Politie deporteert slachtoffers geweld

Marco is door de Zuid-Afrikaanse politie ontvoerd en gedumpt in Zimbabwe. Uitgehongerd is hij op weg terug, en al beroofd door bandieten.

Marco loopt alleen op een lange stoffige zandweg, zijn waterfles is leeg. Aan zijn voeten slippers die hij van een vreemde kreeg. „Het zijn niet de mensen, maar het is de politie die me in deze ellende heeft gebracht”, vertelt de 27-jarige Zimbabwaan.

Het geweld tegen buitenlanders had zijn township in Johannesburg nog niet bereikt, maar uit voorzorg werd hij door de politie naar een ’veilig’ onderkomen gebracht. Tot zijn grote verbazing belandde hij met zijn busgenoten in een detentiecentrum. Een week later werd hij gedeporteerd naar Zimbabwe.

Nu wil Marco terug naar Johannesburg om zijn spullen op te halen –met niets kan hij niet bij zijn familie aankomen. Elke keer als er een auto langskomt, strekt hij zich languit op de grond om zich te verschuilen achter de korte bosjes langs de weg, bang om weer opgepakt te worden door de Zuid-Afrikaanse politie.

In de afgelopen drie dagen heeft hij vanuit Zimbabwe, zonder eten, al meer dan 80 kilometer gelopen. „Ik heb honger. En ik ben op zoek naar water”. Zaterdagochtend is hij de Limpopo-rivier, die vol met krokodillen zit, over gezwommen.

Daarna is hij in elkaar geslagen en overvallen door de gevreesde bendes die zich in de bush bij de grens ophouden. „Ze hebben alles wat ik bezit van me afgenomen: mijn schoenen en mijn shirt.”

Inmiddels heeft hij aan de kant van de weg een geel shirt gevonden en heeft een bezorgde voorbijganger hem slippers gegeven. Hoewel hij de uitputting nabij is, stapt hij stevig door. „Zodra ik mijn spullen heb opgehaald ga ik weer terug naar Zimbabwe.”

De aanvallen op immigranten in Zuid Afrika hebben de afgelopen twee weken aan 56 mensen het leven gekost en tienduizenden immigranten uit hun krotten verdreven. De meesten kamperen bij politiebureau’s. Anderen gingen naar huis.

Volgens David Cote van Lawyers for Human Rights werden vooral tijdens de eerste week van de aanvallen veel illegale buitenlanders opgepakt en uitgezet. Maar inmiddels hebben de politie en het verantwoordelijke ministerie beloofd de getroffen illegalen niet te zullen deporteren. „Het probleem is echter dat agenten zich niet altijd aan deze politieke beloftes houden”, aldus Cote.

Tot een aantal weken geleden probeerden Zimbabwanen voornamelijk hun vaderland uit te komen. Honderden wanhopige Zimbabwanen, op de vlucht voor honger en politiek geweld, ondernamen dagelijks een levensgevaarlijke reis door illegaal de grens over te steken voor een beter leven in Zuid-Afrika.

Maar nu keren voor het eerst sinds jaren Zimbabwanen terug. Volgens douanebeambte Justice Atombe passeren elke dag tientallen immigranten uit Johannesburg, Kaapstad en Durban de grenspost Beitbridge.

„Ik ga liever dood van de honger, dan dat ik vermoord word in Zuid-Afrika”, verklaart de hevig geschrokken 33-jarige Patricia Muvereng. Ze heeft besloten om naar Zimbabwe terug te keren.

„Daar”, zegt Patricia terwijl ze over de Limpopo-rivier naar Zimbabwe wijst, „is helemaal niks. Geen voedsel, geen geld, geen banen. Alleen maar angst en geweld.” Toch wil ze terug. Liever honger dan deze haat in Zuid-Afrika.

Patricia zit samen met twaalf andere Zimbabwanen in een volgepakt taxibusje dat staat geparkeerd op de drukke parkeerplaats bij het Shell station in Beitbridge, de grenspost tussen Zimbabwe en Zuid-Afrika. Ze heeft haar man achtergelaten in Kaapstad, want geld voor een tweede buskaartje van Kaapstad naar Beitbridge was er niet. Op haar schoot liggen al haar bezittingen: twee broden in een witte plastic tas.

Ze woonde nog maar een maand in de township Pilippi in Kaapstad toen ze vrijdag haar krot moest ontvluchten voor een woedende menigte die het op de buitenlanders gemunt had. „Mijn drie kinderen wonen in Zimbabwe. Ik sterf liever in de nabijheid van mijn familie dan in Kaapstad. Ik hoop dat mijn man snel geld zal vinden, zodat hij zich bij ons kan voegen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden