was kennelijk de gedachte. Bij de VVD vonden ze het leuk om mij Arie Bombarie te noemen. Geen probleem als de coalitie maar doet wat wij belangrijk vinden en als dat niet gebeurt, gaan VVD en PvdA zonder ons verder. In dat geheel van onderhandelen en trucjes heb je momenten dat het erop aan komt. Dan is de sfeer niet aangenaam. Als je niet duidelijk je streep in het zand zet, denken ze dat je makkelijk akkoord gaat."

Is politiek dan vervelend?

"Dat mis ik niet. Het is framen. Dat gebeurt iedere dag."

Hij pakt zijn telefoon en laat een tweet zien over CDA-leider Sybrand Buma. Een journalist citeert een anonieme 'coalitiebron', een politicus dus van VVD of PvdA, die zegt: 'Heb steeds meer het idee dat Buma eigenlijk de afkorting is voor Ben Uiteindelijk Mopperend Akkoord'.

Slob moet er niks van hebben. "Even iemand lelijk neerzetten, anoniem. Daar heb ik ook mee te maken gehad. Ach, ik heb er geen nacht slecht van geslapen. Ik heb veel respect voor mijn oud-collega's en de offers die zij brengen. Ik was eind juni thuis en zag dat Kamerleden tot diep in de nacht een debat hadden over verpleeghuizen. Ik zie dat er grote onderwerpen liggen op het bord van politici en dat de wereld enorm in beweging is. Het is echt een enorme zware taak. Daaromheen is ook een harde cultuur ontstaan. Dat maakt mijn waardering voor politici niet minder."

Kan het anders?

"Het zou aanmatigend zijn als ik nu zeg hoe zij zich moeten gedragen. Verandering moet uit mensen zelf komen. Ik vind de politiek ruwer geworden. Ook het taalgebruik. De Duitse pater en schrijver Anselm Grün zei: 'Je moet in woorden kunnen wonen.' De politiek houdt zich daar niet aan. Het is soms agressief. Dan hoor ik: 'Jij bent dement' of 'Doe effe normaal' en 'Je liegt'. Het mag er fel aan toegaan, het mag eigentijds, maar het moet wel opbouwend zijn en gericht op samenwerking, ook met mensen die ogenschijnlijk ver van je af staan."

"Ik heb de samenwerking met Alexander Pechtold altijd bijzonder gevonden, want op een aantal punten verschillen wij fundamenteel. Maar wij weten beide dat je niet ver komt als je niet bereid bent oplossingen te zoeken. Andere partijen en mensen doen dat soms anders: die gaan alleen maar voor zichzelf. Hun woorden halen het Journaal maar ze dragen niets bij aan een oplossing. Ik wil de ander bereiken, zodat wij verder kunnen. Gelukkig heb ik een heleboel politici gezien die ook bereid waren om compromissen te sluiten."

"Nu ik geen politicus meer ben valt mij nog meer op dat veel mensen in een andere werkelijkheid leven. Ik ga tegenwoordig om acht uur met de fiets naar mijn werk en zit daar tussen allerlei mensen. Die hebben het ook wel even over het nieuws, bijvoorbeeld over minister Ard van der Steur, maar ze vinden het niet echt boeiend. Is de Tweede Kamer goed geïnformeerd? Heeft de premier een belofte gedaan die hij niet nakomt? Dat vindt een politicus belangrijk, maar ik merk dat het veel mensen minder kan schelen. Ik wist natuurlijk wel dat er een verschil is, maar word nu sterker mee geconfronteerd. Je moet als politiek oppassen dat er geen twee werelden ontstaan die langs elkaar heen schuiven."

Wat moet een politicus doen om de kloof te dichten?

"Het is belangrijk om steeds op zoek te gaan naar wat er in de haarvaten van de samenleving leeft. We zullen ook voor een deel moeten accepteren dat belangstelling voor politici en waardering voor hun werk minder vanzelfsprekend is. De politiek zal gezag moeten afdwingen door de goede dingen te doen."

Om een meerderheid te krijgen in Tweede en Eerste Kamer zijn volgend jaar waarschijnlijk veel partijen nodig om een nieuw kabinet te vormen. Misschien doet de ChristenUnie mee. Is terug naar het Binnenhof een mogelijkheid?

"Ik kan wel 'nee' zeggen, maar je kunt niet weten hoe het verder gaat. Ik heb er in principe een punt achter gezet en ben mij gaan richten op andere dingen."

Is het politieke denken verleden tijd sinds uw vertrek?

"Het is goed dat ik weg ben. Als je in de politiek zit, dan leef je politiek. Je ademt het. Alles wat je doet heeft ermee te maken. Dat ben ik nog niet helemaal kwijt. Als er een aanslag is zoals in Nice, dan veer ik op, maar ik hoef geen reactie te geven."

"Ik kan vaker thuis zijn. In januari ging ik met mijn vrouw door de week naar een concert. Dat was lang geleden. Door de week woonde ik vijftien jaar lang in Den Haag. De afgelopen twee jaar was ik op vakantie steeds bezig met de politiek; vorig jaar was er een euro-crisis in Griekenland en het jaar daarvoor de ramp met de MH17. Uiteindelijk hoefde ik niet terug naar huis, maar je hebt wel dag in dag uit de telefoon aan je oor. "

"Ik ben blij dat ik niet zo verslingerd ben geraakt aan de politiek dat ik er niet los van kom. Ik train voor de marathon van Berlijn.

"Verder ben ik ouderling geworden in de kerk, zit bij mensen thuis gesprekken te voeren over hun leven en dat is iets anders dan onderhandelen met de minister-president.

"Het is goed om weg te gaan op een moment dat het goed gaat. Dat is beter dan dat je op een gegeven moment merkt dat je bij de achterdeur staat en de mensen tegen je zeggen: 'Had je het niet door?'"

undefined

ARIE SLOB

Arie Slob werd geboren op 16 november in 1961 in Nieuwerkerk aan den IJssel. Hij studeerde geschiedenis in Groningen en werkte als leraar maatschappijleer en geschiedenis in Zwolle. Zijn politieke loopbaan begon in 1993 in de gemeenteraad van Zwolle. In 2001 stapte hij over naar de Tweede Kamer om er vijftien jaar te blijven. Hij was acht jaar fractievoorzitter van de ChristenUnie. De partij is met vijf zetels niet groot, maar wel relatief invloedrijk: Slob zat de laatste jaren bij vrijwel alle politieke akkoorden aan tafel.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden