Polen voor rechter om aanwezigheid CIA-gevangenis

Europees Hof mensenrechten bekijkt klacht Guantánamo Bay-gedetineerden

MARJON OP DE WOERD en REDACTIE BUITENLAND

De van terrorisme verdachte Abd al-Rahim Al Nashiri en Abu Zubaydah waren er gisteren in het Europees Hof voor de Rechten van de Mens niet bij. Terwijl een batterij aan advocaten probeerde aan te tonen dat Polen schuldig is aan het schenden van hun mensenrechten, zaten de twee mannen ruim 7800 kilometer verderop in gevangenkamp Guantánamo Bay.

Ze hebben Polen aangeklaagd wegens de vermeende geheime CIA-gevangenissen, de zogenoemde 'black sites' die de Amerikaanse geheime dienst gebruikte om verdachten van terrorisme te verhoren. Uit onderzoek van onder andere de Raad van Europa bleek jaren geleden dat Polen, Roemenië en Litouwen zulke black sites kenden.

Niet eerder werd een Europees land wegens zijn rol hierbij in het beklaagdenbankje gezet. Polen heeft de twijfelachtige eer de eerste te zijn en heeft drie aanklachten aan zijn broek hangen: de martelingen en de geïsoleerde opsluiting van de twee mannen, de overplaatsing vanuit Polen naar Guantánamo Bay en het blokkeren of vertragen van een officieel Pools onderzoek naar de gebeurtenissen.

Advocate Amrith Singh is blij dat het proces tegen Polen begonnen is: "Het was de eerste keer dat een rechtbank zich volledig op mijn cliënt Al Nashiri richtte. Het was zijn eerste eerlijke hoorzitting", vertelt zij telefonisch vanuit Straatsburg. Contact met haar cliënt heeft ze niet. Ze heeft hem nooit gezien, nooit gesproken. Praten over zijn mishandeling mag hij niet, ze baseert zich op publieke documenten en onderzoeken. "Het zijn bizarre regels", verzucht ze.

Haar cliënt, een 48-jarige Saoediër werd in 2002 opgepakt en is hoofdverdachte van de aanslag op een Amerikaans marineschip in de Jemenitische havenstad Aden in 2000. Na detentie in Afghanistan, Thailand, Polen en Marokko kwam hij in 2003 terecht in Guantánamo Bay. Iets dergelijks geldt voor de 42-jarige Palestijn Zubaydah, door de Amerikanen gezien als een sleutelfiguur van Al-Kaida en ook in 2002 opgepakt. Beide mannen zeggen in Polen te zijn gemarteld met de waterboarding-techniek, slaaponthouding en extreem hard geluid.

De Amerikaanse geheime dienst heeft nooit verteld waar de gevangenissen zich bevonden. Ook Polen gaf gisteren geen millimeter toe en 'ontkende noch bevestigde' het bestaan ervan op Pools grondgebied. De staat voerde aan zijn eigen onderzoek, dat al vijf jaar gaande is, te willen afronden. Advocate Amrith Singh heeft het Hof gewezen op de tijdsdruk voor haar cliënt: begin september 2014 staat de rechtszitting voor de Amerikaanse militaire commissie op de rol. Al Nashiri hangt de doodstraf boven het hoofd. Als de rechter hen in het gelijk stelt, hoopt Singh op een 'diplomatieke interventie' van Polen zodat de doodstraf van tafel gaat.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden