Pluk van de Petteflet als hoorspelseriedoor Fred Lammers

in de boekwinkels lag van verschenen. "Pluk van de Petteflet" staat daarmee onbetwist als tweede op de ranglijst van de meest geliefde kinderboeken van Annie M.G. Schmidt.

Jip en Janneke zijn nog onaanvechtbaar nummer een. Daarvan zijn inmiddels een paar miljoen exemplaren in omloop. Zelfs in het Arabisch en het Indonesisch zijn hun avonturen te lezen. Pluk heeft het tot Spaanse en Duitse versies gebracht. Daar moet bij worden gezegd dat Jip en Janneke al sinds 1953 bezig zijn aan hun opmars. Pluk is hard op weg hen in te halen. Vorig jaar bracht Querido in Amsterdam er maar liefst drie drukken van, bij elkaar goed voor 75 000 exemplaren.

De VPRO zal de komende maanden een fikse bijdrage leveren aan de populariteit van Pluk. Deze omroep heeft het boek bewerkt tot een hoorspelserie die te beginnen morgenavond (Radio 1, 19.02 uur) in 40 wekelijkse afleveringen van tien minuten wordt uitgezonden.

Acteurs met klinkende namen werken er aan mee. Het was een avontuur om dit hoorspelplan, dat een jaar geleden op tafel werd gelegd, voor elkaar te krijgen. Annie M. G. Schmidt is, perfectioniste als zij is, iemand die niet zo maar overstag gaat als zich dergelijke plannen aandienen. Zij wil weten wat er met haar produkten gebeurt. Dat geldt in nog sterker mate voor het boek dat zij als haar dierbaarste beschouwt.

Tom Sijtsma, die het boek bewerkte tot hoorspel moest, alvorens Annie Schmidt haar fiat gaf, eerst een paar proefafleveringen schrijven. Tom: "Daar was ze tevreden over, zodat we toen echt aan de slag konden. In mijn kindertijd, ik ben nu 32, heb ik diverse boeken van Annie M. G. Schmidt gelezen. Pluk was daar jammer genoeg niet bij, terwijl het, kan ik nu zeggen, een ontzettend leuk boek is. De kracht ervan ligt vooral in het directe en de manier waarop Annie kinderen tegen volwassenen aan laat kijken. Het boek leent zich bijzonder goed voor een hoorspelbewerking, omdat het al grotendeels in dialoogvorm is geschreven. Ik hoefde het boek geen geweld aan te doen."

Tom had zelf een groot aandeel in de serie. Hij nam zeven rollen voor zijn rekening. "Daaronder de rol van het konijn. Dat was schitterend om te doen. Ook best moeilijk, want hoe geef je klank aan een zenuwachtig konijn. Maar door je mond in een bepaalde stand te trekken krijg je ineens een heel andere stem. Zo werd dat konijn heel geloofwaardig. Dergelijke kleine rollen zijn de snoepjes van de taart."

Tom Sijtsma, die zijn opleiding kreeg aan de toneelschool in Maastricht, treedt de laatste jaren vooral op als regisseur en bewerker van hoorspelen bij de VPRO. Af en toe doet hij ook wel eens hoorspelrollen. "In tegenstelling tot wat je vaak hoort, dat hoorspelen wat oubollig zijn, kan ik zeggen dat ook de door de wol geverfde acteurs er met enorm veel plezier aan meewerken. Dat gold in extra mate voor deze serie, die we begin september in tien dagen hebben opgenomen. Dat was heel hard werken, maar sommige acteurs zaten vast aan andere toneelverplichtingen, zodat het in vrij korte tijd moest worden opgenomen" .

Kitty Courbois, die weinig op het gebied van hoorspelen doet, is in de serie een prachtige vertelster. Ze weet er de juiste nuances aan te geven en het heel spannend te maken, vooral als een aflevering op zijn eind loopt en je weer een week zal moeten wachten totdat het weer zondag is.

Jet van Boxtel heeft als regisseur van de serie ook ervaren dat Pluk zich prima leent voor een hoorspelbewerking. "Annie schrijft zo goed en spannend, ze maakt er zich nooit druk over of iets in werkelijkheid kan of niet kan. Daarom konden we bij het maken van de geluiden ook een beetje onwerkelijk zijn."

De hoofdrol van Pluk, het parmantige jongetje, dat in zijn rode kraanwagentje door de stad rijdt en vanuit het torentje van de Petteflet de bizarste avonturen beleeft, wordt vertolkt door Susanne Helmer, een nieuwkomer op dit terrein. Zij kwam een jaar geleden bij de VPRO als medewerkster van het kunst/actualiteitenprogramma 'Het nabije westen'. Zij werd gekozen omdat ze een stem heeft die precies bij Pluk past.

"Het was een grote uitdaging dit te doen maar ook enorm leuk. De collega's hebben mij enorm goed opgevangen en echt geholpen met adviezen, want het valt, hoe leuk het ook is, natuurlijk niet mee als je ineens in de situatie terecht komt dat je je met ervaren collega's moet meten."

Susanne noemt zich "een grote fan" van Pluk. "Het was een van mijn lievelings-kinderboeken. Wat mij er nog steeds in aanspreekt, is dat het zo fris is geschreven. Kinderboeken willen nog wel eens moraliserend zijn. Dat is met Pluk totaal niet het geval."

VPRO-voorzitter Arendjan Heerma van Voss levert ook een bijdrage aan de serie. Hij geeft Krullevaar stem, de uitgestorven vogel die door de directeur van een vogelmuseum gevangen wordt genomen. De man heeft het snode plan Krullevaar te gaan opzetten.

Heerma van Voss bevestigt het verhaal dat hij erop stond deze rol te vertolken, omdat hij zo graag ten aanhore van het Nederlandse volk wilde zeggen: 'Ja, maar ik ben een uitgestorven vogel'.

Heerma van Vos: "Ik heb al jarenlang een relatie met Pluk. Mijn twee nu bijna volwassen dochters heb ik het voorgelezen. Datzelfde doe ik nu voor mijn zoontje van vijf. Als mijn dochters de kans krijgen, luisteren ze mee. Het is een enig boek"

Over zijn optreden als hoorspelacteur vertelt Heerma van Voss, dat hij zich eens in de paar jaar aan zo'n uitstapje waagt. "Ik kan dat iedereen aanraden. Als mensen die zoals ik veel vergaderen zoiets vaker zouden doen, zou dat beslist een uitwerking ten goede hebben. Het is op een uiterst prettige manier kinderlijk zijn."

Cas Enklaar doet Zaza de Kakkerklak. Jet van Boxtel bekent dat ze toch wel met enige schroom de telefoon pakte om Cas te vragen of hij een kakkerlak wilde doen. Maar hij was meteen enthousiast.

Het was een heel kostbare produktie. Bij elkaar 173 000 gulden. "Dat is naar radiobegrippen heel veel geld" , zegt producer Jan Vermaas. "We hadden deze serie niet kunnen realiseren zonder steun van het Stimuleringsfonds. Dat heeft 110 000 gulden voor zijn rekening genomen. Nog altijd moet de VPRO er diep voor in de beurs grijpen. Zoiets kunnen we ons niet zo vaak permitteren. Maar we wilden het nu eenmaal heel mooi maken. Annie Schmidt verdient niet minder."

Vandaar dat Harry Bannink opdracht heeft gekregen speciaal voor de serie een 'Pluk van de Petteflet-tune' te componeren. Die is, uitgevoerd door het Metropole Orkest onder leiding van Harry van Hoof, door de hele serie heen als vast herkenningspunt te horen.

Annie M. G. Schmidt, geconfronteerd met het eindresultaat, heeft laten weten "meer dan tevreden" te zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden