Politiebeschermers zadelen agent met een puzzel op

analyse | Moet een agent na een schietincident wel of juist niet de status verdachte krijgen?

Ga er maar eens aan staan als gewone diender: de voorzitter van je centrale ondernemingsraad (Cor) wil dat je na een schietincident niet direct als verdachte wordt behandeld. En dan gaat de voorzitter van je vakbond, in dit geval de ACP, roepen dat de beste bescherming die je kan krijgen een status als verdachte is.

Cor-voorzitter Frank Giltay en vakbondsbaas Gerrit van de Kamp hebben ongetwijfeld het beste voor met hun achterban. Tegelijkertijd zadelen ze de politieman op straat wel op met een puzzel.

Met als vruchtbare bodem een serie rechtszaken en incidenten is de discussie over het politieoptreden opgelaaid. Wie de dood van de Arubaan Mitch Henriquez (vorige maand in het Haagse Zuiderpark), die van Mike Stok (in Rotterdam in 2013) en een veroordeling van een agent in Kerkrade voor doodslag bij elkaar optelt, krijgt het idee dat er heel wat aan de hand is. De cijfers (zie bijgaande grafiek) spreken dat tegen. In de voorbije jaren vielen meer dodelijke slachtoffers bij politieoptreden dan de laatste twee jaar. En dat terwijl er wel degelijk meer schietincidenten zijn.

Giltay en Van de Kamp hebben gemeen dat zij vinden dat agenten meer bescherming verdienen en minder het risico moeten lopen dat zij voor hun optreden achter de tralies belanden.

Eerst maar eens de helpende hand van Giltay. De voorzitter van de centrale ondernemingsraad van de Nationale Politie vindt dat de politieman een andere behandeling verdient dan de crimineel die hij bestrijdt. Te snel wordt een politieman die bij een incident betrokken is geweest, bestempeld als verdachte. Niet fair tegenover de agent die in het uitvoeren van zijn taak vaak zijn eigen veiligheid op het spel zet, vindt Giltay.

Bij elk geweldsincident wordt de rijksrecherche ingeschakeld. Dat is een onpartijdige opsporingsdienst die rechtstreeks valt onder het College van procureurs-generaal van het Openbaar Ministerie. De rijksrecherche onderzoekt de zaak en hoort alle betrokkenen. In deze fase is de agent nog geen verdachte maar getuige. Hij wordt pas verdachte als blijkt dat hij zich niet heeft gehouden aan de geweldsinstructie. Als dat zo is, dan gaat de officier van justitie over tot vervolging en wordt de agent verdachte. Giltay - en de top van de Nationale Politie is het daarmee eens - vindt dat er eerst een toetsingscommissie moet komen voor het besluit tot vervolging wordt genomen. Zeg maar een tuchtrechter die eerst een oordeel velt.

Volstrekt mee oneens, zegt ACP-baas Van de Kamp. In Nederland hebben we met zijn allen afgesproken, en zo hebben we de wetgeving ook ingericht, dat we een burgerpolitie hebben die zo dicht mogelijk bij de burger staat en ook zo veel mogelijk volgens dezelfde wetten wordt behandeld. Dan moet je niet de agent een aparte behandeling geven. Je loopt daarmee zelfs het risico dat je niet meer als een rechtvaardige politie en een integere overheid wordt gezien.

Van de Kamp ziet ook niets in die aparte commissie, omdat heel veel regelgeving dan op de schop moet. De snelste oplossing is in zijn ogen dat de agent die bij een schietincident betrokken is, de status van verdachte heeft. Hij krijgt dan de cautie, de waarschuwing dat alles wat hij zegt tegen hem gebruikt kan worden en dat hij niet hoeft te antwoorden. In de huidige situatie, met de agent als getuige, is hij verplicht te antwoorden. En die verklaringen zetten hem op grote achterstand als het toch tot een proces komt. Die agent heeft, in de redenering van Van de Kamp, op dat moment minder rechten dan de crimineel die hij moet bestrijden.

Is deze discussie nieuw? Nee, zij duikt op bij elke golf aan kritiek op politieoptreden en verdwijnt vervolgens weer. En dat is wat de politieman zelf in stilte wellicht hoopt.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden