Podcasten: Van gestamel en gestotter op internet naar een vlotte radioshow op de mp3-speler.

Een kip en zoete fruitellakleurtjes sieren de website van soChicken. Met één muisklik gaan de hippe plaatjes bewegen en er klinken geinige muziekfragmenten. Het gevleugelde stripfiguur kakelt er op los, net als de maker van de trendy website. Jelle Hermus (18) hield voorheen een weblog (digitaal dagboek) bij, waarop hij over zijn belevenissen schreef. Inmiddels vormen zijn alledaagse avonturen echter een bron van inspiratie voor zijn podcast: een radio-uitzending op de computer. De soChicken-show is een mix van blije reportages, vrolijke muziek en veel gezellig geklets over lifestyle.

Aanvankelijk luisterden vooral computernerds naar de podcasts, maar ook vrouwen en jongeren hebben de goedkope distributiemethode van geluidsopnames ontdekt. Er komen daardoor steeds meer themapodcasts over uiteenlopende onderwerpen. Roderick Vonhögen, een katholieke priester heeft bijvoorbeeld een podcast over allerlei aspecten van het katholicisme.

Wie zich gratis wil abonneren op soChicken en andere podcasts volgt de heldere instructies op de website van Hermus. Allereerst moeten gebruikers het computerprogramma Ipodder downloaden. Vervolgens voegen ze de adressen van leuke podcasts toe door de links te kopiëren naar hun Ipodder-bestand. De computer haalt de nieuwste podcast-uitzendingen dan automatisch van het internet. Vervolgens zijn de bestanden eenvoudig op de mp3- speler te laden.

De opkomst van podcasting kan – evenals het internet – de democratisering van de media bevorderen. De programma’s zijn namelijk wereldwijd te beluisteren. Bovendien is het eenvoudiger om een podcast te maken dan een radioprogramma uit te zenden. De nieuwe media brengen echter vooral gelijkgestemden bijeen en er ontstaan informatiestromen buiten de reguliere media om. Zo zijn er bijvoorbeeld allerlei mensen die een weblog bijhouden. Dankzij de nieuwe ontwikkelingen kunnen radio-amateurs met behulp van podcasting hun radioprogramma voor een groot publiek toegankelijk maken. En sommige podcasters experimenteren ook al met vodcasting, ofwel: videobeelden.

Voormalig MTV-presentator Adam Curry zocht vijf jaar geleden naar een manier waarop iedere amateur een eigen radio- of televisiezender kan lanceren. Samen met computerpionier Dave Winer ontwikkelde hij een manier om zelfgemaakte geluidsbestanden, bijvoorbeeld muziek, radioprogramma’s en gesprekken, beschikbaar te stellen via het internet. Ze creëerden ook software die geabonneerde luisteraars attendeert op nieuwe podcast-afleveringen die de computer automatisch kan downloaden. Curry sloot een contract met de Amerikaanse radiozender Sirius die de commerciële mogelijkheden van het nieuwe medium aftast.

De Britse Guardian-journalist Ben Hammersley noemde de ontwikkeling podcasten. Hij combineerde het woord broadcast (uitzenden) met iPod, de draagbare mp3-speler van Apple. Luisteraars kunnen een podcastshow immers downloaden van het internet en op hun draagbare mp3-speler zetten, om er onderweg naar te luisteren.

In Nederland zijn ruim honderd podcasters actief en dagelijks komen er nieuwe enthousiastelingen bij, zo signaleert Jan Simons, hoogleraar nieuwe media aan de Universiteit van Amsterdam. Het nieuwe medium maakt al deel uit van de commerciële software. De meeste Nederlandse podcasts zijn sinds kort ook met twee muisklikken beschikbaar via het Apple-programma iTunes. „Uiteindelijk zullen een aantal goede podcasts boven komen drijven, waar adverteerders ook echt in geïnteresseerd zijn. Die gaan net als in Amerika geld opleveren.”

Jelle Hermus, Roelf Sluman, Douwe Attema en Bernard Flach ondekten het nieuwe medium eind vorig jaar. Het nieuwe medium is nog zo pril dat de Nederlandse podcasters nog niet fanatiek met elkaar concurreren, terwijl Amerikaanse podcasters dat inmiddels wel doen. „In Nederland luisteren we naar elkaars shows en linken naar andere podcasts”, zegt Hermus. „Bovendien wisselen we regelmatig ervaringen uit. Dat is fijn, want er zijn maar weinig mensen die precies begrijpen waar ik zo druk mee bezig ben.”

De student van de Rotterdamse kunstacademie richtte zijn podcast op om zijn marketingkennis in praktijk te brengen en een sterk merk op te bouwen. „Mensen vinden het leuk om de alledaagse belevenissen van andere mensen te horen en daar speel ik op in”, zegt hij. Voor de muziek die Hermus draait betaalt hij momenteel niets, maar auteursrechtenorganisatie Buma Stemra treft binnenkort een tijdelijke regeling, zodat podcasters tot 2006 eenvoudiger legaal muziekfragmenten kunnen gebruiken. Hiermee zijn de rechten van de componist gewaarborgd. Om de artiestenrechten te waarborgen moet echter nog een regeling worden getroffen met de afzonderlijke platenmaatschappijen in Nederland.

„Podcasten is niet moeilijk, daarom leek het me leuk om uit te vogelen wat er mogelijk is”, zegt Roelf Sluman. Evenals Douwe Attema heeft hij ooit wat radio-ervaring opgedaan bij een lokale zender. Met eenvoudige opnameapparatuur knutselde hij op een zolderkamer zijn zoldercastshow in elkaar en plaatste het mp3-bestand op zijn website. Wat begon als een hoop ongemonteerd gestotter en gestamel op het wereldwijde web, groeide gaandeweg uit tot een vlot gemonteerde show van een half uur. Sluman brengt vooral internetnieuwtjes die aan het nieuwe medium gerelateerd zijn.

„Het grote voordeel van podcasting is dat je geen rekening hoeft te houden met beperkende regels van een omroep of zender”, zegt podcaster Douwe Attema. „Je kunt volledig je eigen gang gaan.” Luisteraars kiezen zelf wanneer ze naar de shows luisteren en dat maakt podcasten minder geschikt voor nieuws. Podcasts worden immers niet live uitgezonden, zoals dat bij radio en televisie wel kan. Het is een geschikt medium om achtergronden te belichten, of thema’s waarin slechts een beperkte groep luisteraars geïnteresseerd is.

Het interactieve karakter maakt dat de meeste podcasts zich uitstekend lenen voor opinievorming. „Je kunt vrijuit je mening geven over van alles en nog wat”, zegt Attema. Na aanleiding van een show ontstaan soms complete chatsessies op de bijbehorende website, waarop luisteraars reageren op wat ze gehoord hebben.

De publieke omroepen volgen de ontwikkelingen op de voet. BNN, , de Tros, de NCRV, en de EO hebben al snel een aantal bestaande programma’s gepodcast. „Het zal vooral een aanvullend medium worden”, verwacht Simons. „Radio kun je live uitzenden en voorlopig geldt dat nog niet voor podcasts.”

Podcast van Adam Curry inspireert Nederlandse tegenvoeters

De podcast van Adam Curry (dailysourcecode.com) is in Amerika een groot succes. Ook Nederlandse luisteraars weten Curry inmiddels te vinden. De Amerikaanse ’Dawn en Drew-show’ was aanvankelijk een belangrijke inspirator voor veel Nederlandse podcasters (www.dawnand

drew.com). Roelf Sluman besteedt in zijn shows (www.zoldercast.com) aandacht aan de nieuwste podcastontwikkelingen, evenals Bernard Flach en Douwe Attema (www.podcastinfo.nl). Podcaster Jelle Hermus gebruikt het nieuwe medium al als instrument om luisteraars te

vermaken en te informeren over totaal andere onderwerpen dan internet (www.soChicken.nl). De Nederlandse podcasts zijn terug te vinden via gerelateerde websites.De meeste podcastwebsites bieden wel de mogelijkheden om een reactie op de show te posten. De Tros biedt haar podcast aan

op www.radio-online.nl, BNN op www.bnn.nl/view. De link naar de EO-podcast is www.eo.nl/portals/podcast.jsp. De Internet Academie in Leeuwarden geeft podcastcursussen, aanmelden kan via www.nhl.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden