Update

Politie reageert chaotisch op storing 112

Beeld anp

Het enige nummer dat altijd bereikbaar moet zijn, werkte vandaag urenlang niet. Hulpdiensten gingen de straat op om waar nodig te helpen. De grote vraag is of de storing tot slachtoffers heeft geleid.

Voor hulpdiensten was het alle hens aan dek. Ruim drie uur lang, van 15.45 tot 19.15 uur, was noodnummer 112 vandaag niet bereikbaar vanwege een storing bij KPN.

De politie stuurde alle beschikbare agenten de wijken in om waar nodig te helpen. Ook ambulances en brandweerauto’s gingen de straat op. Vrijwilligers van het Rode Kruis in de buurt van Katwijk, Leiden en Gouda sprongen in busjes om naar de afgelegen gebieden in hun regio te rijden, om te kijken of kwetsbare inwoners in dit hete weer hulp nodig hadden.

Naast 112 was ook politienummer 0900-8844 niet bereikbaar. Ook de nummers van meerdere ziekenhuizen en gemeenten vielen uit, net als andere alarmnummers, en bellers via het KPN-netwerk hadden zelf geen bereik. Lange tijd was er geen alternatief noodnummer. ‘Heeft u acuut hulp nodig? Ga naar dichtstbijzijnde politiebureau of brandweerkazerne’, was rond 17 uur het advies dat de politie kon verspreiden. En: ‘ga – indien mogelijk – zelf naar ziekenhuis’.

Tiplijn Telegraaf

Pas rond kwart over zes verspreidde de politie via berichtensysteem NL-Alert een landelijk alternatief nummer, samen met een nummer voor WhatsApp. Een uur later moest de politie dat tweede nummer corrigeren: zoals twitteraars al hadden geconstateerd, had de politie per abuis de tiplijn van De Telegraaf verspreid. Sommige lokale korpsen verspreidden weer andere alternatieve nummers.

Marnix Eysink Smeets, als lector publiek vertrouwen in veiligheid verbonden aan de Hogeschool Inholland, heeft er geen goed woord voor over. “112 mag niet uitvallen, en als dat wel gebeurt moet er een glashelder alternatief zijn”, zegt hij. Over de gevolgen van de 112-storing wil hij niet speculeren. Maar als mensen bijvoorbeeld een hartaanval krijgen, dan is volgens hem een noodnummer noodzakelijk. “Je bent te laat als je zelf naar het plaatselijke ziekenhuis moet rijden.”

De lector vindt dat de politie en de hulpdiensten zich na deze storing wel even achter de oren mogen krabben. “Is er genoeg geleerd van de vorige 112-storing in 2012? Het zou goed zijn als er een alternatief noodnummer beschikbaar komt dat via een andere lijn loopt.” De Nederlanders zouden daar dan van op de hoogte moeten worden gebracht.

Pijnlijke generale oefening

Eysink Smeets zegt dat er nog een andere belangrijke reden is om een alternatief noodnummer beschikbaar te stellen. Hoewel nog onbekend is wat de oorzaak is van de storing bij KPN, is het volgens hem niet ondenkbaar dat Nederland in de toekomst vaker te maken krijgt met dit soort crises, bijvoorbeeld door een cyberaanval. “Laat dit een pijnlijke generale oefening zijn.”

“Dit had niet mogen gebeuren”, vindt ook woordvoerder Stijn Wesselink van KPN. “We hebben talloze waarborgen ingebouwd om dit te voorkomen.”

Waarom die niet werkten, kan hij niet zeggen. KPN gaat dat uitzoeken, Wesselink heeft ‘geen enkele indicatie’ dat er sprake zou zijn geweest van een hack of cyberaanval.

De grote vraag is of deze landelijke 112-storing tot slachtoffers heeft geleid, zoals in 2012. Toen konden in totaal 164 mensen de meldkamer niet bereiken. Vanwege het warme weer, de omvang van de storing en het tijdstip aan het eind van de middag is de kans groot dat dit keer vele honderden mensen het noodnummer niet hebben kunnen bereiken. 

Opstelten in 2012: Dit mag niet meer voorkomen

Minister Ferd Grapperhaus (justitie en veiligheid) kan zich opmaken voor een lastig debat. Tweede Kamerleden zullen zich dinsdagmiddag tijdens het vragenuur verdringen rond de microfoon met een simpele, maar duidelijke vraag: hoe is het mogelijk dat het belangrijkste telefoonnummer van Nederland opnieuw urenlang platlag?

De gedachten gaan terug naar de vroege ochtend van 21 juni 2012, toen vlak na middernacht alarmnummer 112 grotendeels uit de lucht ging. Het duurde zes uur voordat de storing was verholpen. Uit onderzoek bleek dat het probleem ontstond door een aaneenschakeling van fouten. Er waren onderhoudswerkzaamheden aan een belangrijke kabel waar de politie van afhankelijk is. De backup-kabel werkte niet. Toen de storing werd ontdekt, ‘kreeg deze niet de hoogste prioriteit’, schreef toenmalig minister Ivo Opstelten (veiligheid) destijds aan de Tweede Kamer.

Die nacht overleed een man in Amsterdam aan hartfalen. Omstanders kregen in eerste instantie geen contact met 112, waardoor de ambulance vertraagd ter plekke was. Opstelten zei naderhand dat hij het overlijden ‘ten zeerste’ betreurde, gevolgd door de uitspraak dat het alarmnummer ‘te allen tijde direct bereikbaar moet zijn’. “Dergelijke verstoringen mogen niet meer voorkomen.”

Interne procedures

De Inspectie Veiligheid en Justitie (IVenJ) deed vervolgens grondiger onderzoek naar de storing van 21 juni. Er kwam beter toezicht op de belangrijke kabelverbindingen en de ‘interne procedures’ werden aangescherpt. In oktober 2012 schreef Opstelten aan de Kamer: “De IVenJ is van mening dat de getroffen maatregelen toereikend zijn om dergelijke incidenten in de toekomst te voorkomen.”

Grapperhaus mag uitleggen waarom dit toch niet is gelukt. In de Kamer bestaan zorgen over de kwetsbaarheid van de alarmlijn. Een grote storing bij KPN kan een storing bij 112 betekenen. CDA-Tweede Kamerlid Chris van Dam noemt dit ‘redelijk onbegrijpelijk’. “Dit moet niet mogen.” Voor de ­camera van ‘RTL Nieuws’ sprak PvdA’er Attje Kuiken over ‘een grof schandaal’. Ze verwijst naar de belofte van Opstelten dat zo’n storing niet meer zou plaatsvinden. “Dit gaat over mensenlevens. Waarom was er geen goede back-up?”

De crisiscommunicatie liet ook te wensen over. De politie dacht gisteren aan het einde van de middag een alternatief WhatsApp-nummer voor mensen in nood te verspreiden, maar dat bleek de tiplijn van De Telegraaf te zijn. Grapperhaus zal ook voor dit geblunder ter verantwoording worden geroepen. De minister kon gisteravond nog niet veel kwijt over de storing, behalve dat hij uitleg wil van de KPN-directie hoe dit heeft kunnen gebeuren. “Het moet morgen niet weer fout gaan.”

Lees ook:

Procedures niet goed gevolgd bij storing 112 in 2012

De storing bij het landelijke alarmnummer in 2012 kwam doordat interne procedures niet goed waren gevolgd. Ook kreeg de verstoring niet de hoogste prioriteit toen die werd ontdekt. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden