Pleegmoeder Jong blijft strijdvaardig/Jong: Er moet een einde komen aan machtsmisbruik jeugdhulpverlening

De 12-jarige Abdellah Ryahi mag bij zijn pleegmoeder Veronica Jong in het Limburgse dorpje Ell blijven wonen. Jong kreeg onlangs gelijk van de Amsterdamse kinderrechter in een zaak die zij aanspande tegen Bureau Jeugdzorg Amsterdam (BJA). Door deze uitspraak kunnen pleegouders voortaan zonder tussenkomst van een voogdij-instelling naar de rechter stappen. Een overwinning voor De Jong, maar ze blijft strijdvaardig. Vandaag demonstreert zij opnieuw op het Binnenhof, ditmaal om 'de zaak Pepita uit de doofpot te krijgen'.

Veronica Jong vertelt in de boerderij in het Limburgse Ell het verhaal van Fatima en Abdellah, broer en zus uit Amsterdam. Beide kinderen werden al op jonge leeftijd uit huis geplaatst en doorliepen verschillende internaten.

Fatima, inmiddels bijna achttien jaar, werd op haar veertiende vanwege haar gedrag uit een kindertehuis verwijderd en op de trein naar Amsterdam gezet: ze moest maar weer bij haar vader gaan wonen. Die sloot haar vervolgens negen maanden op in zijn huis. Een Amsterdamse gezinsvoogd, die al eerder een ander kind bij Jong had geplaatst, haalde het meisje bij haar vader weg en bracht het naar de boerderij. Fatima bleef daar tot voor kort.

Haar broertje Abdellah was vier jaar toen hij uit huis werd geplaatst. Toen hij op zijn elfde wegens gedragsproblemen ter observatie in het Jongeren Opvangcentrum in Amsterdam was ondergebracht, bracht zijn vader ook hem naar de boerderij in Limburg. Maar Bureau Jeugdzorg oordeelde dat Abdellah beter af zou zijn in een gesloten inrichting.

Jong: “En ondanks het nadrukkelijke verzoek van Abdellahs ouders en ondanks positief advies van de psychotherapeut bij het Jongeren Opvangcentrum om de jongen hier te plaatsen, hield BJA voet bij stuk en dreigde zelfs Abdellah door de politie weg te laten halen. Inmiddels is hij is hier nu anderhalf jaar en het gaat uitstekend met hem. Hij gaat naar school in het Belgische Maaseik. Daarvoor fietst hij dagelijks dertig kilometer. Er zijn op school wel eens problemen, maar die kunnen ze daar prima oplossen. Abdellah is ook heel muzikaal. Hij krijgt pianoles. Die jongen heeft zeker een toekomst, mits hij maar goed begeleid wordt.” Even later komt het onderwerp van gesprek binnen om te vragen of er ergens een steenbeitel is. Een stevige blozende jongen die zich, lekker vies geworden van het werk op de boerderij, helemaal thuis lijkt te voelen.

Jong vindt het daarom ook onbegrijpelijk dat de jeugdhulpverlening probeerde Abdellah in een gesloten inrichting te plaatsen. “Het is werkelijk de arrogantie van de macht. Er wordt een paar keer naar zo'n jongen gekeken en er worden wat tests gedaan. Aan de hand daarvan bepalen deskundigen de toekomst voor zo'n kind. Naar de ervaring die de school en ik al anderhalf jaar met hem hebben wordt niet geluisterd. Juist daarom is die uitspraak van de kinderrechter zo ontzettend belangrijk. Daarmee hebben pleegouders eindelijk ook een stem gekregen.”

De Voorziening voor Pleegzorg Limburg had eveneens bezwaar tegen plaatsing van Abdellah, omdat Jong het maximum aantal van drie pleegkinderen met zeven kinderen ruimschoots overschrijdt. Zelf groeide de 55-jarige Veronica Jong op in de Zaanstreek in een katholiek gezin met veertien kinderen. Jong: “Het prettige van een groot gezin is dat je kunt kiezen of je deelneemt aan het gezinsleven of niet. De kinderen die hier terecht komen hebben vaak grote behoefte zich af toe terug te trekken. Toch worden er beperkingen opgelegd wat betreft het aantal kinderen dat je in huis mag nemen, ook al gaat het nog zo goed in het grote gezin.”

In Nederland zijn meer grote pleeggezinnen en volgens Veronica Jong zijn die vooral uitstekend geschikt voor de opvang van kinderen met een lange carrière in internaten. “Die aarden bijna nooit in een klein gezin. In de 25 jaar dat ik kinderen opvang werden kinderen hierheen overgeplaatst, omdat ze het in een klein gezin niet redden. Om erkenning te krijgen voor grote pleeggezinnen is de Stichting Groot Pleeggezin opgericht waarbij inmiddels twintig pleegouders zijn aangesloten. We zijn bezig met fondsenwerving om een wetenschappelijk onderzoek te kunnen bekostigen naar de noodzaak van grote pleeggezinnen.”

Veronica Jong protesteert al jaren tegen de misstanden die er volgens haar zijn binnen de jeugdhulpverlening. “Nadat de Wet op de Ondertoezichtstelling in 1995 was omgegooid, heeft de hulpverlening veel te veel macht gekregen. De macht van de kinderrechters is daarentegen afgekalfd. Het is waar dat er op een gegeven moment veel te veel instanties waren voor jeugdhulpverlening. Daar moest de bijl in. Er is dus aan de lopende band gefuseerd. Maar het negatieve effect is dat die paar instanties die er nu zijn een monopoliepositie kregen. Er zijn enorme bureaucratische fabrieken gecreëerd waar de directies beslissen over individuele gevallen en het lot bepalen van kinderen die ze nog nooit van hun leven hebben gezien.”

Intussen zitten de bekritiseerde instellingen danig in hun maag met de Limburgse pleegmoeder die geen blad voor de mond neemt. Volgens vertegenwoordigers van Pleegzorg Limburg neemt mevrouw Jong “steeds vaker het recht in eigen hand en weigert zij rekening te houden met de opvattingen van de instellingen die met het bevoegd gezag bekleed zijn”.

Ook wordt haar verweten dat zij de pleegkinderen regelmatig betrekt bij verhalen in de media. Het verzoek om Abdellah tijdens het interview met Veronica Jong naar zijn mening te vragen, wijst de pleegmoeder echter resoluut van de hand. Naar aanleiding van de plaatsing van Abdellah op de boerderij zegde Pleegzorg Limburg het vertrouwen op in de samenwerking met de pleegmoeder en staat Pleegzorg Limburg niet langer financieel garant bij nieuwe plaatsingen op de boerderij.

Momenteel loopt er nog een rechtzaak van Jong, ditmaal tegen de jeugdhulpverlening in Arnhem, in verband met de plaatsing in een psychiatrische inrichting van haar zesjarige pleegkind Pepita. Pepita werd twee jaar geleden bij Jong geplaatst omdat haar verslaafde ouders haar misbruikten en verwaarloosden.

Jong: “Hoewel Pepita ernstige traumatische ervaringen had, knapte ze hier zienderogen op. De psychische hulp die ze nodig had, had ze ook in een dagbehandeling kunnen krijgen, zodat ze 's avonds in elk geval een eigen thuis had. Desondanks werd ze een half jaar geleden in een kinderpsychiatrische kliniek geplaatst, een plek waar ze volgens mij absoluut niet thuis hoort.”

Jong klaagde in de kwestie Pepita de Stichting voor Jeugdbescherming en Jeugdhulpverlening in Gelderland aan wegens kindermishandeling. Die zaak komt binnenkort voor bij de Arnhemse rechtbank, maar het is de vraag of het tot een veroordeling komt. Geestelijke mishandeling komt namelijk niet als strafbaar feit voor in het wetboek van strafrecht.

Directeur A. A. Bleijenberg van de aangeklaagde instelling in Arnhem wil niet ingaan op deze zaak. “In het voorjaar is de zaak Pepita al veel te veel in de publiciteit geweest, waarmee wat ons betreft al alle regels voor de privacy van dit meisje zijn overschreden. Van een rechtzaak weten wij niets af.”

Jong riep dit voorjaar de hulp in van de politiek. Zij vindt dat wettelijke regelgeving een einde moet maken aan 'het machtsmisbruik door de jeugdhulpverlening'. Met de demonstratie op het Binnenhof hoopt zij een antwoord af te dwingen op vragen die het CDA-kamerlid Bremmer in april over deze kwestie stelde. Hij werd niet herkozen, maar partijgenoot Van Bijleveld legde de zaak in september opnieuw aan de Kamer voor. De minister van justitie gaf inmiddels een vertrouwelijk antwoord, maar kamerleden eisen openbaarheid, omdat volgens hun 'de kwestie Pepita slechts een topje van de ijsberg is'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden