Pokémon Go: een mooie combinatie van nutteloos en zinvol

Een meisje met een Pikachu-pet speelt Pokémon Go. Beeld afp

Pokémon Go is heus niet alleen weggelegd voor tieners. Ook voor de evolutiebioloog is het een intrigerend fenomeen, schrijft Jelle Reumer.

Smombies' worden ze genoemd, een samentrekking van smartphone-zombies: lieden die volledig verdiept in hun kleine beeldschermpje als blinden over straat lopen, over straatmeubilair struikelen en zelfs (ik verzin dit niet!) door een tram worden overreden. Het aantal smombies is verveelvoudigd als gevolg van de Pokémon Go-rage, waardoor verder toch normaal uitziende personen als verdwaalde mieren met hun telefoontje lopen te zoeken naar digitaal verstopte stripfiguurtjes. Ik zag op Twitter dat zelfs het oude en eerbiedwaardige American Museum of Natural History eraan meedoet: je kunt er Charmander, Pidgey en andere Pokémons opsporen en al doende kennismaken met de in de tentoonstellingszalen opgestelde diorama's en dinosaurussen. Een mooie combinatie van het nutteloze met het zinvolle.

Honderden Pokémons, van Abomasnow tot Zygarde, met bekende figuurtjes als Squirtle, Goldeen, Pikachu en Bulbasaur, vormen een ongekend rijke biodiversiteit. Meer dan tien jaar geleden bereikte de belangstelling voor deze figuurtjes al een eerste hoogtepunt in de vorm van Pokémon-kaartjes, speelkaarten die kinderen bij honderden verzamelden, ruilden en kochten om er dingen mee te doen die toen al mijn begrip te boven gingen. Toch was en is het ook voor de evolutiebioloog een intrigerend fenomeen. Pokémon vormt een parallelle biodiversiteit, maar het is zeker niet de eerste.

Jelle's Weekdier
Elke week beschrijft Jelle Reumer in Trouw een dier dat zich in het nieuws liet zien. Reumer is paleontoloog.

Gehaakte goldeen Beeld TRBEELD

Parallelle biodiversiteit
Al in 1961 publiceerde ene Prof. Dr. Harald Stümpke (een pseudoniem van de zoöloog Gerolf Steiner) als grap een boek onder de titel 'Bau und Leben der Rhinogradentia' over een fictieve zoogdierorde, de Rhinogradentia ofwel neuslopers, die leefden op een thans vergaan eilandenrijk en daar een zeer eigen evolutie hadden doorgemaakt. Het boekje, dat in het Duits verscheen bij de gerenommeerde wetenschappelijke uitgeverij Gustav Fischer Verlag, is in het Frans en Engels vertaald; een Nederlandse vertaling laat helaas nog op zich wachten. Het was meteen een hit. Het kenmerk van de helaas uitgestorven Rhinogradentia was dat ze hun neus gebruikten als voortbewegingsorgaan: zo waren er grijpneuzen, slakachtige glijneuzen, propellerneuzen en springstaartneuzen. Er zijn later zelfs quasi-serieuze beschrijvingen van eveneens fictieve nieuwe soorten verschenen in de wetenschappelijke literatuur - biologen houden wel van een grap.

Een andere vroege fantasiebiodiversiteit ontsproot aan de creativiteit van Dougal Dixon, een Schotse paleontoloog en geoloog die een oeuvre opbouwde van werken over evolutionaire fantasie. Zijn boek uit 1981 over het leven dat op aarde zou kunnen evolueren nadat de mensen zijn uitgestorven, voortbordurend op bestaande diergroepen en gebaseerd op serieuze evolutionaire processen, is onder de titel 'Leven na de mens' ook in het Nederlands verschenen. En dan zijn er nu de Pokémons, stripfiguurtjes die in 1995 zijn bedacht door de Japanner Satoshi Tajiri.

Het zijn interessante wezentjes, dikwijls hybriden tussen soorten die zich in de vrije natuur nooit zouden mengen. Zo is Squirtle een kruising tussen een eekhoorn (squirrel) en een schildpad (turtle) en herkenbaar als een schildpadje met een pluimstaart. Goldeen is een witoranje pluimstaart koikarper met een neushoorntje op zijn kop. Er zijn allerhande vormen (soorten?) gebaseerd op vleermuizen en dinosaurussen. Pokémon is een volkomen idiote rage, maar als gefantaseerde biodiversiteit kan ik het erg waarderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden