Polen wil economie 're-poloniseren'

Warschau komt met vijfjarenplan van 250 miljard euro. Economen zijn sceptisch, buitenlandse ondernemers ongerust.

De communistische vijfjarenplannen zijn allang passé, maar hun geest waart nog rond in Oost-Europa. De Poolse regering kondigde deze week de innovatie, re-industrialisering en 're-polonisering' van de economie af. De staat zal hiertoe de komende jaren 250 miljard euro 'mobiliseren'. Over vijftien jaar zullen de Polen net zoveel verdienen als de gemiddelde EU-burger, beloofde de minister van economische ontwikkeling, Mateusz Morawiecki. Op dit moment verdient de helft van de Polen minder dan 550 euro per maand.

Het Morawiecki-plan is letterlijk een vijfjarenplan in het kwadraat. Het kijkt 25 jaar vooruit en ziet een bloeiende economie, gespecialiseerd in de productie van drones, medicijnen, treinen, schepen en andere potentiële exporthits. Alle staatsagentschappen en -fondsen moeten samensmelten in een grote nationale investeringsbank om dit te financieren. Staatsbedrijven moeten fuseren tot een nationaal conglomeraat.

Volgens de nationalistisch getinte partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) die Polen sinds november regeert, moet de staat het voortouw nemen, omdat de markt te veel ongelijkheid veroorzaakt en de economie heeft uitgeleverd aan buitenlanders. "Laten we er niet langer omheen draaien: kapitaal heeft een nationaliteit", concludeerde premier Beata Szydlo. Vandaar dat haar regering de afgelopen maand extra belasting invoerde voor supermarkten en banken, sectoren die grotendeels in handen zijn van buitenlandse bedrijven.

De reactie liet niet op zich wachten. In een gezamenlijke brief aan de regering uitten buitenlandse businessclubs, waaronder de Nederlands-Poolse Kamer van Koophandel, hun ongerustheid. Want wat betekent een re-polonisatie van de economie? Op dit moment wordt de helft van de industriële productie en twee derde van de Poolse export gerealiseerd door buitenlandse bedrijven.

Sinds Morawiecki dinsdag zijn plan presenteerde, regent het kritiek. Maar er is een punt van breed gedeelde lof: "Het plan stelt de juiste diagnose", aldus Jacek Adamski van werkgeversorganisatie Lewiatan. Die diagnose stemt niet vrolijk. Polen is nog altijd arm. De overheid is slecht georganiseerd. De bevolking daalt met ongeveer 70.000 mensen per jaar. Poolse bedrijven zijn niet innovatief.

De grote vraag is hoe dat te veranderen. "Het plan is een opsomming van algemeenheden", concludeerde Dariusz Rosati, bekend econoom en lid van de liberale oppositie, die erop wees dat Polen domweg niet genoeg binnenlands kapitaal heeft.

De helft van de geplande 250 miljard euro zijn Europese fondsen die de vorige regering al in de wacht sleepte. Minister Morawiecki rekent daarnaast op het bedrijfsleven dat volgens hem 55 miljard euro heeft opgepot. Maar het bedrijfsleven is kopschuw, nadat de kredietwaardigheid van Polen dit jaar werd verlaagd.

Blijft over de schatkist. Maar de begroting staat op springen door alle sociale beloftes. "We hebben een huis met tochtende ramen en een lekkend riool. En nu beloven we een groot terras met riant uitzicht", concludeerde econoom Dariusz Filar. "Minstens een derde van de begroting van het Morawiecki-plan staat op losse schroeven."

Het bedrijfsleven staat evenmin te trappelen. "Ons wordt al jaren beloofd dat de staat ondernemersvriendelijk zal worden", smaalde Jacek Choloniewski, econoom en zelf ondernemer. De combinatie van ambtenaren en risicovolle, op innovatie gerichte investeringen is volgens hem een gotspe. "Als ik hoor dat de staat gaat zorgen voor groei, dan krijg ik acuut buikklachten. De enige troost is dat het meestal bij plannen blijft."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden