Plaatselijke partij moet buiten eigen gemeente aan het werk

Marco Pastors leidt zoektocht naar nieuwe lokale talenten die op landelijk niveau willen besturen

Wethouders en raadsleden van lokale partijen moeten aan de bak in het landelijke bestuurlijke circuit. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft tachtig plekken in allerhande bestuurscommissies voor hen vrij. Die worden nu vrijwel allemaal bezet door gemeentelijke politici die lid zijn van een landelijke politieke partij.

"Dat is te gek. Het beleid wordt honderd procent bepaald door landelijke partijen, terwijl dertig procent van de kiezers daar niet op heeft gestemd", vindt Marco Pastors, oud-wethouder van Leefbaar Rotterdam. Hij zit de VNG-commissie voor die nieuw lokaal talent scout voor de VNG-besturen en commissies die overleggen met het rijk en met Europa over beleid dat gemeenten aangaat. Daarin zijn 229 burgemeesters, wethouders en raadsleden actief. Nu is nog geen tien procent lid van een lokale partij. Dat moet naar 33 procent.

Met bestuurders van plaatselijke groeperingen haalt de VNG volgens Pastors een ander type in huis. Hij vindt dat ze meer lef hebben, een grotere mond. "Ze zijn niet bang voor de gevestigde orde, ze durven er tegenin te gaan, anders hadden ze geen eigen partij opgericht." Pastors kent de gemeente-gebonden clubs als zuinig, ze hebben een 'mooie burgerlijke mentaliteit'. "En ze kunnen wel wat, want mensen stemmen niet zomaar op lokale partijen."

Maar hebben ze daarmee ook voldoende achtergrond voor het gemeente-overstijgende werk? Lokale partijen kunnen voor informatie, kennis en uitwisseling van ideeën niet terecht bij een partij, een wetenschappelijk bureau, partijgenoten uit andere gemeenten. Pastors ziet dat eerder als een voordeel. Ze hoeven zich niet te houden aan partijstandpunten over gemeenten of aan afspraken die in een kabinet zijn gemaakt. En juist doordat ze nog nooit 'een cursus volkshuisvesting sinds de jaren twintig' hebben gedaan, zegt Pastors, hebben ze hun frisheid behouden. "Wat landelijke partijen te veel hebben, kunnen lokalen compenseren met iets nieuws."

De commissie is zelf ook heel benieuwd hoeveel lokale bestuurders zullen toehappen. Pastors houdt er rekening mee dat wethouders en raadsleden die puur voor hun gemeente gaan, geen zin hebben in die landelijke vergadertafels. "Je kunt zeggen: ik blijf binnen mijn eigen gemeente, lekker makkelijk. Maar je kunt ook zeggen: wij willen ook invloed en niet pas aan het eind, maar al in het voortraject. Voor de gevestigde orde zijn dit prestigieuze baantjes. Voor bestuurders van lokale partijen is het gewoon verstandig om aan te schuiven."

Burgemeester zonder partij

De scouting-commissie van de Vereniging Nederlandse Gemeenten kan niet terugvallen op een landelijk partijnetwerk of de gebruikelijke partijkanalen. Zij moet dus andere wegen bewandelen om bestuurders van lokale partijen te interesseren voor een van de commissies van de VNG. Pastors hoopt in de eerste plaats dat publiciteit zijn werk gaat doen. Ook hebben de lokale fracties een brief gekregen met een oproep aan wethouders en raadsleden zich te melden. Alle leden van de VNG-commissie benaderen tien actieve, getalenteerde bestuurders. Zij worden gecoacht door de commissieleden bij hun volgende stappen in het VNG-circuit. Niet de scouting-commissie, maar een selectiecommissie bepaalt of de belangstellenden een plek krijgen in een van de delegaties.

In de scouting-commissie van Pastors zitten alleen bestuurders met een lokale achtergrond. Wethouders, raadsleden, en één burgemeester, Gerard Rabelink van Schouwen-Duiveland. Hij is voor zover Pastors en de voorlichting van de Zeeuwse gemeente bekend, de enige partijloze burgemeester in het land. Rabelink begon als raadslid en wethouder voor een lokale partij in de gemeente Halderberge. Hij werd daarna burgemeester in Maasbree, maar was daar ook al geen lid van een politieke partij. Volgens zijn voorlichter was de vertrouwenscommissie in Zierikzee niet bewust op zoek naar een partijloze burgemeester, maar was het 'toeval'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden