Plasterk moet in de Kamer snel 'mea culpa' laten horen

Verkeerd informeren van de Tweede Kamer geldt als een politieke doodzonde. Het parlement moet kunnen vertrouwen op de juistheid van de informatie die een minister geeft. Hoe kan Plasterk zich uit deze situatie bevrijden? Oud-politici schetsen vier mogelijkheden.

Minister Ronald Plasterk heeft een druk weekeinde. Met zijn ambtenaren moet hij maandag schriftelijk antwoord geven op meer dan tachtig vragen die hem door de Tweede Kamer zijn voorgelegd. Daarna vecht hij dinsdag voor zijn politieke leven als hij in een debat moet verklaren hoe het toch kan dat hij in oktober zei dat 1,8 miljoen data over telefoongesprekken niet door de Nederlandse dienst zijn verzameld terwijl deze week bleek dat dat wel het geval is geweest. Wat kan Plasterk doen om ervoor te zorgen dat hij woensdag nog minister van binnenlandse zaken is?

Kom met een sluitend verhaal over wat er is gebeurd bij het aftappen van telefoondata.

Plasterk moet kunnen uitleggen hoe de verwarring over het afluisterschandaal is ontstaan. Waarop was zijn foute bewering dat het niet de Nederlanders waren die afluisterden gebaseerd? Voormalig CDA-Kamerlid Jan Schinkelshoek: "Hij verkondigde het met veel bravoure. Het was meer dan een verspreking want hij zei het in een televisieuitzending en herhaalde het later in de Kamer." De minister zal moeten aangeven of wat er is gebeurd, past binnen de regels en of er voldoende toezicht was. Verder is het de vraag wat de minister van defensie wist.

Schinkelshoek: "Als het klopt dat zij al eerder wist dat het toch de Nederlanders waren die gegevens van telefoongesprekken verzamelden, waarom heeft zij dan haar mond gehouden in de ministerraad?" Oud-minister Bram Peper zegt: "Ik zou maandag zoveel mogelijk papier geven. Dan hebben de Kamerleden veel om bezig te zijn."

Houd steun van collega's in het kabinet en de coalitiepartijen in de Kamer.

Coalitiepartijen zien niet graag één van hun ministers in het nauw. De PvdA en, in mindere mate, de VVD zullen er daarom alles aan doen om Plasterk in bescherming te nemen. Maar het moet wel mogelijk zijn. In het debat dinsdag moet de minister geen fouten maken en nieuwe verwarring stichten. Als hij dat wel doen krijgt hij de oppositie op de kast, en loopt hij de kans dat ook partner VVD en partijgenoten van de PvdA geïrriteerd raken. Maar Peper verwacht dat Plasterk het debat goed doet: "Hij is een vaardig prater."

De coalitie heeft geen belang bij de val van een minister en daarom denkt Peper dat Plasterk het gaat redden. Een crisis rond Plasterk verstoort de verhoudingen, zegt hij.

Alhoewel de dynamiek rond de val van een minister onvoorspelbaar is, komt een val meestal niet alleen door inhoudelijke fouten die zijn gemaakt. Als er binnen de coalitie ook andere spanningen zijn is het risico groter, of als een minister al eerder een kras heeft opgelopen. Schinkelshoek: "Een minister die al een gele kaart op zak heeft, moet extra oppassen. Plasterk heeft dat nog niet."

Voorkom de publicatie van nieuwe feiten, vooral tussen de beantwoording van de vragen maandag en het Kamerdebat dinsdag.

Een golf van nieuwe publicaties over een gevoelige kwestie als het afluisteren van telefoons zou zeer schadelijk zijn voor Plasterk. Nu is al aan de orde of de minister zijn ambtenaren in de hand heeft. Als er steeds nieuwe verrassingen boven water komen, komt die vraag zeker op. Of zoals een Kamerlid deze week al zei: "Is de minister in control?"

Ga diep door het stof als dat nodig is.

"In het debat dinsdag moeten zo snel mogelijk de woorden 'mea culpa' vallen", geeft Peper aan. "Als dat samenvalt met een goede verklaring waarom het is gegaan zoals het ging, haalt Ronald de angel uit het debat."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden