Plan voor abortuspil bij huisarts zorgt voor stress in de coalitie

Beeld ANP

Het kabinet wilde rust over medisch-ethische discussies, maar een wetsvoorstel van GroenLinks en de PvdA over de abortuspil gooit roet in het eten. Gaan D66 en de VVD het plan steunen?

De abortuspil moet beschikbaar komen via de huisarts, vinden GroenLinks en de PvdA. Met een eigen wetsvoorstel willen de oppositiepartijen dat gaan regelen in de Tweede Kamer, het komende jaar. Als het plan doorgaat, kunnen vrouwen in de eerste negen weken van de zwangerschap bij hun huisarts terecht als ze overwegen de zwangerschap af te laten breken. Nu is de abortuspil alleen beschikbaar via een abortuskliniek.

Abortus wordt niet makkelijker, bezweren de twee partijen, als de huisarts de abortuspil mag voorschrijven. Er verandert niets aan de huidige zorgvuldigheidseisen, zeggen zij. “Wij willen een-op-een dezelfde eisen die nu al gelden voor abortus in een abortuskliniek”, zegt Kamerlid Corinne Ellemeet van GroenLinks. “Inclusief de bedenktijd van vijf dagen.” GroenLinks en de PvdA stuurden hun wetsvoorstel donderdag naar de Tweede Kamer, die er het komende jaar over moet beslissen.

Waarborgen

Het wetsvoorstel is wel flink aangepast, want op de eerste versie kwam stevige kritiek van de Raad van State. Die is huiverig over nieuwe abortuswetgeving. De huidige praktijk, waarin abortus alleen mogelijk is in een abortuskliniek, is goed en zorgvuldig, vindt het rechtscollege. ‘Zwaarwegende argumenten’ om dat te veranderen ziet de Raad van State niet. De Raad miste ‘waarborgen’ voor zorgvuldige besluitvorming.

De linkse oppositiepartijen zien zelf wel een argument om de abortuspraktijk te veranderen: meer keuzevrijheid voor vrouwen. Voor een zware beslissing als abortus moeten vrouwen ook bij hun vertrouwde hulpverlener terecht kunnen, de huisarts, vinden GroenLinks en de PvdA. De komst van een veilige abortuspil maakt dat voor het eerst mogelijk, stellen zij.

“Ons doel is niet dat meer vrouwen kiezen voor een behandeling, of dat het makkelijker wordt”, schrijven de linkse partijen in een toelichting op hun wetsvoorstel. “Maar dat de hulpverlening toegankelijker wordt en de zorg verbetert.”

GroenLinks en de PvdA hopen dat de christelijke partijen gevoelig zijn voor het argument dat ‘herhaalabortussen’ voorkomen kunnen worden als huisartsen een grotere rol krijgen. De huisarts kan volgens hen beter dan een onbekende abortusarts de vrouw voorlichten over goede anticonceptie. ‘Herhaalabortussen’ zijn een grote zorg van bijvoorbeeld de ChristenUnie.

Regeerakkoord

Politiek gezien maakt het plan zeker kans, omdat een groot aantal partijen in de Tweede Kamer in principe voorstander is van de abortuspil bij de huisarts. Daaronder zijn ook D66 en VVD, die een eerder plan van het vorige kabinet voluit steunden. Maar die partijen zitten nu in een kabinet met twee christelijke partijen.

Of D66 en VVD ook dit keer de abortuspil bij de huisarts mogelijk gaan maken, moet het komende halfjaar blijken. De kwestie valt buiten de afspraken over het regeerakkoord. De fracties reageren afwachtend en zeggen dat zij het wetsvoorstel gaan bestuderen. D66 kijkt vooral of het voorstel juridisch deugdelijk is, maar staat positief tegenover het idee van de abortuspil bij de huisarts.

Fundamenteel anders

Voor de ChristenUnie zou het een zware tegenslag zijn als twee coalitiepartners instemmen met de abortuspil bij de huisarts. Die fractie rekent erop dat de coalitiepartijen voor zulke gevoelige onderwerpen niet buiten het kabinet om gaan samenwerken met de oppositie. Maar D66 en de VVD hebben eerder dit jaar al benadrukt dat zij over sommige ethische kwesties ‘fundamenteel anders denken’ dan de ChristenUnie, en hun eigen vrijzinnige ideeën willen blijven benadrukken binnen de coalitie.

Medisch-ethische stress was er de afgelopen maanden ook al bij kleinere kwesties. VVD en D66 eisten deze week nog dat het kabinet mogelijk maakt dat alle zwangere vrouwen een vroege echo krijgen aangeboden met dertien weken, in te voeren uiterlijk in 2020. Ook dat ligt gevoelig bij de ChristenUnie. 

Daarnaast was er tussen de christelijke en de liberale coalitiepartijen de afgelopen tijd veel discussie over de subsidie voor Siriz, een organisatie die advies geeft bij ongewenste zwangerschap terwijl zij voortkomt uit christelijke anti-abortusorganisaties. De grote test wordt echter de abortuspil. Het voorstel komt waarschijnlijk pas in de loop van 2019 in debat in de Tweede Kamer.

Lees ook:

Abortuspil bij de huisarts: voor vrouwen én huisartsen beter

Verstrekking van de ‘abortuspil’ via de huisarts zou juist kunnen leiden tot betere zorg en minder ongewenste zwangerschappen, pareren huisarts/seksuoloog Peter Leusink en Ton Coenen, directeur Rutgers, de kritiek op een initiatiefwet van GroenLinks en PvdA.

De VVD en D66 zoeken de randen van het regeerakkoord op over medische ethiek. Het kabinet kan de komende jaren de borst natmaken, bleek onlangs bij een groot Kamerdebat over medische ethiek.

Veel huisartsen willen best de abortuspil geven. Maar het vorige plan, van het kabinet-Rutte II, vonden ze alleen niet goed genoeg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden