analyse

Poetin pookt het conflict met Oekraïne weer op

Kinderen helpen het Oekraïense leger bij het aanleggen van loopgraven, in de buurt van Marioepol, maandag. Beeld EPA

Wat zit er achter de confrontatie tussen Rusland en Oekraïne in de Straat van Kertsj? Beide landen kunnen garen spinnen bij de oplopende spanning.

Met het tegenhouden, beschieten en in beslag nemen van Oekraïense schepen, afgelopen weekend in de de Straat van Kertsj, provoceerde Rusland niet alleen Kiev maar ook het Westen. De Russische president Poetin neemt daarmee een flinke gok, maar het behoorlijk lang uitblijven van een reactie uit Washington suggereert dat hij er misschien mee weg kan komen. Pas maandag waarschuwde de Amerikaanse VN-ambassadeur Nikki Hayley Rusland. Ze sprak van een ‘flagrante schending van het soevereine territorium van Oekraïne’ en een ‘arrogante daad, die de internationale gemeenschap moet veroordelen.’

Niemand weet in hoeverre de Russische actie was georkestreerd door het Kremlin. Maar het is moeilijk voorstelbaar dat lokale autoriteiten op eigen houtje de schepen hebben gehinderd en een tanker hebben geparkeerd voor de zee-­engte die de enige doorgang vormt voor Oekraïense havensteden als Marioepol en Berdjansk. Moskou heeft na de gebeurtenissen ook geen gas teruggenomen. In een verklaring van het ministerie van buitenlandse zaken wordt alle schuld op Oekraïne geschoven. Dat de schepen door de Straat van Kertsj wilden varen, zou een ‘weldoordachte en geplande provocatie’ zijn geweest, bedoeld om ‘de spanning in de regio aan te wakkeren’ en ‘een voorwendsel te creëren voor nieuwe sancties tegen Rusland’.

Het is waar dat deze spanning de Oekraïense president Petro Porosjenko niet slecht uitkomt. Hij ligt in eigen land onder vuur wegens de verdenking van corruptie, wat de kans klein maakt dat hij wordt herkozen in de verkiezing in maart 2019. Nu heeft Porosjenko de noodtoestand uitgeroepen. Die geeft hem meer bevoegdheden en wellicht ook de kans om de verkiezingen uit te stellen.

Maar het lijkt niet waarschijnlijk dat de Navo en Oekraïne samen het hele incident op touw hebben gezet. Daarvoor lijkt de Russische actie te goed voorbereid en te lang volgehouden. Moskou had Oekraïne vorige week ook al gewaarschuwd om de Russische belangen rond de Zwarte Zee te respecteren.

Steun van de bevolking

Poetin heeft ook zijn redenen om de spanning met Oekraïne weer op te voeren. Zijn populariteit is de laatste tijd gedaald en het opstoken van een buitenlands conflict kan dan mooi uitkomen. Het verdedigen van de Russische belangen in Oekraïne, op de Krim en de Zwarte Zee geniet veel steun onder de bevolking.

De spanning was de afgelopen jaren ook nooit weg in het oosten van Oekraïne. Sinds de annexatie van de Krim in 2014 is het in het nieuws wel stiller geworden, maar de situatie kan zo weer ontploffen.

Intussen weet Porosjenko zich ook gesteund door de Navo, al is zijn land daarvan geen lid. Secretaris-generaal Jens Stoltenberg verklaarde na een telefoongesprek met de president dat hij de ‘territoriale integriteit en soevereiniteit’ van Oekraïne ‘volledig steunt’. Ook Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië, Canada en de Europese Unie hebben de Russische agressie veroordeeld.

Maar in Washington kwam pas laat een reactie. De Amerikaanse president Donald Trump zat waarschijnlijk in zijn maag met dit incident. Het veroordelen van Rusland en Poetin gaat hem altijd moeilijk af, bij zijn achterban kan hij ook niet scoren met kritiek op Moskou.

Daarmee blijven de woorden van Navo-chef Stoltenberg een beetje in de lucht hangen. Want zonder de volledige Amerikaanse steun heeft het bondgenootschap weinig gewicht.

Lees ook:

Na de annexatie van de Krim roert Rusland zich ook in omringende wateren

De Oekraïense havenstad Marioepol raakt geïsoleerd. ‘Dit mag niet te lang duren.’ 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden