Review

Pletnev heeft ongekend kleurenarsenaal

Zo populair als Tsjaikovski's 1e Pianoconcert is, zo weinig gespeeld zijn zijn werken voor pianosolo. Des te opmerkelijker is het dat de Russische pianist Mikhail Pletnev zondagavond in de Grote Zaal van het Concertgebouw Tsjaikovski's 18 Pianostukken opus 72 speelde. Dit leverde dik een uur volkomen onbekende muziek op van een van de grote romantische componisten. Gaandeweg de uitvoering werd duidelijk waarom deze stukken niet tot het concertrepertoire zijn gaan behoren. Een aantal is technisch zeer lastig, terwijl ze maar nauwelijks het niveau van salonmuziek ontstijgen. Doorgaans zijn Tsjaikovski's melodische ideeën in dit opus vrij pover, maar in de pianistisch geraffineerde uitwerkingen en de vaak onverwachte wendingen blijkt dat het wel degelijk om muziek van een groot componist gaat. Vooral in de tweede helft zitten enkele juweeltjes, zoals nr. 13 (Echo rustique), waarin een op zichzelf vrij banaal polonaise thema steeds in twee registers als een echo wordt herhaald. Vol glitterende virtuositeit is nr. 10 (Scherzo-fantaisie) en bijzonder fris klinken de diverse dansstukken uit de reeks, zoals de Danse caractéristique en de finale, een meeslepende typisch Russische volksdans (Trepak).

Voor een integrale uitvoering is opus 72 te lang ten opzichte van de gemiddelde kwaliteit van de stukken. Toch was het zondag een interessante kennismaking, te meer daar een betere vertolker van deze muziek dan Mikhail Pletnev niet voorstelbaar is. Deze rasvirtuoos heeft een ongelooflijk arsenaal aan klankkleuren en speelmanieren op zijn palet, die hij met smaak en durf inzette. Sowieso was het al knap hoe hij deze veelheid aan noten in één grote concentratieboog vrijwel gaaf tot klinken wist te brengen. Toch waren zijn uitzonderlijke kwaliteiten nog beter naar voren gekomen, toen hij voor de pauze muziek van aanzienlijk grotere muzikale kwaliteit speelde: een keuze uit de 'Bunte Blütter', opus 99 en de Fantasie in C, opus 17 van Robert Schumann. Tegen zijn uitvoering van de Fantasie zou men kunnen inbrengen dat Pletnev te veel in detail trad of dat hij koketteerde met zijn vermogen om ongekend zacht te spelen. Maar voor mij vielen dergelijke bezwaren volledig weg door mijn bewondering van en verwondering over de wijze waarop hij de vleugel liet klinken. Zoals al eerder bij zijn recitals in Amsterdam vastgesteld kon worden, kan geen pianist zo zacht spelen en daarbinnen zoveel kleuren en lijnen laten horen. Juist Schumanns muziek heeft dat zo broodnodig. Accenten, fraseringen, alles zat precies op z'n plaats. In expressie en lyriek leek de vleugel zijn mogelijkheden ruim te overschrijden. Zo plat als een piano onder de handen van een matig pianist vaak klinkt, zo driedimensionaal klonk Pletnevs vleugel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden