Plan van Draghi moest wel groots zijn

Europese Centrale Bank koopt obligaties op, maar wat als land niet meer voldoet aan de voorwaarden?

GIJS MOES | BRUSSEL

Is het nieuwe opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank (ECB) nu de grote oplossing voor de eurocrisis, of gaat het hier om het zoveelste reddingsplan dat tekort zal schieten?

De tegenstanders roerden zich gisteren hard. Veel Duitse kranten hekelden president Draghi van de ECB, die nu de geldkraan zou openzetten. Zo maakt hij de euro kaputt, aldus het boulevardblad Bild. Ook op internet regende het negatief commentaar op de spilzieke koers die de ECB ingeslagen zou zijn.

Velen verbazen zich over de Finse en Nederlandse vertegenwoordigers in de ECB, die zomaar ingestemd hebben met dit plan. President Knot van De Nederlandsche Bank gaf zelf geen commentaar, maar zijn voormalig DNB-bestuurder Hoogduin deed dat wel, in Het Financieele Dagblad: "De ECB doet wat zij heeft aangekondigd en wat zij binnen haar mandaat kan doen".

Draghi moest wel met iets groots komen, nadat hij eind juli had aangekondigd 'alles te zullen doen wat nodig is' om de euro te redden. Sindsdien hebben de medewerkers van de ECB koortsachtig gewerkt aan een plan dat degelijker is dan de eerdere opkoopacties en ook de scherpslijpers in het bestuur, zoals Nederland, mee zou krijgen.

Dat is grotendeels gelukt, vooral dankzij de voorwaarden die gesteld zijn aan het realiseren van een opkoopprogramma. Want ook straks kan de ECB niet zomaar obligaties van een zwak euroland opkopen op de markt als de rente te hoog oploopt. Eerst moet dat land vragen om zo'n operatie en zich melden bij het Europese noodfonds.

Dan komen de voorwaarden om de hoek. Want het noodfonds zal eisen dat de regering in kwestie bezuinigt en economische hervormingen doorvoert. Bovendien wil Draghi ook het Internationaal Monetair Fonds betrekken. Dat heeft al positief gereageerd.

Zo komen landen die vragen hun rente te drukken bijna in hetzelfde schuitje als de landen die nu al steun krijgen: Griekenland, Ierland, Portugal en Cyprus. Het regime dat de EU en het IMF opleggen bij zo'n opkoopprogramma, zal wel iets minder strak zijn dan bij de landen die steun in de vorm van leningen krijgen.

De voornaamste kandidaten voor het nieuwe plan, Spanje en Italië, staan niet te trappelen om mee te doen. De premiers Rajoy en Monti gaven nogal afhoudend commentaar. Zij worden gehinderd door nationale trots en door politieke beperkingen, want ze weten dat het aanvragen van obligatiesteun ook nieuwe bezuinigingen nodig zal maken.

Toch staat vooral Spanje onder grote druk om wel gebruik te maken van deze nieuwe mogelijkheid. Uit de Europese noodfondsen is al 100 miljard euro bedoeld om de Spaanse banken te redden. Nu de regio's in dat land steeds meer in de financiële problemen komen, wordt steun voor de overheid bijna onvermijdelijk. En dat zou weleens kunnen gebeuren door obligaties op te kopen.

Voor het zover is, moet eerst het nieuwe noodfonds ESM in werking zijn. Dat kan pas gebeuren als het Duitse grondwettelijk hof woensdag zijn goedkeuring geeft. Op dat moment staat alles klaar om de eerste opkoopactie te beginnen - als een land daarom vraagt.

De grote test komt als een land waarvan de ECB obligaties opkoopt, niet langer aan de voorwaarden voldoet. Draghi heeft stoer aangekondigd dat het programma dan stopt. Maar als hij dat doet, is het land in kwestie echt in de problemen. En daarmee de euro, die Draghi koste wat kost wil redden.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden