Plots vinden de Polen hun buren niet langer leuk

Het is helemaal mis tussen Polen en Tsjechië. En dat terwijl de Polen eindelijk hun zuiderburen hebben leren waarderen. Die waardering blijkt echter niet wederzijds.

Vorige week haalde T-Mobile een reclamespotje van de Tsjechische markt na Poolse protesten. In het filmpje doen Tsjechen wat ze 's winters altijd doen: langlaufen. Plotseling duikt er een Pool op, verkleed als kerstboom. Hij prijst allerlei prullaria aan en overtuigt de Tsjech - die zich beklaagt over zijn smartphone - om telefoons te ruilen. Als de Tsjech doorheeft dat hij is bedonderd, is de kerstboom-Pool met de noorderzon verdwenen.

Het spotje teert op negatieve stereotypes uit de communistische tijd. In Polen was toen vrijwel niets te koop. In Tsjechië veel meer. Polen reisden toen naar het buurland om spullen te kopen die in Polen onverkrijgbaar waren. Ze trotseerden daarvoor de Tsjechische douane en moesten de Tsjechische waar hun land binnensmokkelen. Daarbij ging het er niet altijd even vriendelijk aan toe.

De onmin was lang wederzijds. Wie Polen destijds vroeg naar hun mening over Tsjechen, kon rekenen op een laatdunkend relaas over kleinzielige lafaards die een lachwekkend taaltje spraken.

Maar sinds de val van het communisme is er veel veranderd. Bij een rondvraag welk volk Polen het sympathiekst vinden, noemen ze nu de Tsjechen als eerste. Tsjechen zijn sterk verwant en toch prettig anders. Tsjechen hebben dat wat veel Polen in eigen land missen. Ze zijn pragmatisch, beter georganiseerd en de katholieke kerk heeft er vrijwel niets te vertellen - hetgeen voor een groeiende groep Polen als pluspunt geldt.

Tegenwoordig zijn het vooral de Polen die hun handelswaar verkopen aan de Tsjechen, met name voedsel. En dat is precies waar de schoen wringt. Tsjechische producenten klagen over de 'invasie' uit het noorden. Poolse producenten daarentegen klagen al twee jaar over anti-Poolse smeercampagnes.

De drijvende kracht achter de lastercampagnes is de Tsjechische fabrikant Andrej Babiš, toevallig ook minister van financiën van Tsjechië. "Ik eet die stront van jullie niet", verklaarde hij in een tv-programma toen hem Poolse worst werd aangeboden. Babiš is eigenaar van Agrofert, de grootste voedselproducent van Tsjechië. In 2011 deed hij zijn intrede in de politiek met zijn partij Ano. Babis wordt wel de Tsjechische Berlusconi genoemd, omdat hij twee kranten en een tv-station bezit. Een van die kranten beschuldigde Poolse alcoholproducenten bijvoorbeeld van het produceren van vergiftigde wodka, nadat enkele Tsjechen waren gestorven aan de drank. Het omgekeerde bleek het geval. De wodka kwam uit Tsjechië zelf.

Dat het helemaal mis is tussen de twee landen bleek ruim een week geleden. De Tsjechische voedselinspectie is volgens uitgelekte documenten bezig om extra streng te controleren op 'buitenlandse voedselproducten'. Volgens Praag is de nieuwe regel niet gericht tegen Poolse waar. Maar het document vermeldt iets anders. Met dikke letters staat in de instructie dat alleen Poolse producten moeten worden gecontroleerd. De Polen hebben bij de Europese Commissie een klacht ingediend tegen hun aardige buren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden