Nutteloze kennis

Polderlands klinkt door in vele talen

Het poldertje Polderenburg (uitgelicht) op een kaart uit 1939. Beeld x

Het oorspronkelijk Nederlandse woord 'polder' komt voor in veel talen, van Engels tot Baskisch en in licht aangepaste vorm in Russisch, Grieks en Fins. 

Met een beetje goede wil is zelfs in het Japanse porudà de oervorm 'polder' te herkennen. Ook taalkundig gezien is de polder daarmee een van de meest succesvolle Nederlandse exportproducten.

Waar de eerste polder ooit werd aangelegd, zullen we nooit met zekerheid kunnen zeggen. Vroeg in de twaalfde eeuw van onze jaartelling wonnen inwoners van Noordwest-Europa al land uit zee door kwelders te omdijken. Dat deden ze in het Groninger Hogeland, aan de oevers van de Middelzee in Friesland, aan de monding van het Zwin in Zeeuws-Vlaanderen en even zuidelijker aan de monding van de IJzer. Helaas staan er nergens paaltjes bij met de datum van aanleg. Het eerste document waarin sprake is van een 'polre' dateert uit het midden van de twaalfde eeuw. Het is een akte waarin te midden van andere bezittingen van de abdij van Egmond staat vermeld: 'data sunt duo jugera et unum hondt in Polre'. Oftewel: geschonken zijn twee morgen en een hondt in Polre. Morgen en hondt zijn middeleeuwse oppervlaktematen.

Onderzoekers hebben weten te herleiden dat het genoemde stuk grond, ongeveer twee hectare groot, in de West-Abtspolder bij Schiedam moet hebben gelegen. En daar ligt het nog. Op het punt waar Polderwetering en Poldervaart samenkomen, aan de Polderweg, ligt een landje dat op sommige oude landkaarten als 'Polderenburg' vermeld staat. De spoorlijn tussen Delft en Rotterdam splijt het in tweeën. Het woord 'polre' is verwant aan de graspol. Dat heeft te maken met de pollen gras die bezit namen van drooggelegd land. De akte is overigens opgesteld in het Latijn, waarin polre later zelfs vervoegd werd: polra en polrum.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden