Politiek laat verboden vruchten rijpen

De auteur is projectleider van de Nederlandse Vereniging tot Bescherming van Dieren.

Terwijl de politiek zich buigt over de ethische vraagstukken rond Herman, blijkt diens genetisch gemanipuleerde 'zusje' (hoe liggen familiebanden bij laboratoriumprodukten?) Ineke al verboden vruchten gedragen te hebben en kalfjes ter wereld te hebben gebracht.

Hoewel Ineke door minister Bukman als 'genetisch gemodificeerd' gezien wordt (de menselijke eigenschappen zijn in een deel van haar cellen terug te vinden), heeft de ethische commissie zich niet over deze experimenten gebogen. GenePharming en het Instituut voor veeteeltkundig onderzoek (IVO) maken duidelijk dat ze het principe van de controleerbaarheid tarten, door experimenten te verrichten die duidelijk buiten het kader van de ministeriele toestemming liggen.

De begripsverwarring rond transgenese (volgens GenePharming mag Ineke niet gezien worden als transgeen, de minister vindt van wel) maakt duidelijk dat zelfs het begrippenkader van de ethische discussie door de praktijk wordt ingehaald.

Hoe kan de politiek oordelen als niet langer duidelijk is waarover? Hoe helder is wetgeving als soortgrenzen tussen mens en dier overschreden worden? Zijn de menselijke eigenschappen bij dieren ingebouwd met als doel mastitisresistentie, de produktie van genetisch gemanipuleerde babyvoeding of de produktie van nog te ontwikkelen medicijnen?

De Tweede Kamer gaf minister Bukman toestemming voor de experimenten met Herman, de Eerste Kamer fluit de minister terug door unaniem een haalbaarheidsonderzoek naar alternatieven en bijbehorende heroverweging te eisen. Door dat onderzoek en die heroverweging toe te zeggen, geeft minister Bukman impliciet toe eerder onzorgvuldig gehandeld te hebben.

Bij zo'n conclusie past slechts een maatregel: onmiddellijk stoppen met Herman en Ineke. Dat vloeit eenvoudig voort uit het 'nee, tenzijprincipe' van de nieuwe Gezondheids- en welzijnswet voor dieren.

Maar niets is minder waar. Terwijl de Raad van State zich niet bevoegd acht, de Haagse rechtbankpresident zich niet geroepen voelt de minister te corrigeren en de minister laveert tussen het welles/nietes van Tweede en Eerste Kamer, fokt GenePharming er lustig op los. Herman heeft inmiddels vijftig nakomelingen in de maak en veel van het genetisch geknutsel is straks niet meer terug te draaien.

De onwennigheid ten opzichte van de nieuwe technieken en bijbehorende etnische vraagstukken leidt tot een schutterigheid die aangeeft dat onze samenleving nog niet klaar is voor de keuze. En bij gebrek aan kader wordt die keuze nu voor ons gemaakt door de biotechnologen die dankbaar gebruik maken van de gesignaleerde verwarring.

Vooruitlopend op de breedgedragen toestemming die eigenlijk noodzakelijk zou moeten zijn voor experimenten die zo diep ingrijpen in het leven van mensen en dieren, halen wetenschappers alvast de geest uit de fles waarvan nu al vast staat dat die er later niet meer in terug te stoppen is.

Als biotechnologie al in staat is om medicijnen te produceren via transgenese, laat 't dan in godsnaam een medicijn zijn dat ons maatschappelijk afweersysteem versterkt zodat we bestand raken tegen nieuwe aanslagen. De Dierenbescherming zal alle haar ten dienste staande middelen aanwenden om de weerstand tegen weerzinwekkende en mens- en dieronterende experimenten op te bouwen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden