Column

Politici rommelen met integriteit en vertrouwen

Kamerlid Fred Teeven in de Tweede Kamer tijdens de schorsing van het debat van woensdag over het rapport van de Onderzoekscommissie Ontnemingsschikking onder leiding van Marten Oosting over de Teeven-deal. Beeld anp

Het intense debat over de Teeven-deal van afgelopen week heeft bij velen het vertrouwen in politici niet vergroot. De begrippen loyaliteit en integriteit kwamen hier met elkaar in botsing, schrijft columniste Nelleke Noordervliet.

Ik ben integer en loyaal, althans dat denk ik graag van mezelf. Ik heb ook bij voorkeur integere en loyale mensen om me heen, hoewel lang niet iedereen in gelijke mate loyaal en integer is. Er lopen heel wat trouweloze flierefluiters en leugenachtige opportunisten rond, om nog maar te zwijgen van notoire woordbrekers en criminelen.

De mens is geneigd tot het kwaad en tot gemakzucht. Het handhaven van de hoogste ethische standaard is niet altijd eenvoudig. Hoe vaak passeert er niet een leugentje om bestwil de haag onzer tanden? Nu ben ik een niet erg zichtbaar individu, maar toch zou u het vervelend vinden in uw Trouw een columnist aan te treffen die het met normen en waarden niet zo nauw nam.

Veel belangrijker nog is het op aan te kunnen van de integriteit en loyaliteit van mensen die we kiezen om ons te vertegenwoordigen in regering en parlement. Er rust een hoge plicht op onze bestuurders om eerlijk, onomkoopbaar, open en betrouwbaar te zijn.

Veel meer dan voor de uitvinding van de televisie en de sociale media zijn zij zichtbaar geworden en staan hun daden onmiddellijk in de volle schijnwerpers van het publieke oordeel. Konden ze vroeger nog wel eens een scheve schaats rijden zonder dat er een haan naar kraaide, je moet nu van goeden huize komen om bonnetjes te verdonkeremanen en brieven door de shredder te halen zonder dat een wakkere journalist dat ziet.

Vaak wordt gedacht dat het ontluikende schandaaltje wel zal overwaaien. Helaas waait het vaak genoeg over. Zo moeten we nog zien of het lek in de commissie stiekem boven water komt, hoewel we daar na het vertrek van Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg misschien op mogen hopen.

Maar kijk, overwaaien of niet: daar staat nu vrijwel de hele VVD-top - nota bene vooral die van het recht - zonder jas in de kille wind. Drie zijn er al afgedropen. De andere drie hebben zich uitgeput in verontschuldigingen en mogen alleen blijven zitten omdat na nieuwe verkiezingen Geert Wilders als een grote roze olifant in de Kamer zal staan.

Het is allemaal van een buitengewoon beroerd niveau. Dat komt ervan wanneer je je op het glibberige pad van deals met de onderwereld begeeft, waar je probeert net als in een Amerikaanse tv-serie de grote vissen te vangen door een kleine vis voor jou te laten jagen.

Fred Teeven, met het postuur van een nachtclubportier en de kop van een capo dei capi, zou dat varkentje wel even wassen. Crimefighters! Het klinkt als 'Ghostbusters'! Van de Teeven-deal is bekend wat hij heeft gekost maar niet wat hij heeft opgebracht. Als ze dat zouden zeggen, zou die arme Cees H. gevaar lopen geliquideerd te worden! Hoezo grote vissen gevangen?

Hoe gaat zoiets in zijn werk? Hoe kan een hele riedel liberalen als dominostenen omvallen? Ze zijn het slachtoffer geworden van de verscholen discrepantie tussen loyaliteit en integriteit. Hoewel die begrippen erg op elkaar lijken, kunnen ze botsen. Als functionaris behoorden ze allen integer te handelen. Als VVD'ers hadden ze trouw en steun beloofd aan de partij en dus ook aan elkaar.

In de praktijk is nu gebleken dat voor de VVD loyaliteit boven integriteit gaat. Het VVD-belang telt meer dan het algemeen belang. Je helpt je mede-VVD'er als hij of zij in moeilijkheden komt, ook al moet je daarvoor misschien de principes van integriteit schenden.

Ja, je probeert intern de struikelende collega tot een bekentenis van verkeerd handelen te krijgen. Maar doet hij dat niet, dan moet je kiezen: laat ik hem vallen of ben ik loyaal?

Loyaliteit kan je weleens worden opgedrongen. Integriteit is altijd een eigen keus. Loyaliteit kan lafheid zijn. Integriteit vergt persoonlijke moed. Door af te treden hebben Opstelten, Teeven en Van Miltenburg zelfs afgezien van de laatste kans hun integriteit te tonen door zich te verantwoorden voor de volksvertegenwoordiging.

Het erge is dat ik eigenlijk voor geen van die 150 parlementariers mijn hand in het vuur durf te steken, nou ja, vooruit, voor een enkeling dan: heel eventjes.

Nelleke Noordervliet Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden