Poëzie zoeken in de simpelheid der dingen

(Trouw)

Actrice Eva Mathijssen schreef de familievoorstelling ’De geheime tuin’. Paul de Munnik debuteert als musicalcomponist.

Theater M-Lab in Amsterdam-Noord timmert lekker aan de weg. Dit seizoen – het derde sinds de opening in 2007 – werd geopend met de spetterende vertolking van de off-Broadway-musicalhit ’Urinetown’. Een absurde en hilarische musical over de grote droogte die de stad teistert, waardoor plassen op rantsoen is. Een musical ook,die nog onbekend is en daarom minder snel door een ’grote’ producent als V & V Entertainment of Joop van den Ende Theaterproducties op de rol wordt genomen.

Dat is een van de pijlers van ’het laboratorium voor muziektheater’, zoals M-Lab ook wel genoemd wordt. M-Lab wil daarnaast jong talent stimuleren, of het nu om spelers, schrijvers of regisseurs gaat. Het doel is om nieuw, professioneel muziektheater te creëren, dat eventueel een doorstart kan krijgen met een landelijke tournee.

De komende kerstvakantie staat M-Lab in het teken van de familievoorstelling ’De geheime tuin’, die vanavond in première gaat. Het script is gebaseerd op het boek ’The secret garden’ van Frances Hodgson Burnett uit 1911. Koen van Dijk, artistiek leider van M-Lab en regisseur van de voorstelling, vroeg de relatief onbekende actrice en schrijfster Eva K. Mathijssen om het verhaal te bewerken. Hij wilde graag een voorstelling maken over ’vergeten kinderen’. Kinderen die door omstandigheden gedwongen worden om te vroeg volwassen te zijn. Die belangrijke keuzes moeten maken en zich volwassener moeten gedragen dan de volwassenen zelf. Dat is natuurlijk vooral een thema voor de volwassen toeschouwer; voor kinderen wilde Van Dijk een spannend avontuur op de planken brengen.

Het oorspronkelijke verhaal speelt zich af in Yorkshire, met als hoofdpersoon een meisje dat is opgegroeid in India. Eva Mathijssen haalde die situatie naar Den Haag in 1920 en legde de wortels van het meisje in Nederlands-Indië. „Wat mij heel erg aansprak, was dat meisje, Marie. Haar ouders hebben haar verwaarloosd. Door omstandigheden komt ze bij haar oom Archibald in Den Haag terecht, in een groot en mysterieus huis. Maar ook hij wil niks met haar te maken hebben. Dat gevoel van ’alleen zijn’, het gevoel dat je op het schoolplein bent en je ouders komen je niet ophalen, dat is het ergste gevoel dat een kind kan overkomen, volgens mij.”

„Ik vond dat een mooi gegeven om een voorstelling over te maken. Een kind dat zo sterk is dat het zelf die eenzaamheid overwint. Marie wordt in dat enorme huis helemaal op zichzelf teruggeworpen, maar ze hoort dat ergens op de landerijen bij het huis een geheime tuin is. Daardoor wordt haar fantasie geprikkeld en omdat ze zich kan verliezen in die fantasie, wordt ze weer kind.”

Koen van Dijk vindt Eva Mathijsen een groot talent. Eerder schreef zij de popmusical ’169huis’, die in maart vorig jaar een week in M-Lab stond. „Ik ben niet voor niets naar Eva gegaan”, vertelt Van Dijk. „Ik vind dat zij aan het werk moet blijven én dat ze de kans moet krijgen om te groeien als schrijfster.”

Mathijssen wordt wel vergeleken met roemruchte schrijfsters als Annie M.G. Schmidt en Maria Goos, hoewel Van Dijk zich haast om te zeggen dat het niet diezelfde stijl heeft. „Eva heeft juist een compleet eigen stijl. In díe zin lijkt ze op Schmidt en Goos. Ik herken haar dialogen, ze zijn echt Hollands. Heel komisch en met rare kronkels, waar acteurs hard op moeten werken om dat goed in hun hoofd te krijgen en het precies zo uit te spreken als Eva het geschreven heeft. Maar als ze dat doen, heeft het een magisch effect.”

Mathijssen is blij met de complimenten van de regisseur. „Ik ben van huis uit acteur, dus ik schrijf met het uitgangspunt: is het lekker om te spelen? Ik houd heel erg van heldere taal. Niet te veel ingewikkelde woorden gebruiken als dat niet nodig is, maar juist met klare woorden nieuwe beelden scheppen. Marie zegt bijvoorbeeld, als ze ontdekt dat het schilderij van de overleden vrouw van oom Archibald is verstopt: ’Waarom heeft hij haar verstopt? Zoiets moois verstop je toch niet? Of ja, misschien om haar dan elke dag weer opnieuw te vinden.’ Het is net een gedachte verder; ik probeer poëzie te zoeken in de simpelheid der dingen.”

Voor de muziek van ’De geheime tuin’ klopte Koen van Dijk aan bij Paul de Munnik, de helft van het muzikale cabaretduo Acda en De Munnik. Zijn debuut als musicalcomponist, al vindt hij het zelf misschien meer muziektheater. „Voor mij is het een verhaal met muziek en liedjes. Eva heeft alle liedteksten geschreven, daar heb ik me niet mee bemoeid. Ik ben muziek gaan maken bij haar teksten. Wat ik gewend ben, is om liedjes te schrijven met een kop en een staart. Ik ben niet iemand van de grote lijnen en allerlei ingewikkelde thema’s, zo ben ik gewoon niet ingesteld. Het grappige is dat dat gaandeweg toch als vanzelf gebeurde. Het begon met één liedje, dat een muzikaal thema door de hele voorstelling is geworden.”

De Munnik is gewend vooral zijn eigen teksten of die van Thomas Acda op muziek te zetten, dat was nu wel anders: „Eva schrijft heel erg vanuit haar intuïtie. Dat doen Thomas en ik ook, maar wij zijn gewend aan de vaste vorm van een liedje. Iets waar je tijdens het schrijven dus al rekening mee houdt. Eva schrijft wat zij denkt dat haar personage op dat moment moet zeggen. Daardoor lapte ze soms het metrum aan haar laars. Tsja, daar zit je dan als componist. Ik wilde in eerste instantie proberen om alles wat zij geschreven had op muziek te zetten. Je komt zo op interessante zijpaden waar je anders niet terechtkomt. Pas daarna ben ik met haar gaan overleggen of we de toeschouwer zo nu en dan niet iets meer houvast moesten geven.”

Hij heeft de smaak te pakken: „Ik had niet gedacht dat ik het zó leuk zou vinden om te doen. Het was veel werk en ik vond het zwaar, maar het heeft me veel voldoening gegeven. Als ze me bellen doe ik het zo weer!”

Karin Bos en Martin van der Starre in 'De geheime tuin', een familievoorstelling over een verwaarloosd Indisch meisje in Den Haag. (FOTO BOB BRONSHOFF)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden