'Poetin lijkt zijn eigen propaganda te geloven'

Oud-oliemagnaat Chodorkovski bezoekt Oekraïne en zegt niet in effect sancties te geloven

MOSKOU - Niemand die waagt het te voorspellen, maar wie voor informatie over de situatie in buurland Oekraïne enkel is aangewezen op de Russische televisie - en dat zijn de meeste Russen - zal zich niet verbazen als vandaag of morgen Russische troepen daadwerkelijk de grens oversteken om de noodlijdende Russisch-sprekende bevolking in Oekraïne te hulp te schieten.

De nieuws- en actualiteitenprogramma's staan bol van de berichten over de militaire operaties 'tegen het eigen volk' die het Oekraïense leger uitvoert in de oostelijke provincies. De beelden op de Russische zenders wekken de indruk dat het oosten van Oekraïne massaal in opstand is gekomen tegen de nieuwe machthebbers in Kiev en dat die het verzet met harde hand neerslaan. President Poetin spreekt van een 'strafexpeditie' door de 'junta' in Kiev en waarschuwt dat degenen die hiertoe opdracht hebben gegeven daarvoor zullen boeten.

De stad Slavjansk is volgens de Russische berichten vergeefs bestormd door Oekraïense troepen, die nu zijn overgegaan op een blokkade. "De vergelijking met de blokkade van Leningrad dringt zich op", meldt de zender NTV, een verwijzing naar de 900 dagen durende Duitse omsingeling van Leningrad tijdens de Tweede Wereldoorlog, die aan meer dan 650.000 mensen het leven kostte. Gisteravond toonde de televisie satellietfoto's van concentraties Oekraïense pantservoertuigen die bedoeld lijken 'om een hele stad van de aardbodem weg te vagen'.

De pro-Russische groepen die Slavjansk hebben bezet, heten in de Russische media 'de autoriteiten', Oekraïense militairen 'saboteurs', militaire waarnemers die onder OVSE-vlag Slavjansk bezochten en door de activisten worden vastgehouden zijn 'krijgsgevangenen'. De televisie zwijgt over de afgezette burgemeester van Slavjansk, die sinds vorige week feitelijk wordt gegijzeld door de pro-Russische activisten. In de berichtgeving wordt wel veel nadruk gelegd op de problemen die Russische journalisten in Oekraïne ondervinden. Sommigen van hen zijn het land uitgezet of niet toegelaten. Maar er wordt geen woord gezegd over de gewelddadigheden tegen Oekraïense en buitenlandse journalisten van de kant van de pro-Russische milities.

Volgens de Russische televisie gingen gisteren duizenden mensen in Donetsk de straat op 'voor federalisering'. In werkelijkheid ging het om hooguit enkele honderden pro-Russische demonstranten, die later op de dag het televisiecentrum bezetten uit woede over de berichtgeving door de Oekraïense televisie. Tezelfdertijd onderhield de Russische ex-oliemagnaat Michail Chodorkovski zich elders in de stad met journalisten en inwoners van Donetsk, nadat hij had geprobeerd te praten met de pro-Russische activisten die daar al enkele weken het gebouw van het provinciebestuur bezet houden.

"U hebt hier niets te zoeken", kreeg hij te horen. "Als u wilt weten wat hier gebeurt, moet u maar naar de Russische televisie kijken."

Maar juist dat had Chodorkovski er naar eigen zeggen toe gebracht naar Oekraïne te gaan, want "in Rusland worden de gebeurtenissen in Oekraïne op een bijzondere manier weergegeven." Chodorkovski kwam in december vrij na tien jaar strafkamp wegens beweerde fraude en verblijft sindsdien buiten Rusland. Afgelopen week sprak hij in Kiev een conferentie over 'Oekraïens-Russische dialoog' toe. In Donetsk was hij somber. Poetin lijkt volgens hem te geloven in het beeld dat de Russische tv voorschotelt. "Hij is werkelijk vergiftigd door zijn eigen propaganda." Het gevolg is volgens hem dat men in Moskou niet beseft dat Russisch militair ingrijpen op groot verzet zal stuiten. "Als dat besef doordringt, komt er geen inval."

Westerse sancties zullen de situatie volgens Chodorkovski nauwelijks kunnen beïnvloeden. Door de valutareserves en de westerse afhankelijkheid van olie en gas kan Moskou het nog geruime tijd uitzingen. "De eerstvolgende drie tot vijf jaar zal de situatie in Rusland wel verslechteren, maar nog geen kritiek punt bereiken. Met sancties is Poetin niet te stoppen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden