Opinie

Politiek keert burger rug toe in euthanasiedebat

Veel mensen hebben een naaste gehad die aan het einde van het leven lang heeft moeten lijden. Beeld Flip Franssen/HH
Veel mensen hebben een naaste gehad die aan het einde van het leven lang heeft moeten lijden.Beeld Flip Franssen/HH

LINDA VOORTMAN   In de samenleving klinkt de roep om verruiming van de euthanasiewet, maar de politiek luistert niet, vindt Linda Voortman, Kamerlid voor GroenLinks.

Linda Voortman

De politiek heeft een moeizame relatie met euthanasie. Vandaag debatteert de Tweede Kamer er weer over, maar gezien de ervaringen van de afgelopen jaren is nu al te voorspellen dat het weer bij praten blijft. De meeste politici schieten direct in een pavlovreactie zodra verruiming van de huidige wetgeving wordt geopperd. Straks worden mensen aan de lopende band afgespoten, is het theatrale schrikbeeld. Dat schrikbeeld is, behalve ongefundeerd, iets dat veel meer bij de volksvertegenwoordiging lijkt te spelen dan in de maatschappij.

Zo werd een initiatief van burgers om hulp bij zelfdoding toe te staan bij ouderen die klaar zijn met leven, vorig jaar nog negatief beoordeeld door een meerderheid van VVD, PVV en de christelijke partijen. Dit terwijl recent uit een peiling van EenVandaag bleek dat 62% van de bevolking dit steunt. Met het herfstakkoord zitten ChristenUnie en SGP wederom in een goede positie om een liberaler euthanasiebeleid te blokkeren.

Minister Schippers (volksgezondheid), die stelde dat maar eens gekeken moet worden naar verruiming van de euthanasiewet, moest al snel op haar schreden terugkeren. Ze wil nu een nieuwe onderzoekscommissie instellen. Indien een dergelijke commissie er komt, is de kans groot dat er pas met sint-juttemis weer over verruiming van de euthanasiewet wordt gesproken.

Onnodig lijden
Dat is wrang. Door de toegenomen levensverwachting en verbeterde medische mogelijkheden om het einde van het leven te rekken wordt de periode van verval aan het einde van het leven langer en de vraag naar mogelijkheden voor een zelfgekozen dood groter. De steun van de maatschappij daarvoor neemt toe, doordat meer mensen een naaste hebben gehad die aan het einde van het leven lang heeft moeten lijden, waarbij duidelijk wordt dat euthanasie of hulp bij zelfdoding een daad van mededogen en liefde is. Er is niets ergers dan je naasten onnodig zien lijden.

Dit is het moment om de euthanasiewetgeving af te stemmen op de maatschappelijke ontwikkelingen. GroenLinks omarmt het burgerinitiatief Uit Vrije Wil om ruimere hulp bij zelfdoding toe te staan bij ouderen die klaar zijn met leven. Samen met Pia Dijkstra van D66 heb ik een initiatiefwet ingediend om artsen die gewetensbezwaren hebben tegen het inwilligen van een euthanasieverzoek, te verplichten om door te verwijzen naar een andere arts. Daarnaast zou ik willen dat we hulp bij zelfdoding uit de strafwet halen.

Rechtvaardiger
Ik vind het onbestaanbaar dat mensen als Albert Heringa, die zijn stiefmoeder aan dodelijke medicijnen hielp, vervolgd en gestraft worden voor hun liefdevolle daad. Critici vrezen dat als er geen rechter aan te pas komt om de hulp bij zelfdoding te toetsen, kwade bedoelingen de ruimte krijgen. Dan wordt al snel het voorbeeld gebruikt van familieleden die opa of oma, met het oog op de erfenis, net iets te veel aanmoedigen. Aanzetten tot zelfdoding is echter strafbaar, los van hulp bij zelfdoding. Ook als hulp bij zelfdoding legaal wordt, zal het OM bij een zelfdoding dus moeten toetsen of er sprake is van aanzet. We maken de wet zo rechtvaardiger, maar geen vrijbrief.

Deze voorstellen vergroten de regie van mensen over hun levenseinde, terwijl ze waarborgen dat er zo zorgvuldig mogelijk met verzoeken wordt omgegaan. De euthanasiewet laten zoals zij is, kan moeilijk als een serieuze optie worden beschouwd. Dat er straks meer mensen zinloos en onnodig moeten lijden omdat de wetgever heeft verzaakt te voorzien in een maatschappelijke behoefte, dát zou het schrikbeeld van volksvertegenwoordigers moeten zijn.

Linda Voortman: Tweedekamerlid GroenLInks

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden