Platte, maar virtuoos gespeelde familiesoap

Theater
'Augustus: Oklahoma' van Tracy Letts door De Utrechtse Spelen o.r.v. Antoine Uitdehaag. In Stadsschouwburg Utrecht t/m 21-5. Tournee 8-10/17-12. Inl: 030-2737300 of www.deutrechtsespelen.nl

Als er één doorslaande reden is om naar 'Augustus: Oklahoma' te gaan, dan is het wel het spel. Al helemaal dat van de wat oudere actrices: Ria Eimers, Marie-Louise Stheins en Loes Luca. Hoe rijper ze worden, hoe virtuozer hun timing, tekstbehandeling en plastiek. Zij zetten me daar een stel vrouwen neer waar je 'u' tegen zegt en waar de Amerikaanse schrijver Tracy Letts (1965) maar wat blij mee mag zijn.

Letts' roem was hem al vooruitgesneld. Daar weet De Utrechtse Spelen wel raad mee. Zijn stuk is flink in de prijzen gevallen en van zijn thema, de onuitputtelijke bron die familie heet, lusten zeker ook de Amerikanen wel pap. Letts plaatst zich daarmee moeiteloos in de traditie van O'Neill, Albee of Tennessee Williams, al betekent dat niet automatisch hetzelfde niveau.

Net als Maria Goos hier in Nederland ('De geschiedenis van de familie Avenier') heeft Letts het stuk deels gebaseerd op zijn eigen familie. Maar waar Goos tevens een tijdsbeeld in haar vierdelige feuilleton probeerde te vangen, zoekt Letts het vooral in de breedte, in de zin van breedvoerig, om zijn stuk onder het genre familie-epos geschaard te krijgen.

Bijna vijf uur lang (inclusief twee pauzes) worden we ondergedompeld in de conflictueuze relaties van de familie Weston. Moeder Violet slikt pillen en vader Beverly drinkt. Nadat pa een indiaanse huishoudster heeft aangenomen, verdwijnt hij plotseling en komen alle drie de dochters, met aanhang, thuis, wat leidt tot een cumulatie van botsingen en uit elkaar spattende verhoudingen leidt.

Weinig blijft het publiek bespaard. Letts melkt elk detail uit in te veel scènes, maar beschikt over een zo vaardige pen (gevat vertaald bovendien), dat de misère vooral de lachlust kietelt. Ook al heeft Letts een summiere en te gekunstelde poging gedaan om via de indiaanse hulp de afgestompte westerse cultuur te confronteren met de oorspronkelijke beschaving, het gaat eerder om herkenbaarheid dan om diepere lagen.

Aldus is dit familiedrama beter te typeren als een soap, waarin ieder wel iets van zijn eigen familie herkent: de valse bedilzucht van de moeder, het gekift van de zussen, het geëmmer over vroeger. Barstte daarom de zaal zo nu en dan uit in tevreden open doekjes?

In de dwarsdoorsnede van een villa laat regisseur Antoine Uitdehaag het verbale geweld mooi uitwaaieren over de verschillende kamers en speelt hij een guitig spel met het halfrealisme door soms opeens dwars door muren te laten lopen. Het kan Letts' wat platte personages niet meer dimensie geven, maar het door de blitse tekst aangevuurde speelplezier zorgt intussen wel voor een maximum aan uitstraling.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden