'Polderitalianen zijn meer dan pizzabakkers en ijsmakers'

Daniela Tasca (1966), programmamaakster en schrijfster

"Van jongs af aan heb ik gezegd; ik ga talen studeren en dan naar het buitenland. Ik kom van Sicilië, uit een beschermende en leuke familie. Maar ik voelde me helemaal niet thuis in mijn omgeving. De maffiacultuur, het nepotisme; het was alsof ik niet bij die cultuur hoorde. Ik voelde afkeer van veel van wat ik hoorde en zag. Ik wist dat ik me niet zou kunnen ontplooien in een omgeving waarin je als individu niets kunt zonder 'vrienden' die je verder kunnen helpen.

In 1989, ik was 22, kwam ik naar Nederland, naar Amsterdam, om te studeren. Ik kon meedoen aan een uitwisselingsproject, in feite was dat mijn excuus om weg te gaan uit Palermo. Ik zou hier drie maanden blijven. Maar die drie maanden werden er zes, toen werd het een jaar, twee jaar en nu ben ik er nog. Ik kon snel bij de universiteit aan de slag als lexicograaf, woordenboekmaker. Ik heb meegewerkt aan het woordenboek Italiaans-Nederlands van Van Dale.

Toen ik hier arriveerde, was ik helemaal niet bezig met mijn identiteit, mijn afkomst. Pas na een jaar of tien kwam het besef dat ik een migrant ben. En dat besef was eigenlijk helemaal niet prettig. Ik ontdekte dat ik moeite had met Nederland, hoe leuk ik het er tegelijk ook had. Ik merkte dat ik ook hier een buitenstaander was. In Italië was ik anders, maar hier net zo goed. Ik praatte veel te luid, zag er anders uit, paste nergens bij. Mamma mia, ik raakte echt gefrustreerd.

Ik realiseerde me dat ik niets wist over mezelf, mijn geschiedenis en over Italianen in Nederland. Wie zijn zij, wanneer zijn ze hier gekomen, wat doen ze precies hier? Er was nauwelijks iets over ze te vinden en uit frustratie, ik gebruik het woord nog maar een keer, ben ik gaan graven.

Italianen leven niet in de verbeelding van Nederlanders. Het gewone volk associeert ze met pizza en ijs. Er is niets mis met pizza en ijs, maar als dat het enige is! Dat vind ik een beetje vernederend en daar verzet ik mij tegen. De geschiedenis van de Italianen hier is jarenlang genegeerd. Natuurlijk, we zijn met veel minder dan de Turken en Marokkanen. Het gaat om een kleine groep, maar met een geschiedenis die het waard is om geboekstaafd te worden. Ik gunde de Italianen een plaats in de Nederlandse geschiedenis.

Ik ben gaan zoeken, lezen, praten met duizend-en-een mensen, eigenlijk al vanaf 2000. Ik maakte eerder een documentaire en schreef een boek, 'De Spaghettiflat', over Italianen die hier in de jaren vijftig en zestig als gastarbeider kwamen. Dit nieuwe boek gaat ook over eerdere en latere generaties. Over middeleeuwse bankiers, handelaren uit de Gouden Eeuw, achttiende-eeuwse schoorsteenvegers, over terrazzowerkers die vanaf eind negentiende eeuw vloeren kwamen leggen en hun nazaten, en over studenten zoals ik, van weer later.

Soms ontdekte ik dingen waar ik echt blij van werd. Zo ben ik er achter gekomen dat er hier in de Tweede Wereldoorlog Italiaanse anti-fascisten waren. Een bekende beeldhouwer bijvoorbeeld, Fred Carasso, die na de oorlog belangrijke monumenten heeft gemaakt in onder meer Rotterdam en Amsterdam. En Mario Montessori, kleinzoon van Maria, die op de fiets van Amsterdam naar de Biesbosch reed voor het verzet.

Inmiddels heb ik me met mijn cultuur en mijn Siciliaanse achtergrond verzoend en geniet ik zelfs van mijn positie als buitenstaander. Ik ben een Siciliaanse, een Italiaanse, een Nederlandse en een Europese. In feite besta ik uit verschillende, door elkaar lopende laagjes. Als een goede tiramisu."

Daniela Tasca: 1001 Italianen. Vijf eeuwen immigratie in de Nederlanden. Athenaeum - Polak&Van Gennep; 225 blz. euro 19,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden