Plasterk wil het groter gaan zien

interview | 'De chemie van Berlijn willen we hier ook'

Hoe Nederland hoger te krijgen op de wereldranglijst van aantrekkelijke en concurrerende landen? "Giethoorn", schiet minister Ronald Plasterk (binnenlandse zaken) direct te binnen. Het dorp in de kop van Overijssel ziet zichzelf in het verlengde van de hoofdstad. Met haar eigen canals, bootjes, tulpen én sinds kort Chinese buskaartjes trekt het met succes toeristen die 'Amsterdam' bezoeken. Zo groots moet je het zien, vindt hij.

Nederland en onze steden doen het toch niet slecht op die ranglijstjes?

"Zeker, maar het potentieel wordt niet volledig benut. We moeten hogerop om onze aantrekkelijkheid niet te verliezen.

"Neem Berlijn, die stad heeft een enorme aanzuigende werking, op Duitsers zelf en op mensen uit de hele wereld. Want daar gebeurt het. Het werkt volgens de wet van de biochemie, mijn oude vakgebied. Alles komt daar bij elkaar, treft elkaar, dan ontstaat er iets. Die chemie willen we hier via Agenda Stad ook.

"Het is cruciaal dat onze steden, de motor van onze economie, die dynamiek kunnen losmaken. Niet alleen de vier grote, maar ook buiten de Randstad. Met econoom Hoogduin ben ik het eens dat Nederland zich moet vernieuwen en dat meer verantwoordelijkheid terug moet naar de burgers om onze positie te versterken. Laten we daarin samenwerken en onze sterkste troeven inzetten.

"Overheden moeten wel hun nek durven uitsteken. Zo houden we nu alle regels tegen het licht, regels die initiatieven van jonge ondernemers en burgers in de weg zitten.

"We kijken ook naar rechten voor burgers, die kunnen voorkomen dat hun initiatieven zomaar van tafel worden geveegd. We moeten echt meer uitgaan van wat mensen zelf willen."

Lopen we achter?

"Je moet blijven bewegen, anders overleef je niet. Als minister van onderwijs, cultuur en wetenschap was ik in Shanghai. We waren in die tijd bezig met de verbouwing van het Rijksmuseum en eindeloze discussies of er een fietstunnel onder het museum moest komen. In diezelfde tijd bouwde Shanghai een stadsdeel voor twintig miljoen mensen.

Hoe ziet de Nederlandse stad anno 2025 eruit?

"Die stad groeit en zal steeds dichter bebouwd zijn, compact, de lucht in. We zullen niet uitbreiden met voorsteden, want het is niet efficiënt.

"Een deel van de mensen is best bereid af te zien van het ideaal van huis met tuin, als ze een mooi uitzicht en een balkon met zon kunnen hebben. Ga naar Rotterdam, het is daar genieten in appartementen met weids uitzicht.

Wordt het stad versus dorp?

"Wat in het belang is van de stad, is in het belang van heel Nederland. Per slot van rekening gaat het om een sterke, duurzame economie. Ik heb geen pot met geld staan voor de Agenda Stad. Het heeft geen zin om een paar miljoen bovenop de 30 miljard euro van het gemeentefonds te zetten, waar over de verdeling daarvan weer eindeloze discussies ontstaan. Want wat is een stad? Maar er moet wel meer financiële armslag voor steden komen, vandaar het Europese voorstel.

"We zouden er goed aan doen meer samen te werken en elkaar te steunen in plaats van elkaar te beconcurreren. The Hague-Rotterdam Airport, iemand die daar aankomt ziet geen verschil; of hij rechts of linksaf gaat, voor hem is het één. En kijk op de kaart: je ziet een aaneengesloten gebied van steden, en dat loopt door tot in Duitsland.

"Het is goed om de lokale identiteiten te bewaren, mensen hechten daaraan. Maar we moeten er vanaf om grenzen te trekken en steden allemaal apart te bekijken."

Agenda Stad

De stad als economische motor, de fabrieken van de 21e eeuw, zo zag het kabinet het voor zich op Prinsjesdag. Eindhoven als koploper in hightech, Utrecht als welzijnsvernieuwer en Leeuwarden als koploper in duurzaamheid. Maar als eenlingen zijn ze relatief klein. Dus moeten meer stedelijke parels aan de ketting worden geregen.

Uit cijfers van de Oeso, de groep van industrielanden, bleek de productiviteitsgroei in Nederlandse steden lager dan in vergelijkbare steden in het buitenland. De Agenda Stad moet die groei, de leefbaarheid en de innovatie in steden versterken. De agenda moet deze zomer klaar zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden