Pleidooi voor evolutietheorie overtreedt de 'grondregels in het lezen van de Bijbel'

Jezus een mythe? Dat de Nijkerkse predikant Edward van der Kaaij deze vraag beantwoordt met een volmondig 'ja' doet in protestants Nederland wolken stof opwaaien. In zijn eigen Vredeskerk zijn de gemoederen zo verhit geraakt dat de voorganger na 23 jaar dienst de komende drie maanden op het strafbankje moet en niet mag preken. "Wie andere geloofsinzichten mijdt en uitsluit, kan beter de kerkdeuren sluiten", reageert predikant Mirjam Sloots in Woord & Dienst ('Opiniërend magazine voor protestants Nederland') op alle commotie. De predikant uit Koog-Zaandijk pleit voor tolerantie. "Als je alleen bevestiging zoekt voor je geloof en het geloofsgesprek mijdt, dan verstart je geloof. Een levend geloof is gebaat bij nieuwe inzichten, ook als ze aanvechtbaar zijn." Wel merkt Sloots op dat ze de opvattingen van haar collega uit Nijkerk dubieus vindt. "Dat de evangelisten gebruikmaken van mythische elementen om de betekenis van Jezus te duiden, wil niet zeggen dat Jezus zelf daardoor een mythische figuur is en daarom als persoon niet heeft bestaan."

Voor De Waarheidsvriend (het blad van de behoudende gereformeerde bond in de Protestantse Kerk) is de historiciteit van Jezus en de Bijbel een belangrijke pijler onder het geloof. Het mag dan ook geen verbazing wekken dat het blad, dat een van de grootste kerkelijke opiniebladen van Nederland is, eerder al zeer grote moeite had met de opvattingen van Van der Kaaij. Deze week houdt de evolutietheorie de redactie bezig. Wie de evolutietheorie aanvaardt, stelt het blad, moet daarvoor een zeer hoge prijs betalen. "Het raakt het gezag van de Schrift", stelt de voorzitter van de gereformeerde bond, predikant A.J. Mensink (in het blad hebben de mannelijke scribenten alleen een voorletter. Vrouwen worden doorgaans wel met de voornaam aangeduid).

Wat is er aan de hand? De zinnen zijn bedoeld voor de orthodox-protestantse VU-hoogleraar Gijsbert van den Brink. Deze theoloog, een van de meest prominente en geleerde gereformeerde bonders, stelde in het januarinummer van het blad Kontextueel ('tijdschrift voor gereformeerd belijden nú') voor om de gangbare inzichten van de evolutiebiologie eindelijk eens serieus te nemen in het behoudende deel van de kerk. Met dit pleidooi loopt Van den Brink te ver voor de troepen uit, zo blijkt nu. De Waarheidsvriend werpt zich wederom op als hoeder van de zuivere leer. In een lang betoog roept bondsvoorzitter Mensink de hoogleraar tot de orde. "Deze ingeslagen weg [is] onbegaanbaar, maar ook ontoegankelijk", stelt hij. "Welke zin heeft de historiciteit van Christus en Zijn werk, als de historiciteit van Adam en zijn val in de lucht komen te hangen?"

De overweldigende hoeveelheid bewijzen voor de evolutietheorie wegen voor de verontruste predikant niet op tegen de 'reformatorische grondregels in het lezen van de Bijbel'. "De Heilige Schrift vraagt een eigenstandige uitleg. Daarmee bedoel ik een leeswijze die niet op voorhand door theorieën van (natuur)wetenschappen is bepaald." Volgende maand mag Van den Brink reageren op de berisping.

Het zo letterlijk mogelijk nemen van de Bijbel is voor sommige orthodoxe protestanten van vitaal belang. Ook voor Standvastig, de kwartaaluitgave van de orthodoxe Gereformeerde Bijbelstichting. In elke nummer staan bijbelvragen van lezers. Deze keer: waarom kan het dat christenen bidden met gevouwen handen en niet - zoals in de Bijbel staat - met opgeheven handen?

Inderdaad, zo stelt het blad, is het bidden met gevouwen handen onbijbels. Maar dat betekent niet dat het per se slecht is. "De gebedshoudingen in de bijbelse tijd zijn niet beschreven als een voor altijd en iedereen geldende regel", weet de schrijver.

Wel is het volgens hem van belang dat iedereen in dezelfde houding bidt. Omwille van de 'ordelijke gang van zaken bij gemeenschappelijke gebeden in de kerk'. Maar superbelangrijk is het niet. Een gebed wordt mogelijk ook verhoord als de handen niet gevouwen zijn, blijkt uit de raad die volgt. "Verschillende gebedshoudingen kunnen de aandacht, eerbied en ootmoed van de bidder tot uitdrukking brengen. De verhoring zal evenwel nooit plaatsvinden om de gebedshouding, maar om des Heeren Christus wil zekerlijk."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden