Plein 2

Bibeb is nu overleden, maar in politiek Den Haag was het openhartige interview al lang weg

Redactie: Hans Goslinga, Cees van der Laan, Teun Lagas

Hoe gevaarlijk kan een interviewer zijn voor een politicus? Dit citaat geeft een antwoord: „Het was fascinerend om te zien hoe ze veranderde in de nacht dat we met elkaar spraken: van een heks tot een lief, jong meisje. Sommige mannen vonden haar lelijk. Tja, als je een modeplaatje tot voorbeeld neemt.”

De uitspraken zijn van Jaap Boersma, minister van sociale zaken in de kabinetten Biesheuvel en Den Uyl, ze dateren uit 1985 en ze slaan op Bibeb, de grande dame van het personality-interview, die afgelopen weekeinde op 95-jarige leeftijd overleed. In de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw was zij de schrik van politiek Den Haag.

Ze was gevreesd, maar tegelijk verdrongen politici zich om door haar op de sofa te worden gelegd. Je telde niet mee, als je niet door deze enigszins mysterieuze journaliste van Vrij Nederland was geïnterviewd. Boersma: „Ik had mezelf al eens afgevraagd, want niets menselijks is mij vreemd: wordt het zo langzamerhand geen tijd? Henk was al geweest en Jos en Jan...” Boersma doelde hier op zijn collega’s Vredeling, Van Kemenade en Pronk, die hem waren voorgegaan in restaurant Royal aan het Lange Voorhout of bij Bibeb thuis, de favoriete interviewplekken van de journaliste, van wie zo weinig bekend was dat het vakblad De Journalist zich in 1998 nog acht jaar vergiste (in haar voordeel) in haar geboortejaar.

Als een politicus eenmaal tegenover Bibeb zat, stortte hij ook zijn hart uit. Joop den Uyl was een van de weinigen op wie zij geen vat kreeg. Boersma kreeg na zijn interview een briefje van Kamervoorzitter Vondeling, in het Fries: „Je hebt weer een nieuw pak aan, zie ik, nadat je je hebt laten uitkleden”. Het interview leidde niet tot politieke ophef, maar zijn uitspraken over God, pornografie en jeugdliefdes vielen slecht in zijn partij, de overwegend gereformeerde ARP.

Ministers die leegliepen als gewone mensen vormden een nieuw verschijnsel in die tijd. Tot dan waren het nauwelijks benaderbare regenten die voor journalisten hun neus optrokken. KVP-fractieleider Andriessen liet zelfs de VPRO-tv in zijn slaapkamer toe. Af en toe ging het mis. Vredelings politieke kop ging er bijna af, toen hij in zijn gesprek met Bibeb ongeremd schold op zijn collega’s en partijgenoten Pronk (’een corpspik’) en Van der Stoel (’die achter z’n ambtenaren aanloopt met zijn bekkie’) en op Navo-chef Luns. Premier Den Uyl volstond met een reprimande en herinnerde de eveneens gereformeerd opgevoede Vredeling aan de psalmregel ’Zet Heer een wacht voor mijne lippen, behoed de deuren van mijn mond’.

De laatste jaren komen zulke uitglijders steeds minder voor, vooral doordat voorlichters een interview zo pogen te regisseren dat er nauwelijks lol aan is te beleven. De laatste minister die ernstig in de problemen kwam door een interview was Ella Vogelaar. In de zomer van 2007 zei ze in Rome tegen een redacteur van deze krant dat Nederland op weg was een land te worden met een joods-christelijke-islamitische traditie. Er zat wel een voorlichter bij, maar hoe verder van huis, hoe betrekkelijker Den Haag lijkt. Een vergissing. ’Knettergek’, oordeelde PVV-fractieleider Wilders in de Kamer. Het betekende niet meteen het politieke einde van Vogelaar, wel het begin daarvan.

1 Jan Glastra van Loon

2 Henk Vredeling

3 Onno Ruding

4 Elco Brinkman

5 Bram Peper

6 Wim Deetman

7 Els Borst

8 Ella Vogelaar

Jan Glastra van Loon is de enige bewindsman die door een interview direct moest aftreden. Als staatssecretaris van justitie in het kabinet-Den Uyl leverde hij in verscheidene kranten kritiek op de hoogste ambtenaar van het departement, waarna minister Van Agt het vertrouwen in hem opzegde. In de jaren tachtig kwamen er nog een aantal ministers in opspraak wegens forse uitspraken in interviews, maar daarna was het gedaan met de spontaniteit.

Bibeb is nu overleden, het openhartige politieke interview was al een tijdje weg. Vogelaar was een uitzondering. De woordvoerster had, zei ze in Rome tegen Trouw, geen idee wat haar minister zou gaan zeggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden