Plassen in de trein

Treinreizigers zitten gemiddeld maar negentien minuten in de nieuwe sprinters. Een toilet aan boord is daarom niet nodig, oordeelden de NS. Maar wat doe je als de trein vertraging heeft en je echt nodig moet? „Die prullenbakjes zijn best klein.”

’Ik hou het op en drink niks”, zegt de hoofdconductrice nuchter. „Natuurlijk is dat ongezond. Maar wat moet je anders? De oplossing? Dit materieel alleen op korte stukken inzetten en nieuwe sprinters mét wc’s bestellen.” Ze staat vandaag op de Sprinter Light Train (SLT), een van de nieuwe stoptreinmodellen van de Nederlandse Spoorwegen, in bedrijf sinds april.

De SLT heeft geen wc’s aan boord. De NS hebben laten uitrekenen dat de gemiddelde reiziger negentien minuten met deze trein reist en dan zijn plas wel kan ophouden.

Laat dat in een ideale wereld zo zijn, passagiers en personeel op het traject Rhenen-Utrecht weten beter. Lonneke Peters (26), onderweg met een zieke vriendin die moest overgeven: „Je kunt nergens heen. Nog net het volgende station gehaald, ook daar was geen wc. De bosjes in dus. Niet leuk. Er was ook een grootvader met een driejarig kleinzoontje, dat moest plassen. Dat jongetje moest vreselijk huilen, hij wil nooit meer met de trein.”

„Een tekentafeltrein”, noemt Roel Berghuis van vakbond FNV Spoor de SLT. Hij eiste vorige week namens het NS-personeel dat die toiletten er toch komen. Die eis is van tafel nu de NS hebben besloten om dertig nieuwe sprinters af te bestellen en versneld oude dubbeldekkers te reviseren. Berghuis: „Weliswaar blijven tachtig SLT’s zonder wc rondrijden, maar de NS hebben toegezegd dat die niet langer worden ingezet op lange trajecten, zoals Rotterdam-Uitgeest. Daar zijn we blij mee. De NS willen excellente service bieden, SLT’s zijn strijdig met die doelstelling.”

„Ik ben erg benieuwd hoe dat er in de praktijk uit gaat zien”, reageert de hoofdconductrice, die anoniem wil blijven omdat de NS liever niet hebben dat het personeel met de pers praat. „Die treinen moeten nog steeds hun rondjes rijden. Ik hoop ook dat SLT’s niet meer ingezet worden op uitgaanslijnen. Mensen die hebben gedronken, moeten vaker naar de wc, sommigen worden misselijk. In die treinen wil je niet zijn. Vol gekotste prullenbakken en vloeren, natgeplaste banken, écht vies.”

De SLT heet met zijn transparante tussenschotten goed te zijn voor de sociale veiligheid. Toiletten zouden dat beeld verstoren. Reiziger Harrie Kliphuis (52) begint hard te lachen: „Je reinste onzin. In de spits staat deze trein hutjemutje vol, dus hoezo transparantie?” Meneer Beukenhorst (62) duikt na zijn treinreis regelmatig noodgedwongen de bosjes in: „Vooral nu, die kou slaat op je blaas.” Zijn vrouw vult aan: „Wij pakken tegenwoordig vaak de auto in plaats van de trein. Dan kun je plassen wanneer je wilt.”

Wanneer plast SLT-treinpersoneel dat diensten draait van gemiddeld bijna negen uur, met dertig minuten pauze? „Op keerstations”, zegt een machinist, die evenmin zijn naam in de krant wil. Keerstations zijn stations waar de trein van rijrichting wisselt. „Maar als ik tien minuten vertraging heb, is er geen tijd voor toiletbezoek. Dan zet ik de trein stil in een weiland en plas buiten. Of ik bel op een station met toilet de bijsturing (NS-personeel dat de trein laat vertrekken, red.) en ga alsnog naar het toilet. Dat zorgt voor meer vertraging, ja.”

En wat als de trein langdurig stil komt te staan, bijvoorbeeld door een ongeluk? „Wij mogen nooit de deur openen. Maar in noodsituaties moet je wat. In het uiterste geval laat ik passagiers, met inachtneming van veiligheidsregels, via mijn cabine één voor één naar buiten om hun behoefte te doen. Nee, dat mag niet. Wij worden in situaties gedwongen waar we liever niet in terechtkomen.”

„Je wordt gezien als een machine”, zegt een conducteur. „De NS willen treinen zo efficiënt mogelijk laten rijden met zo kort mogelijke overstapmogelijkheden. Voor het personeel levert dat rare situaties op. Als ik geen tijd heb om naar de wc te gaan plas ik in de bosjes. Voor mijn vrouwelijke collega’s gaat dat minder makkelijk.”

De Tweede Kamer heeft deze week ingestemd met een motie dat over vier jaar elke trein een toilet moet hebben. GroenLinks-Kamerlid Ineke van Gent brengt volgende week een amendement in stemming om vijftig miljoen euro aan meevallers van ProRail per direct voor de inbouw van toiletten te gebruiken. Reizigster Noëlle (24): „Ach, dat geld kan de NS best ophoesten. Waar betalen wij anders die dure kaartjes voor?” Peinzend: „Best kleine prullenbakjes, als je misselijk wordt onderweg.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden