Interview

Politiek denkt te makkelijk over het helpen van arbeidsgehandicapten

Annemiek Brouwers (30) werkt bij WVS Schoonmaak, een van de joint ventures van Vebego. Ze poetst vijf dagen per week kantoren van Fokker Techniek. Beeld Ton Toemen

Politici denken te makkelijk over het aan het werk helpen van arbeidsgehandicapten, vindt multinational Vebego die zelf duizenden mensen met een arbeidsbeperking aan de slag heeft.

"De verwachting dat je mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt wel even in een schoonmaakbedrijf kan plaatsen, is niet conform de werkelijkheid", zegt Niel Cortenraad. Hij is directeur bij familiebedrijf Vebego waar het grote aantal van 4500 mensen met een arbeidsbeperking werkt. En hij hoort te veel mooie verhalen vanuit de politiek.

Morgen debatteert de Tweede Kamer over het plan om arbeidsgehandicapten minder te betalen dan het minimumloon.

Vebego ging in 2007 als eerste privaat bedrijf een grote samenwerking aan met een sociale werkvoorziening, met IBN uit Uden. De arbeidsmarkt voor de schoonmaak was krap én Vebego wilde meer maatschappelijk ondernemen. Ze startten een joint venture waarbij ieder voor de helft eigenaar was. "Dat vond iedereen toen heel gek. Waarom gaat een privaat bedrijf in deze mensen investeren, vroeg men zich af", aldus Cortenraad.

Inmiddels werkt Vebego met zestien sociale werkplaatsen in meer dan zestig gemeenten. Met enkele sw-bedrijven zijn ze gezamenlijk een nieuwe onderneming begonnen. "Wij hebben ons hele bedrijfsmodel aangepast aan de doelgroep. Dat is ook nodig, anders werkt het niet. Als je honderd mensen van een sociale werkplaats bij een regulier schoonmaakbedrijf neerzet, zit binnen een paar maanden tachtig procent thuis."

Niel Cortenraad, directeur bij familiebedrijf Vebego. Beeld rv

Het werkt volgens Vebego beter als je een commerciële bedrijfsvoering, inclusief leidinggevenden, binnenbrengt bij de sociale werkplaats. "Je kunt van mensen met een laag IQ of een angststoornis niet verwachten dat zij opeens mee kunnen met een cultuur van een ander bedrijf." De directeur geeft een voorbeeld van hoe het is om met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt te werken. "Voor het schoonmaken van een kantoor zetten we doorgaans vijf man in. Die gaan in een paar uur tijd in een razend tempo stofzuigen, prullenbakken legen, bureaus schoonvegen en toiletten poetsen."

Geduld

Als Vebego hetzelfde werk laat doen door mensen met een arbeidsbeperking dan zetten ze vijftien man personeel in. "Eerst vraagt de leidinggevende hoe het met iedereen gaat. Want er is vaak iemand die wat heeft meegemaakt en daarover wil praten. Dat kan zomaar een uur duren. Sommigen kunnen vervolgens direct aan de slag, anderen moet je elke dag weer opnieuw uitleggen wat de bedoeling is.

"Soms gebeurt er iets onverwachts. Dan is er in dat kantoor bijvoorbeeld nog iemand aan het bellen en die wijst de schoonmaker bozig de deur. Een medewerker met een afstand tot de arbeidsmarkt kan daardoor compleet van slag raken. Dan moet je diegene bijstaan. Misschien moet hij zelfs naar huis om bij te komen."

Dat is de praktijk, aldus Cortenraad. Hij stoort zich aan het beeld dat veel politici schetsen van iemand die begint met een arbeidsvermogen van 50 of 60 procent en dat door het werken weet op te krikken naar 80 en vervolgens dankzij ervaring een arbeidsproductiviteit van 100 procent haalt en uit de uitkering stroomt. "Dat is een fabeltje. Dat lukt waarschijnlijk nog geen één procent. Het is echt een illusie te denken dat iemand met een blijvende arbeidsbeperking de uitkering uitkomt", zegt Cortenraad.

Onbetaalbaar

Multinational Vebego vindt het ook niet oké om deze mensen onder het minimumloon te betalen en geen pensioen of WW-rechten te laten opbouwen. "Dan creëer je een nieuw soort minimumloon voor mensen met een beperking, die hun aanvulling mislopen omdat ze spaargeld hebben of een partner met inkomen. Dat kan toch niet? In het ideale geval betalen we iedereen het cao-loon, net als de reguliere collega's die ook werken naar vermogen. Maar dat is de duurste oplossing."

Want Vebego vindt wel dat de overheid dan een groter deel moet betalen dan ze nu doet. "Tot 2015 was de vergoeding die we ontvingen om mensen van de sociale werkplaats in te zetten voldoende om winstgevend te blijven. Maar sinds de Participatiewet, met de loonkostensubsidie, is werken met arbeidsbeperkten onbetaalbaar geworden."

In de huidige loonkostensubsidie zit een systeemfout, zegt Cortenraad. "Als iemand voor 50 procent kan werken, krijgt Vebego 50 procent van het minimumloon vergoed. Maar we betalen diegene 120 of 130 procent van het minimumloon, conform de cao van de schoonmaak of groenvoorziening. Ik moet dan dus 70 of 80 procent betalen voor iemand met een loonwaarde van 50 procent. Dat is te veel. Dat doen werkgevers niet."

Cortenraad zou graag zien dat de politiek een discussie gaat voeren over wat het ons waard is dat iedereen mee kan doen. "Daaruit zou kunnen komen dat de samenleving het minimumloon voldoende vindt, zoals bij de voorgestelde loondispensatie. Maar dan wordt de werknemer dus eigenlijk wel 'gestraft' voor het feit dat hij een handicap heeft." De gedachte van een inclusieve samenleving vindt Cortenraad mooi. "Maar als dat gepaard gaat met bezuinigingen zoals de afgelopen jaren komt er niets van terecht." De directeur benadrukt dat de mensen die de afgelopen twintig jaar in de sociale werkplaats stroomden, dat echt niet voor niets deden. "Die groep kan, zonder extra inspanningen, gewoon niet functioneren op reguliere werkplekken."

Vebego

Familiebedrijf Vebego staat voor Verenigde Bedrijven Goedmakers, en begon in 1943 met de oprichting van Hago door Ton Goedmakers senior. Een klein glazenwassersbedrijf met een paar man personeel is uitgegroeid tot een multinational waar meer dan 35.000 mensen werken in 140 bedrijven en joint ventures. Er werken 4500 mensen met een arbeidsbeperking. Het bedrijf opereert niet alleen in Nederland maar ook in België, Duitsland en Zwitserland. De netto omzet bedroeg vorig jaar meer dan een miljard euro. Vebego is actief in de schoonmaak, gezondheidszorg, facilitaire dienstverlening en het groen.

Lees ook: Kabinet paait werkgevers met aanpassing loon gehandicapten

Het kabinet gaat de beloning van arbeidsgehandicapten veranderen. Geen loonsubsidie meer, maar een aanvullende uitkering. Zo komen er meer banen, stelt staatssecretaris Van Ark.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden