Poetin vaart wel bij oorlog Tsjetsjenië

Iedere dag opnieuw richt een verbeten Russische premier Vladimir Poetin grof verbaal geschut op Tsjetsjenen. Hij zal de 'terroristen' tot 'de laatste man vernietigen', schrapt de Tsjetsjeense president Aslan Maschadov als gesprekspartner, eist hogere defensieuitgaven, en wijst iedere buitenlandse inmenging af.

Poetin heeft de vrije hand gekregen van president Jeltsin, en de steun afgedwongen van alle politieke kopstukken in Rusland.

Maschadov zei eerder deze week woedend dat de reden voor het conflict in Moskou ligt. ,,Als ik Jeltsin te spreken krijg, dan zou ik hem binnen een halfuur de ogen openen voor de avonturen van zijn vertrouwelingen. De oorlog houdt verband met de politieke situatie in Rusland en de machtsstrijd in Moskou'', aldus Maschadov. Hij, en velen met hem, vinden het té toevallig dat de oorlog is uitgebroken kort voor de parlementsverkiezingen van december en niet lang voor de presidentsverkiezingen van uiterlijk volgende zomer.

Feit is dat de oorlog Poetin tot nu toe geen windeieren legt. Bij zijn aantreden vertrouwde slechts één procent van de bevolking deze totaal onbekende, nu is hij een van de populairste politici. Volgens de Novije Izvestia zou nu 15 procent van de Russen de ex-chef van de veiligheidsdienst tot president kiezen. Collega-ex-spionnenbaas Primakov en communistenleider Zjoeganov scoren beter. Maar de stijging is opmerkelijk, en een succes voor Jeltsin, die Poetin naar voren schoof.

De bevolking waardeert de harde taal en de harde actie tegen de Tsjetsjenen, zeker na de bomaanslagen op flats - al blijft onduidelijk of die het werk waren van Tsjetsjeense krijgsheren, zoals Poetin beweert. De politiek commentator Piontkovski concludeerde gisteren dat de Russen ,,de gehele Tsjetsjeense bevolking tot duivel bestempelen, om te kunnen vergeten wat we hun 100, 55 en 4 jaar geleden hebben aangedaan''. Hij verwees naar de kolonisatie van de Kaukasus door de Russen, de deportatie der Tsjetsjenen naar Siberië in 1944, en de oorlog van 1994 tot 1996.

Poetin regisseert de verkettering. Eergisteren opende hij in Moskou een speciaal perscentrum, waar 'objectieve, snelle, en betrouwbare informatie' zal worden gegeven over 'de gebeurtenissen in de Noord-Kaukasus'. Er is al te veel propaganda, aldus Poetin, zoals beelden van een vermeend Russisch bombardement op een bus met Tsjetsjeense vluchtelingen. Volgens Grozni kwamen daarbij tientallen mensen om het leven, volgens Poetin zijn het allemaal leugens.

Hij kan zich geen nederlaag veroorloven, militair noch publicitair. Onder Jeltsin is een premier al ontslagen voor hij er erg in heeft, en in de coulissen staat Poetins mogelijke opvolger al klaar: Sergej Sjoigoe (44). Deze minister voor noodsituaties (sic) heeft zich onlangs aan het hoofd gesteld van een nieuw politiek blok, Jedinstvo. Het blok is opgericht door een grote groep gouverneurs en wordt op de achtergrond gesteund door het Kremlin. Sjoigoe is een bekwame en efficiënte manager, wat hij onder meer heeft laten zien bij aardbevingen, evacuaties en het bergen van de slachtoffers van de recente reeks bomaanslagen. Hij wordt geroemd om zijn openheid en vriendelijkheid. Jeltsin heeft hem alvast tot 'Held van Rusland' gedecoreerd.

Door zulke tekenen van politieke intriges zien sommige scenario's in Rusland er nog erger uit dan de situatie nu al is. Zo is het goed mogelijk dat de huidige Russische opmars niet zal voorkomen dat Tsjetsjeense strijders, net als enkele jaren geleden, diep in Rusland toeslaan. Voor Poetin zou dat een welkome aanleiding kunnen zijn de noodtoestand uit te roepen en nog harder op te treden in Tsjetsjenië en de rest van Rusland. Dat moet hem, volgens die theorie, de presidentiële allure opleveren die hij nu nog net ontbeert, terwijl hij bovendien verhindert dat zijn concurrenten campagne voeren.

Minder vergaande varianten zijn ook mogelijk, maar in alle scenario's loopt het Russische leger zware averij op en komt Poetin naar voren als redder des vaderlands.

Poetins harde en doordachte optreden tot nu toe doet weinig om die scenario's te ontkrachten. Hij toont zich een bekwaam politicus in moeilijke omstandigheden, maar zijn agenda is op zijn zachtst gezegd schimmig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden