Plots neemt het aantal arbeidsongeschikten flink toe

Het UWV in Amsterdam. Beeld anp
Het UWV in Amsterdam.Beeld anp

Vorig jaar zijn er onverwacht veel mensen arbeidsongeschikt verklaard, een toename van 12 procent. Onder hen zijn vooral ouderen en vrouwen.

‘Wat is er aan de hand met de WIA?’ luidt de titel van het UWV-onderzoek naar het hoge aantal nieuwe arbeidsongeschikten in 2016. WIA staat voor Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen, sinds 2006 de opvolger van de WAO. Vorig jaar steeg de instroom plots met bijna 12 procent naar ruim 40.000.

Dat is de grootste stijging sinds 2010, meldde het UWV gisteren. De politiek doet juist zijn best met allerlei wetten en regels om het aantal arbeidsongeschikten zo laag mogelijk te houden. Het is namelijk een dure regeling, maar ook vrij uitzichtloos. Eenmaal in de WIA, of voorheen WAO, is het moeilijk om daar ooit weer uit te komen. Dus iedereen die ook maar een beetje kan werken, mag eigenlijk niet in een WIA-uitkering terechtkomen.

Grillig

Zelfs in de crisisjaren waarin veel mensen hun baan kwijtraakten, lukte het om de instroom in de arbeidsongeschiktheidsregelingen beperkt te houden. Vanaf 2010 verliep het aantal toekenningen wat grillig, maar veel hoger dan 37.000 lag de instroom nooit. De afgelopen twee jaar daalde dat aantal zelfs. Tot vorig jaar dus. Opeens ruim vierduizend meer nieuwkomers in de WIA dan in 2015 toen het er nog 35.800 waren.

Als verklaring noemt het UWV wel de economische crisis. Voor een deel althans. Meer werklozen betekent meer aanvragen voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering. Maar wat een grotere rol speelt, zegt de uitkeringsorganisatie, is dat de leeftijd van de WW’ers omhoog gaat en ze vaker vrouw zijn.

De kans om arbeidsongeschikt te worden is voor 55-plussers tien keer zo groot als voor werknemers onder de 25 jaar, weet het UWV. Ongeveer een kwart van de stijging van de instroom in de WIA komt doordat werknemers gemiddeld ouder zijn. Dat komt mede door de stijging van de pensioengerechtigde leeftijd. Én doordat er steeds meer vrouwen werken, en er dus ook meer vrouwen ziek uitvallen en recht hebben op een WIA-uitkering.

Minder streng?

Voor nog een kwart komt de stijging doordat de verzekeringsartsen van het UWV meer aanvragen hebben toegekend. Dus procentueel is het aantal afwijzingen gedaald. Zijn de artsen minder streng geworden tijdens de medische keuringen? Het UWV zegt van niet. De mensen die in de WIA terecht zijn gekomen, hebben ongeveer dezelfde aandoeningen als in andere jaren en de ernst ervan is ook hetzelfde.

“Waarom er meer WIA-aanvragen worden toegekend, weten we niet. Er zijn geen veranderingen in wetgeving of in de uitvoering geweest die dit kunnen verklaren”, stellen de makers van het UWV-rapport. De verzekeringsartsen van het UWV waarschuwden er enkele jaren geleden al wel voor dat het onderscheid tussen ziek en werkloos niet meer zo gemakkelijk te maken is.

De toenmalige voorzitter van de vereniging van verzekeringsartsen NVVG, Jim Faas, zei: “Een werknemer die ontslagen wordt en vervolgens depressieve klachten krijgt, kan zomaar in de WIA komen. Werkloosheid en arbeidsongeschiktheid zijn communicerende vaten.” De NVVG meldde ook dat het niet altijd even begrijpelijk is waarom de ene cliënt wel en de andere geen arbeidsongeschiktheidsuitkering krijgt.

Voor de resterende helft van de stijging van WIA-uitkeringen heeft het UWV geen verklaring. Dit betreft werknemers die na twee jaar ziektewet aankloppen bij het UWV. Waarom dit vaker gebeurt, weet UWV niet. De ziekmelding, de begeleiding en reïntegratie van deze mensen is namelijk de verantwoordelijkheid van de werkgevers. Het UWV heeft daar geen zicht op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden