'Plastic troep is van ons allemaal'

interview | Stichting de Noordzee wil vervuiling stranden aanpakken door te tellen en te classificeren

Nederlandse stranden liggen bezaaid met afval uit zee. Met een massale vrijwillige opruimactie werd dit afval niet alleen opgeruimd, maar ook geanalyseerd en geteld. Alleen door de bron te herleiden, kunnen we iets doen aan de drijvende vuilnisbelt voor onze kust, zegt Jeroen Dagevos van Stichting de Noordzee.

De laatste etappe van een 350 kilometer lange opruimtocht, die begon in de Zeeuws-Vlaamse badplaats Cadzand, wordt vandaag op Terschelling afgelegd. Dagevos verwacht dat de totale opbrengst na 24 dagen op ruim 4000 kilo uitkomt. "Dat is enorm veel als je bedenkt dat daar veel kleine stukjes afval bij zitten. De topvijf bestaat uit touwen en netten, plastic zakken, sigarettenpeuken, doppen en snoepverpakkingen."

"Het vuil is homogeen verdeeld over de hele kust. Wat je op de Waddeneilanden aantreft, vind je ook in Zeeland terug." Al dit afval zit in de vicieuze cirkel tussen land en zee: zwerfafval dat op land rondslingert, verdwijnt in zee en wat er in zee drijft komt op het strand terecht, vertelt Dagevos. Afval dat dagelijks een bedreiging vormt voor vissen, vogels en onze eigen voedselketen.

Dagevos was verbaasd over de hoeveelheid troep die op toeristische stranden wordt achtergelaten. "Een 100-metertelling bij Rockanje leverde een recordaantal van 1481 sigarettenpeuken op. Dat is heel triest om te zien, want in zee vallen die peuken uit elkaar. Ze gaan regelrecht op in de plastic soep."

Maar waarom zijn de toeristische stranden meegenomen in de schoonmaakactie als de gemeente bedrijven betaalt om daar op te ruimen? "Het zou inderdaad niet nodig moeten zijn, maar deze opruimactie bewijst dat ook de drukbezochte stranden sterk vervuild zijn. Chipszakken en flessen worden wel opgeruimd, maar vooral stukken plastic, peuken en doppen blijven liggen. Dag en nacht komt daar meer bij uit zee."

Niet alleen de toerist blijkt de boosdoener te zijn, een derde van het aangespoelde afval is afkomstig van scheepvaart en visserij. "Het grootste probleem vormt het 'pluus', dat zijn plastic touwen waarmee vissers hun netten verstevigen. Als de netten langs de bodem schuren, raken de touwtjes los. In Zeeland zag ik bij elke stap die ik nam weer zo'n blauw of oranje draadje uit het verse zeewier steken. Je ziet letterlijk gebeuren wat het plastic met de zee doet."

Een strand op Vlieland lag bezaaid met zogeheten zeemeerminnentranen, melkachtig witte korrels die een grondstof zijn voor de plasticindustrie. Zeer gevaarlijk als ze in zee drijven, vertelt Dagevos, want de balletjes worden door vissen aangezien als iets eetbaars.

"Al deze vondsten zijn belangrijk omdat ze een bijdrage leveren aan een oplossing van het afvalprobleem in zee." Dagevos hoopt de bron van de vervuiling aan te kunnen pakken. De afvalgegevens zal hij in september presenteren aan staatssecretaris Mansveld van milieu, in de hoop dat de politiek stappen onderneemt. "We moeten naar een gedeelde verantwoordelijkheid toe, want nu is de plastic soep van niemand, terwijl we er allemaal mee te maken hebben."

Tegen mensen die uit eigen beweging aan de slag gaan, wil Dagevos zeggen: laat ons weten wat je opruimt, zodat wij het afval kunnen classificeren. "De burger kan het getelde afval met de zogeheten strandscanner app aan ons doorgeven, of met tellijsten."

Sommige mensen moeten nog wel overtuigd worden dat het belangrijk is om het afval ook te tellen. Ze vinden het een gedoe, een extra handeling, vertelt Dagevos. "Maar als we uitleggen dat wij met deze data naar de visserij stappen en er aandacht voor vragen in Europa, gaan ze ermee aan de slag. Dat is ook het doel: we moeten het met z'n allen doen. Je kunt het zien als een vorm van citizen science (burgerwetenschap, red.)."

Zweden nog vuiler
Op de Nederlandse stranden liggen gemiddeld 450 stuks afval per 100 meter. Dit blijkt uit een inventarisatie van Stichting de Noordzee op vier niet-toeristische stranden. Tien jaar lang werd op vier vaste plaatsen aan de kust - Westkapelle, Noordwijk, Bergen en Terschelling- afval geteld. Het onderzoek maakt deel uit van een internationaal programma, waar Zweden het initiatief voor heeft genomen. In Nederland ligt veel rommel langs de kust, maar bij de Scandinavische landen is dat nog veel erger, omdat het vuil in de Noordzee met stromingen mee naar boven gaat. Op de Zweedse stranden werden 800 stuks afval per 100 meter aangetroffen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden