Poetin viert feestje met z'n nieuwe vrienden

Een militair orkest marcheert langs een tank tijdens de generale repetitie, gisteren, voor de Overwinningsparade op het Rode Plein.Beeld epa

Het zijn misschien niet de leiders die je verwacht op de dag dat de overwinning van het Rode Leger op de nazi's wordt herdacht. Toch staan de Chinese president Xi Jinping en zijn Indiase collega Pranab Mukherjee vandaag vooraan tijdens de militaire parade in Moskou - het hoofdbestanddeel van de viering van het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Al maanden leven de Russen toe naar de Dag van de Overwinning die dit jaar een nog massaler karakter heeft dan voorgaande herdenkingen. 16.000 militairen, 200 pantservoertuigen en 150 gevechtsvliegtuigen zijn opgetrommeld voor de grote parade die langs het Kremlin en over het Rode Plein voert. De nieuwste tank, de Armata T-14, die tijdens de generale repetitie op donderdag nog opstartproblemen had, moet het paradepaardje worden. Daarnaast hebben de Russen op de televisie de afgelopen weken kunnen genieten van talloze oorlogsdocumentaires die ook de enorme verliezen memoreerden die Rusland heeft geleden - meer dan twintig miljoen mensen kwamen om.

De oorlog leeft als nooit tevoren in een land dat zich steeds verder lijkt af te keren van de buitenwereld. Dat Xi en Mukherjee de belangrijkste gasten zijn, is veelzeggend. Het Kremlin nodigde 68 leiders uit voor de herdenking, zo'n beetje de helft heeft afgezegd. De Verenigde Staten en de meeste Europese landen sturen hun ambassadeurs.

Wit-Rusland
De Duitse bondskanselier Angela Merkel die diplomatie hoog in het vaandel heeft staan, vond een compromis. Ze gaat niet naar de parade, maar ze legt een dag later wel een krans bij de graftombe van de onbekende soldaat in het bijzijn van Poetin. Zelfs president Loekasjenko van Wit-Rusland, een trouwe bondgenoot, heeft bedankt voor de eer. Hij woont liever de herdenking bij in zijn eigen land.

Het is een groot contrast met tien jaar geleden, toen de Amerikaanse president George W. Bush nog aan de zijde van Poetin stond tijdens de grote parade. Het was een periode van hoop. De relatie tussen de Amerikanen en de Russen begon te ontdooien. De Russische president tekende een vergaand akkoord over integratie met verschillende Europese leiders.

De oorlog in Oekraïne, en Ruslands rol daarin, heeft alles veranderd. Voor westerse leiders is dat een belangrijke reden om niet te komen. Temeer omdat Poetin de pro-Europese Oekraïners steevast aanduidt als fascisten, waarmee hij een direct verband legt met de Tweede Wereldoorlog. De Poolse EU-voorzitter Donald Tusk, die ook heeft afgezegd, verwoordde het als volgt: "Aanwezig zijn op een militaire parade, hand in hand met iemand die wapens inzet tegen de burgers in Oekraïne? Voor mij is dat nogal dubbelzinnig."

Langetermijnstrategie
In Rusland zien ze dat heel anders. De oorlog in Oekraïne heeft niets met de massale afzeggingen te maken, zeggen Russische media. Het is onderdeel van een langetermijnstrategie om Rusland als grootmacht een kopje kleiner te maken. Poetin reageerde vrij laconiek op de afzeggingen: "Het is aan hen. Wij vieren de overwinning. We doen dat met de huidige generatie, hier en in het buitenland."

Maar in werkelijkheid is de Russische president niet blij, zei politiek analist Alexander Morozov tegen The Moscow Times. "Het Kremlin weigert te accepteren dat het zichzelf isoleert van het Westen. Deze herdenking, die voor de Russen een uiting is van nationale trots, maakt dat pijnlijk duidelijk."

Dus gaat Poetin op zoek naar nieuwe vrienden en benadrukken de Russische staatsmedia liever wie er wél aanwezig zijn: de presidenten van China en India. Veelzeggend zijn in dat kader ook de topontmoetingen die staan gepland voor de komende dagen. Poetin treft de Kazachstaanse president Noersoeltan Nazarbajev, en de presidenten van Vietnam en Zuid-Afrika. Er staat slechts één Europese ontmoeting gepland, die met de Tsjechische president Milos Zeman. De man die binnen Europa de sancties tegen Rusland bekritiseert.

Herdenkingen elders

Rusland herdenkt het einde van de Tweede Wereldoorlog vandaag, maar de meeste Europese landen deden dat gisteren. In Parijs, Berlijn en Londen werden herdenkingsdiensten gehouden. Polen organiseerde donderdag een ceremonie die als alternatief moest dienen voor de herdenking in Moskou. De Poolse president Bronislaw Komorowski werd vergezeld door secretaris-generaal Ban Ki-moon van de Verenigde Naties en de president van de Europese Raad, de Pool Donald Tusk. Ook de presidenten van Oekraïne en diverse andere Centraal-Europese landen waren naar Polen afgereisd voor de herdenking.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden