Nieuws EU-Top

Polen remt Europese klimaatambities af

Onderonsje tussen de (jarige) Poolse premier Morawiecki en zijn Zweedse ambtgenoot Löfven aan het begin van de Europese top, donderdag. Beeld Reuters

De EU heeft in Brussel geen overeenstemming kunnen bereiken over klimaatneutraliteit in 2050, onder meer door verzet van Polen. Zodoende heeft de EU een minder sterke positie op VN-klimaattop in september, Greenpeace spreekt van ‘een zwarte dag voor klimaatbescherming’. 

De naar schatting twintigduizend jongeren uit ongeveer zestien landen die vandaag in Aken waren voor een klimaatdemonstratie kregen onverwacht nog een extra aanleiding in de schoot geworpen voor hun protest: de Europese top van de dag ervoor. Daar slaagden de regeringsleiders er niet in overeenstemming te bereiken over de gezamenlijke doelstelling om de EU in 2050 geheel klimaatneutraal te laten zijn, dus zonder enige schadelijke CO2-uitstoot. 

Vooral Polen, en in zijn kielzog Hongarije, Tsjechië en Estland wilden zich niet vastleggen op enig jaartal. Deze landen vinden dat hun van fossiele brandstoffen afhankelijke economie op buitenproportionele kosten wordt gejaagd bij de benodigde energietransitie.

Zware druk

De discussie in Brussel was pittig en duurde veel langer dan gepland. Vooral de Franse president Macron en de Duitse bondskanselier Merkel zetten de premiers uit de vier tegenstribbelende landen onder zware druk om in te stemmen met het 2050-doel. Dat mislukte. Uiteindelijk werden de ambities in de hoofdtekst afgezwakt naar een ‘transitie naar een klimaatneutrale EU die in overeenstemming is met de Overeenkomst van Parijs’. Wel kwam daar een voetnoot bij, wat ongebruikelijk is bij dergelijke unaniem aangenomen slotverklaringen: ‘Een meerderheid van de lidstaten is van oordeel dat klimaatneutraliteit uiterlijk in 2050 moet zijn bereikt.’

Die voetnoot kan niet verhullen dat de EU in september met een minder sterke onderhandelingspositie dan gehoopt naar de extra VN-klimaattop in New York gaat. Op klimaattoppen spreekt de EU altijd met één stem, maar die moet dan wel ­worden gesteund door alle lidstaten.

‘Een zwarte dag’

Deze juni-top was de laatste kans om het harde 2050-doel in de koffers van de EU-onderhandelaars te stoppen. Milieu-organisatie Greenpeace was dan ook ontgoocheld en eist nu dat er een extra EU-klimaattop wordt ingelast, vóór de VN-bijeenkomst.

“Dit is een zwarte dag voor klimaatbescherming in Europa”, aldus Greenpeace-woordvoerder Stefan Krug. “De klimaatdemonstraties van tienduizenden studenten en de electorale keuzes van miljoenen Europeanen voor meer klimaatbescherming zijn genegeerd.” Ska Keller, in het Europees Parlement co-voorzitter van de Europese Groenen, noemde het een ‘schande’ dat de EU-leiders zich niet ambitieuzer toonden.

Aan de andere kant werd er in Brussel ook gewezen op de kentering die deze top liet zien. “In maart was de verdeeldheid nog veel groter”, ­aldus een EU-functionaris eerder deze week. “Nu is er een overweldigende meerderheid vóór klimaatneutraliteit in 2050.”

Polen trapt op de rem

Ook Merkel, van het autoland dat ook nog maar sinds kort tot het 2050-doel is bekeerd, wees op het hoge tempo waarin het debat zich voltrekt. “Een paar anderen moeten nog iets meer tijd besteden om uit te werken wat dit betekent voor hun binnenlandse maatregelen”, zo nuanceerde ze het vermeende oost-west-conflict.

De Poolse premier Mateusz Morawiecki verdedigde zijn verzet tegenover het nationale persbureau PAP. “We moeten eerst vaststellen hoe de lasten moeten worden verdeeld over verschillende landen en tussen verschillende sectoren. Wanneer we ­zeker weten dat deze verdeling eerlijk is, kunnen we nieuwe doelstellingen bespreken.”

Lees ook:
Eindelijk ligt er een klimaatdeal in Katowice, maar er moet nog veel gebeuren

Na een extra dag praten lag er in december eindelijk een klimaatdeal in Polen. Meer dan een begin bij de ‘Parijs-doelen’ zat er niet in. Dus: Op naar de volgende top.

Het Klimaatakkoord moet de pijn beter verdelen

Commentaar -- De opvallendste afwezige in de kerstboodschap die de koning eind vorig jaar uitsprak, was het milieu. Zeker in vergelijking met de ‘groene toespraak’ van zijn moeder Beatrix, dertig jaar daarvoor. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden