Plato en andere filosofen in 140 tekens

Leon Heuts en Herman de Regt: 'De filosofie twittercanon'
,Boom, ISBN: 9789461057372; 140 pagina's; € 12,50

De schrijvers
Leon Heuts studeerde journalistiek en filosofie in Tilburg. Hij is redacteur van Filosofie Magazine. Herman de Regt is hoofddocent filosofie aan Tilburg University, gespecialiseerd in wetenschapsfilosofie. De Regt werkte ook periodes aan de University of Cambridge (GB) en aan Princeton University (VS).

Hun visie
Vooral Heuts is actief gebruiker van sociale media als Twitter en Facebook. Toen hij zich zo'n anderhalf jaar geleden voor het eerst op Twitter begaf, bedacht Heuts bij wijze van experiment een tweet over Plato: "Deze wereld is slechts een schaduw. De ziel is gekerkerd in het lichaam. Streef naar eeuwige kennis; filosofie is leren sterven."

Dat smaakte naar meer. Voor hij het wist was hij de hele filosofiegeschiedenis aan het samenvatten in tweets (maximaal 140 tekens), en groeide het aantal volgers, reacties en online-discussies. Aandacht in Trouw en een serie in NRC Handelsblad deden de rest.

Stelling van dit boek
Deze 'snelste inleiding tot de filosofie ooit geschreven' zoekt volgens de schrijvers de grenzen op van zowel Twitter als filosofie. Daar hebben ze gelijk in. Maar toch: het heeft iets tegenstrijdigs om eerst een filosofie-canon te creëren in een dynamisch interactief sociaal medium, en dit bewegelijke bouwwerk dan uiteindelijk toch weer terug te brengen tot iets statisch als een boek. Dat is de schrijvers wel te vergeven, domweg omdat het ook als boekje prima werkt.

De boekvorm biedt overzicht en iets meer context dan Twitter; de auteurs hebben per denker een korte toelichting geschreven. Bovendien is het boekje volgens De Regt en Heuts geen eindstation. In het boek zijn doorverwijzende links opgenomen naar online dossiers die door blijven groeien, en waar reacties of aanvullingen kunnen worden ingeleverd. En dan zijn er ook nog QR-codes, die je met een smartphone kunt scannen. Een boekje dat in zekere zin dus ook nog de grenzen van het boek opzoekt.

Het is leuk om te merken dat de interactie met lezers daadwerkelijk effect heeft op de inhoud - in het ideale geval worden de tweets steeds verder verdicht, even compact en toch steeds completer. Zo is de tweet van Plato inmiddels veranderd in: "Deze wereld is een schaduw. Streef naar eeuwige kennis, de ideeënwereld. In een rechtvaardige staat leidt verstand, niet het volk."

Mooiste zin
In een poging mogelijke critici de wind uit de zeilen te nemen, wijzen de auteurs er terecht op dat de filosofie door de eeuwen heen altijd al verspreid is via tweets. In de inleiding schrijven De Regt en Heuts: "Ik denk, dus ik ben, van Descartes, God is dood van Nietzsche, of Waarover men niet spreken kan, daarover moet men zwijgen van Wittgenstein. Op zichzelf staand zijn het tegelwijsheden, maar ze hebben het vermogen om mensen de filosofie in te trekken. Het zijn regelrechte deep tweets."

Onbegrijpelijkste zin
Ben ik niet tegengekomen.

Reden om het niet te lezen
Voor wie een gedegen kennis heeft van de filosofie, valt er niet veel te leren. Hoewel: de toelichtende tekstjes bevatten scherpe en soms geestige verwijzingen naar de (politieke) actualiteit. Wie een grondige inleiding in de filosofie zoekt, moet een ander boek kopen. Hier gaat het vooral om de kunst van het samenvatten en de lol van het actualiseren en communiceren. Zouden er nu ook andere vakgebieden volgen?

Reden om het wel te lezen
De twittercanon is niet alleen leerzaam, maar ook vermakelijk. Licht verteerbaar en toch diepzinnig - fijn voor in de reiskoffer of op het strand. Proefondervindelijk vastgesteld: in filosofisch onderlegd gezelschap is het boekje ook prima als quiz te gebruiken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden