Plan om Protestantse kerk drastisch af te slanken

Met veertig procent minder personeel, drie kantoren minder eneen uitzendbureau voor dominees gaat de Protestantse Kerk inNederland grootscheeps bezuinigen.

Geen reorganisatie, maar een 'transformatie', noemt HaaijeFeenstra de plannen die hij begin april voorlegt aan de synode(landelijk bestuur) van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN).“Voor mij bestaan geen heilige huisjes.“

Feenstra is directeur van het hoofdkantoor, het ProtestantsLandelijk Dienstencentrum in Utrecht en de regionale PKN-centra.Gisteren presenteerde hij 'Groeien met de riemen die je hebt',een strategie voor de PKN tot 2015.

Binnen tien jaar heeft de kerk geen dikke twee miljoen ledenmeer; elk jaar verliest ze er 60000. Feenstra: “Je kunt wel hopenop een wonder, maar je kunt het niet begroten.“ Hij houdtrekening met een forse afname van leden en hun bijdragen. “Alsgemeenten de tering naar de nering moeten zetten, dan wij ook.“Van de 390 arbeidsplaatsen blijven er 240 over. Het managementin Utrecht krimpt van vijftien naar vijf personen. Van de huidigenegen provinciale dienstencentra blijven er vier uitgeklede'steunpunten' over, in Meppel, Arnhem, Dordrecht en Utrecht.

Het snijden in personeel gaat een miljoen of zeven, achtopleveren (tien procent van de begroting), het afstoten vangebouwen ruim zes ton. En mocht het PKN-hoofdkantoor te duurworden, zoals sommigen al vóór de ingebruikname in 1999beweerden, dan wordt het gebouw verkocht. “We hebben geen heiligehuisjes“, zei Feenstra.

Ook gaat de PKN snoeien in de stroom van blaadjes en brochuresdat nu nog vanuit het hoofdkantoor het land ingaat.

In Utrecht blijft een 'klein expertisecentrum' over. Dat gaatgebruik maken van vrijwilligers ('Die hebben we opbovenplaatselijk niveau nauwelijks') en niet steeds terugvallenop betaalde 'professionals'.

Feenstra verwacht een daling van de quota, de vaste afdrachtenaan de landelijke kerk. Als het aan hem ligt, gaan de quota nogverder omlaag, om plaats te maken voor een 'basispakket',aangeboden door de vier afgeslankte regionale dienstencentra.

Daarnaast kunnen kerken plaatselijk extra diensten gaanbenutten uit het zogenaamde 'pluspakket', waarvoor een 'factuur'wordt verzonden. Ook heel modern: de organisatie levert'maatwerk', wordt 'vraaggestuurd' en 'flexibel' en laat'trendanalyses' maken.

Jongeren krijgen in het plan 'topprioriteit', zegt Feenstra,met een eigen jongerenbeweging die JOP gaat heten.

Om predikanten en kerkelijk werkers flexibeler te kunneninzetten, komt er voor hen een uitzendbureau. Feenstra voorzietwel wat problemen met de kerkelijke wetten. “Misschien is er eenaanpassing van de kerkorde voor nodig.“ Overigens zijn er volgenshet document in 2015 40 procent minder dominees dan nu.

Eind vorig jaar hekelde dr. M.P. van Overbeeke, emeritushoogleraar belastingrecht en registeraccountant, namens deVereniging voor Kerkrentmeesterlijk beheer (VKB) de boekhoudingvan de kerk. Hij repte van 'rookgordijnen van 100 pagina's' enbecijferde zelf het tekort van PKN op zes tot acht miljoen.

Destijds ontkende Feenstra dat laatste, maar hij moest welerkennen dat er 'grote gaten in de informatieverstrekking' zaten.Dat had niet aan hem gelegen, bleek gisteren, maar aan zijnvoorganger; Feenstra was toen nog maar net aangetreden (voordienwas hij de baas van het Nederlands Bijbelgenootschap) en hij haddie cijfers niet opgesteld. “Maar ik verzeker u dat zoiets megeen tweede keer overkomt.“

In zijn plannen is nu een wens van Van Overbeeke gehonoreerd:de afdeling financiën krijgt een poot voor control, de door deVKB verlangde 'financiële waakhond'.

Op 6 april beslist de synode van de PKN over de plannen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden