Plots moet 'ecopartij' de Groenen mee gaan doen met de dans om de macht

Katrin Göring-Eckardt en Cem Özdemir van de Groenen.Beeld AFP

Bij de Groenen slaat de nervositeit toe. Plotseling moet de ‘ecopartij’ mee doen met de dans om de macht.

Boven de nieuwe Duitse regering zal een Jamaica-vlag wapperen, met de kleuren zwart-geel-groen, of helemaal geen vlag. Een coalitie tussen CDU/CSU (zwart), FDP (geel) en De Groenen (groen) lijkt de enig mogelijke. Drie dagen na de verkiezingen ligt in Duitsland het woord ‘Jamaica’ dan ook op ieders lip. Merkel heeft al aangekondigd – heeft ze een keuze? – dat ze verkennende gesprekken wil voeren voor zo’n coalitie.

Christan Lindner van de FDP en Cem Özdemir en Katrin Göring-Eckardt van de Groenen staan daarvoor open, maar stralen weinig gretigheid uit. Ze bewaren hun kruit; de echte onderhandelingen beginnen waarschijnlijk pas na 15 oktober, als Nedersaksen naar de stembussen is gegaan. Maar ze weten ook: hun achterban is sceptisch.

Dat geldt helemaal voor de Groenen. Mogelijke regeringsdeelname leidt daar tot grote nervositeit. Ze zijn de kleinste van de drie, met 67 zetels in het nieuwe parlement (op 709). Merkel krijgt 246, Lindner 80. In de coalitiedans krijgen de Groenen geen leidende rol, dat is duidelijk. Maar: om de junior kan ook niemand heen. Dat biedt mogelijkheden, maar vergt ook extreem veel tact.

Geen Realpolitik

‘Verkoop je huid duur’, luidt vanuit de achterban de boodschap. Dat zijn voor het merendeel principiële kiezers, niet het soort dat Realpolitik wil. Gecharmeerd van ‘Jamaica’ zijn ze meestal niet. “Ik betwijfel of dat werkt”, zei prominent partijlid Jürgen Trittin zuinigjes tegen Der Spiegel. Het zal voor Özdemir en ­Göring-Eckardt een lastig klusje worden om niet te ver voor de troepen uit te lopen en tegelijk de coalitiebesprekingen niet te dwarsbomen. De twee werden met een niet te benijden gebrek aan enthousiasme door hun leden tot lijsttrekkers gekozen, Göring-Eckardt vooral omdat zich geen andere kandidate meldde (bij de Groenen moet minstens één van de lijsttrekkers een vrouw zijn).

Daarbij hebben De Groenen geen regeerervaring met hun nieuwe coalitiepartners-in-spe. Christen-democraten en liberalen hebben vaak samen geregeerd en liggen elkaar ideologisch vrij goed, al bewaren beiden aan de laatste keer (onder Merkel, 2009-2013) geen hartverwarmende herinneringen. De Groenen zaten twee keer in een kabinet, maar onder SPD-kanselier Schröder (1998-2005).

Tussen de Groenen en de FDP zijn grote verschillen. Vooral bij klimaat en vluchtelingen. Naar het schijnt kunnen Özdemir en Lindner persoonlijk goed met elkaar overweg, maar inhoudelijk bestrijden ze elkaar fel. De Groenen willen bruinkoolcentrales sluiten, een einde aan diesel, een nieuwe fase in de Energiewende. De liberalen trappen juist op de rem en willen die centrales openhouden. Bovendien pleiten ze voor een strenge asielpolitiek, terwijl de Groenen voor een openhartig beleid staan.

Klimaatkanselier

Veel zal afhangen van de vraag wie van de twee kleinere danspartners Merkel meekrijgt. Daar ruiken De Groenen kansen. Wilde Merkel niet zelf de ‘klimaatkanselier’ zijn? De Groenen hoeven haar alleen maar aan haar eigen doelen te herinneren, klinkt het, en daar dansen ze al samen de vloer op, met Lindner knarsetandend aan de bar.

Maar dat is misschien wel erg optimistisch: in het Dieseldossier is Merkel tot nu toe weinig voortvarend. Of neem Europa. De FDP voerde campagne met een harde, Europa-sceptische toon, tegen verdere fiscale eenwording (‘Macrons nachtmerrie’, noemde Le Monde diens mogelijke regeringsdeelname). Merkel wil met Macron Europa nieuw leven inblazen en vindt De Groenen aan haar zijde.

Nadelig voor De Groenen is dat Merkel te rekenen heeft met zusterpartij CSU, die een dramatisch verlies leed in Beieren. De positie van CSU-chef Seehofer staat onder druk, hij gaat een nóg conservatievere koers varen en heeft zelfs de vraag op tafel gelegd of CDU en CSU nog één fractie moeten vormen. Retoriek, maar het toont zijn wanhoop.

Merkel kán niet te ver naar links buigen. Van de drie zit zij nog het meeste klem. Op nieuwe verkiezingen zal ze het niet laten aankomen en zolang SPD-leider Martin Schulz (die in de oppositie wil) niet beweegt, kan ze het zich niet veroorloven dat de Groenen of Liberalen opstappen. Een plan B is er niet. Die Jamaica-vlag móet omhoog, linksom of rechtsom.

Voorzitter Frauke Petry verlaat Afd per direct

Onder grote mediabelangstelling liepen vandaag 93 kersverse parlementariërs van de Alternative für Deutschland (AfD) de Rijksdag in. Ze hielden hun allereerste landelijke fractievergadering. Nummer 94 ontbrak: partijvoorzitster Frauke Petry. Die had maandag al laten weten niet in de landelijke fractie zitting te nemen, maar in haar eentje de Bondsdag in te gaan, als kandidaat voor haar kiesdistrict in Saksen.

Met dat nieuws wist ze het AfD-feestje op dag één na de verkiezingsuitslag al te vergallen. Ook vandaag op dag twee, kregen haar oud-fractiegenoten weinig kans om van hun eclatante zege te genieten. Ze waren nog niet aan het vergaderen of het nieuws kwam: Petry wil helemaal uit de partij treden. En niet alleen zij, ook haar man Marcus Pretzell, AfD-fractievoorzitter in Noordrijn-Westfalen verlaat de partij, meldde diens fractie. Of de rest van de fractie volgt, is onduidelijk. Twee leden uit Petry’s oude fractie in Saksen kondigden eveneens aan de partij te verlaten.

Petry zou al maandenlang plannen hebben gesmeed voor een afsplitsing, berichtten NRW, NDR en de Süddeutsche Zeitung. Zij zeggen in bezit te zijn van interne chatgesprekken en emailwisselingen over het plan ‘Lucke 2.0’ – naar oprichter Bernd Lucke, die in 2015 de partij verliet met tweeduizend leden en een nieuwe partij stichtte. Petry zou mensen gepolst hebben of ze mee wilden doen, ook zouden er ‘proefstemmingen’ zijn geweest in Saksen, om de animo te peilen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden