Plan voor vaderschapsverlof moet socialer gezicht Europese Commissie laten zien

Met het plan voor tien dagen vaderschapsverlof wil de Europese Commissie laten zien er niet alleen voor ‘markt en munt’ te zijn.

Op het eerste gezicht wekt het verbazing dat de Europese Unie zich plots met het vaderschapsverlof bemoeit. In 2014 wilde de nieuwe Europese Commissie onder voorzitter Jean-Claude Juncker vooral beleid maken voor problemen die individuele landen moeilijk zelf kunnen oplossen. 

Denk aan de buitengrenzen bewaken, energie en klimaat, of vrijhandelsakkoorden sluiten. Vandaag presenteerde de Commissie een plan voor tien dagen vaderschapsverlof. Kersverse vaders zouden in die periode thuis kunnen blijven tegen minimaal het salaris van een zieke werknemers.

De afgelopen jaren gooide de Commissie het ogenschijnlijk over een andere boeg. Eurocommissaris Frans Timmermans schrapte na zijn aantreden tientallen wetsvoorstellen, om te laten zien dat Brussel zich niet overal mee bemoeit.

Juist het schrappen van een plan om moeders langer betaald verlof te geven, leverde Timmermans destijds kritiek op. Maar hij wilde niet doorgaan met een voorstel dat al jaren kansloos op de plank lag. Veel lidstaten wilden geen extra verplichtingen uit Brussel en waren tegen.

Maar de agenda van de Commissie was nooit alleen gericht op een soort Europese nachtwakersstaat die zich alleen met veiligheid, de euro en handel bezighield. Juncker wilde Europa bij zijn aantreden ook socialer maken. Vakbonden en linkse partijen in het Europees Parlement riepen al langer dat de EU er niet alleen moest zijn voor ‘markt en munt’. 

De Unie kan ook meerwaarde bieden door burgers bescherming te bieden in een wereld vol globalisering en multinationals. Dat zou er ook voor moeten zorgen dat mensen geen nieuwe zekerheden zoeken bij populistische eurosceptische partijen.

Tekst loopt door onder grafiek. 

Het aantal dagen vaderschapsverlof in Europese landen. Beeld Trouw

Sociale agenda

Vanuit dat perspectief heeft het misschien wel lang geduurd voordat de Commissie gisteren zijn sociale agenda presenteerde. Het plan is ook nog maar een eerste stap. Op sommige terreinen zullen er niet direct regels uit Brussel komen omdat de EU er niet over gaat. De Commissie wil zich bijvoorbeeld mengen in de discussie over de toegang tot sociale zekerheid voor ZZP’ers.

Er komen wel concrete voorstellen om werknemers zover te krijgen dat zij thuis meer zorgtaken verrichten. Het tiendaagse vaderschapsverlof is daar één onderdeel van. De Commissie wil ook dat ouders vier maanden ouderschapsverlof tegen ziektebetaling kunnen opnemen tot hun kind twaalf is. Die verlofdagen moeten niet overdraagbaar zijn tussen partners. 

Op die manier wil de Commissie niet alleen zorgen voor een betere balans tussen werk en gezin, maar er ook voor zorgen dat mannen en vrouwen zorgtaken meer gelijk verdelen. Uiteindelijk moet dat er weer toe leiden dat vrouwen meer uren betaalde arbeid verrichten. Tot slot wil de Commissie ook dat werknemers jaarlijks vijf dagen mantelzorgverlof krijgen.

Voordat het daadwerkelijk zover is, heeft de Commissie nog een lange weg te gaan. De komende tijd zullen concrete wetsvoorstellen besproken worden met het Europees Parlement en de landen. Die moeten allebei in meerderheid voor stemmen. Net als bij het verlengde moederschapverlof maken veel hoofdsteden misschien liever zelf de regels voor hun eigen arbeidsmarkt. 

De Europese werkgeverskoepel BusinessEuropa is in ieder geval niet enthousiast. “De mensen willen meer banen en welvaart, niet ondoordachte wetgeving die het scheppen van arbeidsplaatsen ondermijnt.”

Controversieel verklaard

In Nederland stuitte demissionair-minister Lodewijk Asscher (sociale zaken) deze maand nog op bezwaren bij zijn wens het betaalde vaderschapsverlof van twee naar vijf dagen uit te breiden. Op voorstel van de VVD is het plan controversieel verklaard tot er een nieuw kabinet zit. De coalitie van PvdA en VVD regelde de afgelopen jaren wel dat vaders drie dagen onbetaald verlof kunnen opnemen.

Mogelijk gooit een nieuw kabinet het roer om. CDA, D66 en GroenLinks willen allemaal drie maanden betaald verlof voor vaders. Binnenkort heeft Nederland dus misschien veel meer verlofdagen dan het minimum van tien dat de Europese Commissie wil invoeren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden