Polen sturen Kaczynski de oppositie in

De Poolse premier Jaroslaw Kaczynski heeft de parlementsverkiezingen verloren. Hij gaat de oppositie in, zei hij gisteravond.

De partij ’Recht en Rechtvaardigheid’ (PiS) van de Poolse premier Jaroslaw Kaczynski kreeg bij de parlementsverkiezingen gisteren ruim 31 procent van de stemmen. Dat is bijna 13 procent minder dan het conservatief-liberale Burgerplatform (PO) van oppositieleider Donald Tusk.

De verkiezingen eindigden chaotisch. Enkele stemlokalen besloten uren langer open te blijven, omdat in de loop van de dag stembiljetten ontbraken. De opkomst was met 55,3 procent de hoogste sinds de val van het communisme in 1989.

De uitslag betekent dat Polen een meer pro-Europese regering krijgt, die vrijwel zeker wordt gevormd door het Burgerplatform en de boerenpartij PSL, die 8 procent kreeg.

Een dergelijke regering beschikt echter niet over de 60 procent van het aantal zetels die nodig is om president Lech Kaczynski, de tweelingbroer van de premier, te overstemmen wanneer hij een veto over een wet uitspreekt. Hij blijft in ieder geval tot 2010.

Een PO-PSL-coalitie is daarom aangewezen op de steun van Kaczynski’s PiS, of van de Linkse Liberalen (LiD), die gisteren ongeveer 12 procent kregen. De voormalige coalitiegenoten van premier Kaczynski, de Liga van Poolse Gezinnen en de Zelfverdedigingspartij, verloren alle zetels.

Gedurende twee jaar hebben de tweelingbroers Lech en Jaroslaw Kaczynski Polen tot op het bot verdeeld. Over een ding waren vrijwel alle Polen het echter gisteren wel eens: de parlementsverkiezingen waren een plebisciet: voor of tegen hen.

De Kaczynski’s gaven Polen in Europa de naam een dwarsligger te zijn. Daar brengt het Burgerplatform waarschijnlijk verandering in.

Met hun ’Vierde Republiek’ zetten de Kaczynski’s zich af tegen de jaren waarin Polen de overgang naar democratie en vrije markt maakte. Ze streefden naar een democratie met een zeer sterke uitvoerende macht, die in sommige opzichten meer op het Rusland van Poetin leek dan op wat in West-Europa gebruikelijk is. Vooral het gebruik van het staatsapparaat voor politieke doeleinden was een regelmatig terugkerend verwijt aan hun adres. Zo speelde het door Kaczynski opgerichte anti-corruptiepolitie een grote rol tijdens de verkiezingscampagne.

Met de keuze voor het Burgerplatform, hebben de Polen gekozen voor een meer toekomstgerichte politiek. Dit heeft onder meer te maken met de hogere opkomst onder jonge kiezers. In de ideologie van de gebroeders Kaczynski staat het verleden centraal. Ze willen Polen een gevoel van eigenwaarde teruggeven door vroegere heldendaden breed uit te meten en strijd te leveren met post-communisten. Ook in de relatie met het belangrijke buurland Duitsland vervingen de gebroeders de verzoening door confrontatie, door steeds terug te grijpen op het leed dat Polen tijdens de Tweede Wereldoorlog werd aangedaan.

Het Burgerplatform is net als PiS een conservatieve partij, die is voortgekomen uit de anti-communistische oppositie, maar is op economisch gebied veel liberaler dan PiS. Het legt sterk de nadruk op prive-initiatief en minder staatsingrijpen in de economie.

Gegeven de grote controverses die Kaczynski de afgelopen twee jaar teweegbracht, is zijn nederlaag eigenlijk nog beperkt. Hij kan zich erop beroemen, de eerste Poolse premier te zijn die bij verkiezingen niet geheel is weggevaagd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden