Plasterk: overheid mocht data burgers niet aan mormonen geven

Minister Ronald Plasterk (PvdA) van Binnenlandse Zaken.Beeld ANP

Het Centraal Bureau voor Genealogie (CBG) ging juridisch de mist in toen het gegevens van miljoenen Nederlandse burgers te verstrekte aan de mormonenkerk. Dat schrijft minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) in antwoord op Kamervragen. Ook vraagt hij zich af of de overheid wel met de kerk in zee moet gaan.

Trouw berichtte onlangs dat de mormonenkerk in de jaren '70 een kopie van een talloze Nederlandse persoonskaarten van het CBG heeft gekregen. De kaarten - een soort voorloper van de Gemeentelijke Basisadministratie - bevatten informatie over alle burgers die tussen 1940 en 1973 overleden. Ze vermeldden onder meer of iemand in de gevangenis had gezeten, psychische hulp kreeg of leefde van een uitkering.

Archivarissen mogen dergelijke informatie vrijwel nooit openbaar maken. Het meegeven van een kopie was bepaald niet wenselijk, oordeelt Plasterk in antwoord op vragen van Tweede Kamerlid Astrid Oosenbrug (PvdA).

Rijksarchieven werken samen met mormonen
De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, zoals het genootschap voluit heet, gebruikt de informatie om mensen postuum plaatsvervangend te dopen. Rijksarchieven werken al decennia regelmatig met de kerk samen. Mormonen maken bijvoorbeeld microfiches en digitale scans van de papieren archieven. Ze werken gratis, maar vragen wel een kopie van het materiaal.

Plasterk zet vraagtekens bij die dienstverlening. Samenwerken en gegevens delen met een kerk die burgers postuum doopt 'zou in bepaalde gevallen op gespannen voet kunnen staan met de wensen en belangen van nabestaanden'. Ook kan de samenwerking volgens hem soms getuigen van weinig respect voor de religieuze overtuiging van de overledenen.

Gegevens terugvragen kan niet meer
Algemeen rijksarchivaris Martin Berendse stelde eerder dit jaar nog dat de archieven open staan voor iedereen - dus ook voor de mormonenkerk. Hij leek morele bezwaren te hebben tegen de samenwerkingen.

Voor het terugvragen van de gegevens is het te laat. De verjaringstermijnen zijn verstreken, schrijft Plasterk. Hij gaat proberen om 'tot een duurzame oplossing te komen om veilig te stellen dat toegang tot deze persoonsgegevens ook in de toekomst beperkt blijft'. De mormonenkerk heeft overigens nogmaals beloofd de gegevens niet te zullen gebruiken. Het is niet te controleren of ze dat ook echt doet.

'Het CBG heeft nu waarschijnlijk te maken met een 'inspanningsplicht'', vertelt oogleraar recht Gerrit-Jan Zwenne van de Universiteit Leiden. Zwenne doet sinds een aantal jaren onderzoek naar de juridische status van persoonsgegevens. 'Ze hebben op zijn minst de morele plicht om te zorgen dat dit wordt opgelost.'

'Mormonen beheren toch onze reservekopie niet'
Directeur Leo Voogt van het CBG stelde in oktober dat de overeenkomsten werden gesloten in een tijd dat 'er heel anders over privacy werd gedacht'. Voogt: 'Dit zou nu nooit gebeuren'.

Tegelijk zei hij de in Salt Lake City opgeslagen informatie te beschouwen als 'reservekopie'. 'Stel dat onze eigen collecties brand- of waterschade oplopen. Dan komt die kopie misschien van pas.' Plasterk ontkent nu dat de mormonenkerk fungeert als back-updienst. Het CBG zou zelf ook een kopie hebben.

De Granite Mountain Records Vault nabij Salt Lake City, Utah. In deze rotsen bewaart de mormonenkerk (een groot deel van) haar genealogische archieven. De persoonsgegevens die de kerk van het CBG heeft gekregen zijn hier ook opgeslagen.Beeld Mormone Newsroom
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden