Opinie

Plichtmatig shockballet

Het Joffrey Ballet uit Chicago bracht in het Diaghilev Festival een reconstructie van Les Ballets russes' 'schandaalballetten' 'L'après-midi d'un faune', Nijinski's choreografiedebuut uit 1912 en zijn 'Le sacre du printemps' uit 1913. Choreografe en danshistorica Millicent Hodson voerde daarvoor in 1978 gesprekken met de toen nog in leven zijnde Ballets russes-bron Léonide Massine en verdiepte zich in de aantekeningen die Stravinsky maakte naar aanleiding van zijn compositie voor 'Le sacre'.

De plaatjes zullen daardoor aardig kloppen: de tweedimensionale beweging in 'L'après-midi d'un faune' die Nijinski baseerde op de 'en profil'- afbeeldingen van Griekse vazen, het folkloristische stampende voetenwerk in 'Le sacre' en niet te vergeten de bijzonder rijke aankleding van beide werken.

Een schilderij kun je van het stof ontdoen om er in volle glorie van te genieten, voor Diaghilev's levende kunstwerken gelden andere criteria. Daar is een 'begeisterde' uitvoering voor nodig om aan te tonen dat het werk in de loop der tijd niets aan zeggingskracht heeft ingeboet. Daar was in de uitvoering van het Joffrey Ballet echter weinig van te merken: hoe plichtmatig was de uitvoering en hoe weinig bevlogen gaf het gezelschap zich over aan de artistieke mijlpalen die het publiek destijds fascineerden, shockeerden en de theatergeschiedenis voor altijd een andere wending gaven.

Onder een verre van optimale begeleiding door het Noord Nederlands Orkest deed solist Samuel Pergande in niets denken aan de bronstige faun wiens masturbatiescène bij Nijinski aanleiding gaf tot hevige polemieken. Deborah Dawn wist meer indruk te maken bij het halen van applaus dan met haar wankelende vertolking van de 'oppernimf'.

Enkele dansers uit het corps de ballet bij 'Le sacre' leken niet te weten in welk ballet ze verzeild waren, met zó weinig diepgang gaven ze gestalte aan de opzwepende groepsdansen die het aangrijpende lenteoffer van een maagd moeten verbeelden.

Nee, dan het Picasso-programma van Ballet de Bordeaux. Ook van hoge museale waarde, maar dan wel adequaat en soms zelfs uitstekend uitgevoerd. In niet ideale omstandigheden van een tot theater omgebouwde congreszaal van de Martiniplaza presenteerde het Franse gezelschap Diaghilev-balletten als 'Parade' (1917) en 'Le Tricorne' (1919) waarbij Pablo Picasso voor de vormgeving tekende.

Onwaarschijnlijk fraaie topper was Ygor Yebra, die in Serge Lifar's ballet 'Icare' uit 1935 zijn vertolking van Icarus waarlijk vleugels gaf. Met een prachtige 'coming of age'-achtige bravoure vliegt hij de door Picasso geschilderde zon tegemoet, en daarmee zijn eigen ondergang. Maar wat deed Balanchine's 'Le fils prodigue', vormgegeven door de fauvistische schilder Georges Rouault, toch in dit Picasso-programma?

Het zou schitterend zijn geweest Fokine's baanbrekende werk voor Diaghilev's Ballets russes 'Les Sylphides', door het Kirov Ballet uitgevoerd te zien worden. Helaas, het publiek moest met een wat zouteloze 'Les Noces' en 'fremdkörper' 'La Valse' genoegen nemen. Het Kirov heeft na westwaarts uitvliegen van talent veel van zijn vroegere glans verloren, zo blijkt. Terecht wilden de festivalprogrammeurs 'Le spectre de la rose', uitgevoerd door Roberta Marquez en Ivan Putrov van The Royal Ballet op het programma hebben, maar om van een ballet van nog geen twintig minuten een zelfstandig onderdeel te maken? ,,Zie het als een hapje kaviaar ter voorgerecht'', deelde festivaldirecteur Erik Schilp vooraf en ietwat verontschuldigend mee. Inderdaad wist Ivan Putrov' Nijinski's geest van de roos met zijn mooie elevaties in herinnering te brengen. Maar voor 32,50 euro per toegangskaartje is zelfs een topstuk als 'Le spectre de la rose' een wel heel prijzig 'voorafgaand' hapje.

Zo was de internationale balletprogrammering van het Diaghilev-festival niet geheel doorwrongen. Organisatorisch was het, met pendelbussen tussen de theaters, wel prima voor elkaar. Het is te hopen dat de volgende editie van het festival zich ook inhoudelijk zo manifesteert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden