Politiek Jakarta schrikt terug voor leger

De Indonesische burgerregering durft het nog niet aan het leger definitief uit de politiek te zetten.

Op de laatste dag van zijn jaarlijkse zitting besloot gisteren het Volkscongres (MPR) bijna unaniem dat de militaire vertegenwoordigers nog vijf jaar langer dan was afgesproken in dit hoogste wettelijke orgaan mogen blijven zitten. Zo zijn de militairen nu van hun zetels verzekerd tot de verkiezingen van 2009. Het compromis komt uit de koker van de partij van vice-president Megawati en van de voormalige regeringspartij Golkar, die samen een meerderheid vormen.

Het voormalige Soeharto-regime bedacht eind jaren zestig de dubbele functie (dwifungsi) van het leger (TNI). Ex-president Soeharto gaf zijn generaals een actieve rol in de politiek. Daar stond tegenover dat de manschappen niet mochten stemmen. De ex-president vreesde dat verkiezingen verdeeldheid binnen het leger zouden zaaien. Datzelfde argument voert Rambe Kamarulzaman van de Golkarpartij ruim dertig jaar later opnieuw aan: ,,We zijn bezorgd dat de militairen nog niet gereed zijn hun stemrecht te gebruiken. Dat partijvorming binnen het leger een bedreiging is voor de prille democratie.''

Studentenleider Taufik Riyadi noemt het verraad aan de hervormingen. Tijdens onafhankelijkheidsdag demonstreerden donderdag studenten massaal voor de hekken van het paleis om de president en de vice-president aan hun belofte te herinneren.

In 1998 waren het de studenten die een einde aan het militaire regime van Soeharto maakten. De toenmalige leiders van de hervormingsbeweging, de huidige president Wahid, vice-president Megawati en Volkscongresvoorzitter Amien Rais, beloofden dat in uiterlijk 2004 de politieke macht van leger definitief gebroken zou zijn. In het nieuwe besluit verlaten de militairen in 2004 weliswaar het parlement (DPR), maar blijven hun achtendertig zetels tot 2009 in het Volkscongres gegarandeerd.

,,Teleurstellend'', noemt de militaire deskundige Salim Said de beslissing. ,,Het toont aan dat deze overgangsregering onvoldoende zelfvertrouwen heeft zonder de militairen te regeren. Ze voelen dat ze de sympathie van het leger nog nodig hebben.''

Al eerder bleek deze gedachtengang onder de politici. In juli werd de hervormingsgezinde luitenant-generaal Agus Wirahadikusumah na slechts vier maanden commandant van Kostrad (het strategische Reserve Commando) te zijn geweest, teruggezet in functie. Algemeen werd toen aangenomen dat president Wahid zijn vertrouweling had opgeofferd om zijn relatie met de conservatieve krachten binnen het leger te verbeteren. Luitenant-generaal Agus riep regelmatig in de media dat alle militairen zo snel mogelijk de politiek uit moesten.

Het leger zelf doet alsof het niet gelobbyd heeft om zijn aanwezigheid in de politiek te verlengen. In ieder geval is er geen overleg gepleegd met de minister van defensie, de burger Juwono Sudarsono. Die reageerde verbaasd op het compromis en zei niet beter te weten dan dat in 2004 de soldaten zouden terugkeren naar hun barakken.

Ook voorzitter, luitenant-generaal (bd) Hari Sabarno van de militaire fractie in het volkscongres toonde zich verrast: ,,Het leger had zelf al de beslissing genomen uit de politiek te stappen. Maar de politiek vindt blijkbaar dat we nog steeds hard nodig zijn. Want wie weet er zoveel van veiligheids- en defensievraagstukken af als wij?'' Sabarno is er heilig van overtuigd dat ook na 2009 de burgers het normaal zullen vinden dat het leger prominent blijft meedoen in de politiek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden