Poetin kan weer ongemoeid zes jaar door. Hoe ziet dat eruit?

Kiezers in de rij op het Kazansky-treinstation in Moskou, dat werd gebruikt als stembureau.Beeld AFP

Hoe zien de komende jaren eruit onder de herkozen president? Antwoorden op drie vragen.

Vladimir Poetin en zijn entourage kunnen opgelucht ademhalen. In ieder geval voor de komende zes jaar is hun positie veiliggesteld. Dat geeft lucht en tijd om na te denken over hoe het verder moet in 2024, als Poetins nieuwe ambtstermijn afloopt. Want dat die vraag en geen andere in het Kremlin en ver daarbuiten bovenaan de agenda staat, daarover geen twijfel.

Als Poetin in goede gezondheid zijn termijn uitzit is hij aan het eind ervan 71. Hij kan zich dan volgens de bestaande grondwet niet meer verkiesbaar stellen, want twee termijnen achtereen is het maximum. Dat kan weer wel als tussendoor eerst iemand anders president is, zoals eerder Dmitri­­ Medvedev. Een andere door sommigen­­ geopperde mogelijkheid is een grondwetswijziging die een voor Poetin speciale staatsfunctie mogelijk zou maken. Maar de Russische president zei gisteren in zijn verkiezingstoespraak voorlopig geen plannen te hebben in die richting.

1. De Russische economie verkeert al jaren in een stagnatie. Wat gaat Poetin doen om daarin verandering te brengen?

Te oordelen naar Poetins eigen woorden: bitter weinig. Volgens de president gaat het best goed met Rusland. De inflatie is historisch laag, de economie gaat volgens Poetin verder groeien en Rusland heeft alle kans op technologisch gebied ‘een doorbraak’ te realiseren en ook de export van niet aan grondstoffen gerelateerde goederen te verdubbelen, betoogt hij. 

Beloften zijn er genoeg, maar hoe en met wie hij ze denkt te realiseren blijft volstrekt onduidelijk. Onderwijs en wetenschap blijven zwaar ondergefinancierd, vergeleken met defensie en veiligheid. Buitenlandse hoogwaardige technologie is onbereikbaar door westerse sancties. Rusland blijft ook een van de meest corrupte landen ter wereld. Hervormingen zijn riskant, en risico is iets dat het Kremlin koste wat kost wil vermijden. Intussen blijft Moskou hopen op een stijging van de olieprijs, iets dat het land in het verleden al vaker heeft geholpen.

2. Hoe zal het verder gaan met zaken­­ als mensenrechten en vrijheid van meningsuiting? Wordt de bewegingsvrijheid van de Russen­­ verder ingeperkt?

Er is geen enkele aanwijzing dat de druk op korte termijn zal verminderen. Een teveel vieren van de teugels kan de stabiliteit van het systeem ondermijnen. De laatste maanden voor de presidentsverkiezingen traden de autoriteiten wel minder hard op dan voorheen. Dat viel vooral op in Moskou, waar de politie zich tijdens een protest georganiseerd door oppositieleider Aleksej Navalny opvallend op de vlakte hield. Massale ongeregeldheden zo kort voor de verkiezingen waren duidelijk ongewenst. 

Met de verkiezingen achter de rug is de verleiding groot terug te vallen op de traditionele harde aanpak. Sowieso zal het lot van Navalny een lakmoesproef zijn voor Poetins nieuwe termijn. Hij blijft in de coulissen van de officiële politiek Poetins grootste uitdager en beschikt over een voor Rusland uniek netwerk van activisten in het hele land, dat hij ook na de verkiezingen zal willen gebruiken. De vraag blijft hoe lang het Kremlin hem zal toestaan zich zo uitdagend te gedragen.

3. De betrekkingen met het Westen zijn op een bedroevend laag niveau aanbeland. Kan het nog slechter worden?

Dat is niet uitgesloten. De afgelopen jaren leek meermalen de bodem bereikt­­, maar steeds bleek de neerwaartse spiraal nog niet uitgekronkeld. Een verbetering is niet in zicht, zolang de oorlog in Oost-Oekraïne voortduurt en Rusland de annexatie van de Krim niet terugdraait, en dat laatste is uitgesloten. Rusland blijft intussen wel een belangrijke speler op het internationale toneel, in het Midden-Oosten en in de relatie met landen als Iran en Noord-Korea. 

In de wetenschap dat men niet om Rusland heen kan, lijkt Moskou zich niet druk te maken om alle Koude-Oorlogstaal die heen en weer vliegt. Integendeel, ieder conflict wordt zo veel­­ mogelijk politiek uitgebuit, zoals dat ook rond de vergiftiging van oud-spion Skripal in Groot-Brittannië. Het is weer een bevestiging dat Rusland wordt omringd door een grote, boze, russofobe buitenwereld, iets dat veel Russen alleszins plausibel in de oren klinkt. Die buitenlands-politieke troefkaart komt van pas als het in eigen land economisch niet voor de wind gaat, zoals nu, en wordt belangrijker naarmate de economische situatie verslechtert.

Lees ook: 
Poetin voor altijd – een terugblik op 18 jaar onbetwist leiderschap

Poetin scoort met gezinspolitiek, maar niet iedereen gelooft daar in

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden