'Politie overvraagd in tijd van terreur'

opsporing | Een zak geld lost het opsporingstekort niet op, stelt lector Marnix Eysink Smeets. 'Maak nieuw terreur- en cybercrimebeleid.'

Criminelen dreigen politie en Openbaar Ministerie op 'onoverbrugbare achterstand' te zetten, bleek onlangs uit een interne notie van de top van politie en Openbaar Ministerie. Marnix Eysink Smeets, lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid van Hogeschool Inholland, denkt dat beide hoeders van de veiligheid zich met de notitie in de eigen voet schieten.


Tijd om het opsporingstekort op te heffen door een blik agenten open te trekken?


"Nee. Er is niet zomaar een opsporingstekort dat je met wat extra fte's of miljoenen kunt opheffen. We moeten opnieuw nadenken over ons veiligheidsbeleid. We hebben een relatief 'rustige' periode achter de rug, waarin de 'traditionele' criminaliteit aantoonbaar en fors is gedaald. Criminologen spreken hier van de 'crime drop'. Aantoonbaar, niks mis mee. Ook de angst voor criminaliteit onder burgers is aantoonbaar verminderd: de fear drop.


"Het hele beleid en de inrichting van de Nationale Politie zijn gericht op die traditionele criminaliteit. Maar nieuwe vormen van criminaliteit en bedreigingen komen razendsnel op. Zoals: cybercrime, ondermijning, jihadisme en terrorisme. Dan is er nog de maatschappelijke onrust, bijvoorbeeld rond migranten. Dat zijn andere bedreigingen dan voorheen, met andere spelers, andere methoden en dat in andere segmenten van de samenleving."


En toch spreekt iedereen nu over meer menskracht en geld om het gat tussen opsporing en criminaliteit te verkleinen.


"Dat gat is zo oud als de wereld. Door daarop te tamboereren versterk je de misvatting dat de politie álle criminaliteit zou moeten aanpakken om succesvol te zijn. Als je dat van de politie verwacht, organiseer je je eigen teleurstelling. De rol van de politie is vooral een symbolische. Het publiek moet het gevoel hebben dat de politie ingrijpt waar de rechtvaardigheid écht in het geding is en als burger moet je de indruk hebben dat je het risico loopt gepakt te worden.


"Het debat over de rol van de politie is broodnodig. Maar zoals het nu gaat, schiet de politie zich onbedoeld in de voet. Er ontstaat een beeld dat de politie het publiek willens en wetens heeft besodemieterd met de criminaliteitscijfers. En dat is niet zo. Het wordt alleen steeds duidelijker dat het veiligheidsvraagstuk stevig en snel is veranderd. Niet alleen bij de politie, maar in het hele veiligheidsveld heeft men nog moeite de huidige veranderingen te doorzien en op waarde te schatten. Maar als bijvoorbeeld Tweede Kamerleden zich nu overvallen voelen dan hebben ze domweg zitten suffen."


Hoe nu verder?


"Met het rapport dat de politie en OM hebben gemaakt en dat nu is uitgelekt, willen zij een duidelijke boodschap neerleggen voor een nieuw kabinet. Het maken van zo'n notitie behoort tot het normale lobbyspel voorafgaand aan de verkiezingen. Daarnaast zijn er nogal wat krachten die minister Ard van der Steur in het nauw willen brengen."


Is het alleen lobby of is er meer aan de hand?


"Er is nog wat anders aan de hand. De politie stuitert van incident naar incident. Een voorbeeld. Als je op de geluiden van de politie en de bonden afgaat, was het geweld tegen de politie en andere hulpverleners tijdens de laatste jaarwisseling weer volstrekt buiten proportie en kwam dat mede doordat maatregelen waar men al heel lang om had gevraagd nog steeds niet waren genomen.


"Dat beeld ontstond mede door berichten die de politie zelf naar buiten bracht, maar die even later moesten worden teruggetrokken.


"De feiten over de jaarwisseling tonen een ander beeld: vrij rustig. Er was dus sprake van een overreactie bij de politie en de bonden. Die overreactie kun je duiden als signaal dat de politie over de kling wordt gejaagd. We eisen van de politie langzaam maar zeker zoveel dat we de politie aan het uitputten zijn. En dat in een onrustige tijd waarin we ons dat niet kunnen permitteren."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden