Polen lijdt onder vertrek van honderdduizenden landgenoten

In Nederland werken veel Polen in de kassen of in de bouw.Beeld Hollandse Hoogte / Flip Franssen

Poolse werknemers vertrekken liever naar het buitenland waar de lonen hoger zijn, dan dat ze de banen in eigen land opvullen. Gevolg? Een tekort aan arbeidskrachten.

Poolse bedrijven zitten te springen om arbeidskrachten. Ondertussen vertrekken elke maand duizenden Polen naar West-Europa. Het afgelopen jaar vertrokken opnieuw zo'n 100.000 mensen, van wie velen zich in Nederland vestigden. Poolse werkgevers hebben het nakijken.

Krzysztof Zawadzki bijvoorbeeld. "Ik kan nog geen schoonmaakster vinden", zegt hij in de directiekamer van Frankonia Poland in het stadje Dzierzoniow. Toen hij eind jaren negentig een fabriekje begon, had hij drie medewerkers en stonden mensen in de rij voor werk. "De werkloosheid bedroeg hier vijftien jaar geleden nog ruim 20 procent."

De tijden zijn veranderd. De Poolse economie heeft een enorme sprong gemaakt. Er lopen nu tweehonderd mensen in en rond de bedrijfshal. Het bedrijf maakt elektromagnetische dode ruimten, een soort kooien van Faraday, om elektrische apparaten te testen zonder invloeden van buitenaf.

De productie voor Mercedes is net begonnen vertelt Zawadzki trots. "Alle auto's die Volkswagen, BMW, Opel en Mitsubishi in Europa produceren worden getest met onze apparatuur." Alleen wie gaat in de toekomst al die apparaten bouwen? Sinds ruim een jaar is de arbeidsmarkt opgedroogd. De hoogconjunctuur valt samen met een demografische dip. "Tien jaar geleden kwamen er zeven miljoen jongeren van de middelbare school. Nu maar vijf miljoen." Bovendien zijn ze wereldwijs. "Als je tien of vijftien jaar geleden zei: in Nederland kun je drie keer zoveel verdienen als die 500 euro hier, dan zeiden ze: ik spreek de taal niet, waar moet ik naartoe?", vertelt Zawadzki. "Als je nu tegen een jongere zegt: in Nederland verdien je tweeduizend euro in plaats van duizend, dan pakt hij zijn koffer. Jongeren spreken hun talen en voelen zich Europeaan."

Krapte op de arbeidsmarkt

Sylwia Petryna ziet het minder rooskleurig. "De meeste mensen die naar het buitenland gaan, verdienen echt niet zoveel. Ze willen een jaar of vijf gaan om snel geld te verdienen, maar de meesten komen niet meer terug, omdat ze daar een leven opbouwen." De Poolse werkgever zit ondertussen met de handen in het haar. Dat geldt ook voor Petryna zelf. Ze runt een consultingbureau in Walbrzych. Nog maar een paar jaar geleden was deze oude mijnstad een synoniem van armoede en werkloosheid. Op papier ligt de werkloosheid nog altijd rond de 8 procent, maar in de praktijk is er geen werknemer meer te vinden, weet Petryna. Ze kent het probleem van alle kanten. Ze verzorgt scholing voor bedrijven die werknemers proberen vast te houden, maar heeft ook klanten voor wie ze vacatures probeert op te vullen. "Nu zoek ik bijvoorbeeld leerkrachten voor een kleuterschool. Er is geen enkele kandidaat. Helemaal niemand." In haar eigen bedrijf heeft ze ook drie openstaande vacatures. "Ik kan geen goed gekwalificeerde mensen meer vinden."

Het resultaat is stijgende lonen. In heel Centraal-Europa doen regeringen zich voorstaan op de grootste loonstijgingen sinds de val van het communisme. "Vooral jongeren hebben hoge financiële verwachtingen", weet Petryna. De Poolse werkgever kan volgens haar niet opbieden tegen de salarissen in het Westen, omdat de toegevoegde waarde per extra werknemer lager is. "Ik run mijn business in Polen, niet ergens anders in Europa."

Bij Frankonia Poland zint directeur Zawadzki op andere oplossingen. "De lonen zullen de komende tien jaar stijgen tot het niveau van Zuid-Europa", meent hij. Maar daarmee komen er niet meer werkwillenden. De afgelopen jaren is de Poolse economie gered door de massale toestroom van Oekraïners. Hun aantal wordt nu al geschat op anderhalf miljoen. Maar ook dat is een tijdelijke oplossing, meent Zawadzki. De toekomst is volgens hem aan de machine. "Een robot werkt 24 uur, klaagt niet en gaat niet op vakantie." Hij wijst op een gloednieuw apparaat. "Deze vervangt drie mensen. Binnen zes jaar heb ik hem terugverdiend."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden