Politie-instructie: laat ze vijf minuten demonstreren, daarna meppen

Argentinië scherpt protocol aan voor onaangekondige protestacties en blokkades. Links doet dit denken aan de militaire dictatuur.

Elke dag vinden er ongehinderd drie stakingen en/of protestacties plaats in Argentinië. Ontslagen? Gewoon dagenlang de toegangspoort tot je werkgever blokkeren. Tot ze je weer aannemen. Stroomstoring? Samen met je buren tijdens de spits een snelweg afzetten. Net zo lang tot het elektriciteitsbedrijf je weer heeft aangesloten. De protestwoede kost de Argentijnse economie naar schatting zo'n miljard euro per jaar en de kersverse liberale president Mauricio Macri vindt het welletjes. De politie mag voortaan na vijf minuten hard ingrijpen om demonstranten te verwijderen of op te pakken. De vakbonden en linkse oppositie spreken van repressie.

Een maandagmiddag op de Avenida Leandro Alem in het centrum van Buenos Aires. Een aanhoudend en oorverdovend getoeter. Een politieman leidt het verkeer vol gefrustreerde automobilisten om terwijl achter hem spandoeken in de wind wapperen. 'Einde aan de massaontslagen', staat op een van de protestborden. Een groep van zo'n honderd ontslagen ambtenaren heeft zich voor het federale ministerie van arbeid verzameld. Ze eisen een gesprek met de minister, die volgens een woordvoerder niet aanwezig is. Een jonge agent bekijkt rustig de jonge vrouwen in de groep terwijl hij een sigaret rookt. Hij grijpt niet in omdat onder de demonstranten zwangere vrouwen zijn. "Dan mogen we het protocol niet uitvoeren", legt de jonge diender uit.

Het protocol is in dit geval de nieuwe instructie van de regering aan de politie en gendarme van Argentinië hoe om te gaan met onaangekondigde demonstraties of piquetes - blokkades. De nieuwe minister van veiligheid, Patricia Bullrich, maakte bekend dat de politie voortaan gaat optreden. Met wapens als dat nodig is. "Ze krijgen vijf à tien minuten de tijd om weg te wezen", aldus de minister bij de presentatie van het nieuwe protocol. Agenten krijgen beschikking over traangas en rubberen kogels, maar het protocol sluit het gebruik van vuurwapens niet uit. Veel burgerrechtenorganisaties gaat dit veel te ver.

"Agenten bewapenen is vragen om problemen", aldus Paula Litvachky van het Centro de Estudio Legales y Sociales (CELS), een van 's lands non-profitorganisaties die zich inzetten voor burgerrechten. Politiegeweld komt dagelijks voor in Argentinië. Onlangs raakten tientallen jongeren gewond toen gendarmes met rubberen kogels op ze schoten terwijl ze een dansvoorstelling gaven. De gendarme was in de veronderstelling dat het om een bende ging. Excuses werden door de regering of politie niet gemaakt. Ook niet toen in 2013 een psychiatrisch ziekenhuis moest worden ontruimd en de politie met knuppels begon te slaan op verwarde patiënten die weigerden te vertrekken.

Het CELS vindt dat de regering niet zomaar het geweldsniveau van de politie kan bepalen zonder instemming van het parlement. "Dit debat hoort thuis in onze huiskamers, het Congres en zo nodig in de rechtszaal", stelt Litvachky. De linkse oppositie in het Argentijnse Congres vergelijkt de maatregelen van de nieuwe regering van Mauricio Macri met de onderdrukking door de militairen tijdens de dictatuur van Videla (1976-1983).

'Burger kan niet anders'

Protesteren is soms het enige machtsmiddel dat Argentijnen hebben om iets voor elkaar te krijgen, beweert de winnaar van de Nobelprijs voor de vrede Adolfo Pérez Esquivel. "Je kunt als burger soms niet anders. Zet een uur de snelweg af en dan luisteren ze wel", zei hij op de radio. Esquivel herinnert eraan dat straatprotest ook de Dwaze Moeders en uiteindelijk de val van de dictatuur hebben voortgebracht. "We moeten niet in de val lopen dat demonstreren eigenlijk vooral een ongemak is dat we moeten oplossen. Het is onze volkscultuur", aldus Esquivel.

Minister Bullrich ondervond die cultuur aan den lijve. Demonstranten hielden de politica afgelopen week uren gevangen in haar eigen woning door de in- en uitgangen te blokkeren. Ze herwon haar vrijheid nadat ze beloofde te gaan overleggen met burgerrechtenorganisaties zoals het CELS en een commissie van het Argentijnse Congres over het nieuwe protocol. Het was voor de minister toegeven of een thuiswerkplek regelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden