Plaatsbekleder van het onmogelijke

Een gecompliceerde man die het meest onmogelijke ambt op aarde als een absolute opdracht vervulde. Voor een genuanceerd portret van paus Johannes Paulus II is het nog veel te vroeg. Trouw schetst een historisch pontificaat.

Over sommige pausen is een tragedie te schrijven of een tragikomische opera, maar Johannes Paulus II vergt een Eco-achtig talent om persoon en leven te ontraadselen.

Was hij een zegen, een ramp? Bracht hij eenheid, bevestigde hij mensen of joeg hij ze uiteen en tegen elkaar opt Genoot hij van de massa's, hoe eenzaam was hij in de schare? Vond hij zichzelf geslaagd? Hoe verwerkte hij triomf en mislukking? De psycho-thriller over Karol Wojtyla laat nog op zich wachten, maar besef van die complexiteit kan lof en kritiek van deze dagen relativeren.

Een gecompliceerd pontificaat - door de woelingen van de eeuwwende waar het mee samenviel, maar ook door de aard van het beestje. Al jong was Karol - 'Lolek' - de enig overgeblevene van het gezin Wojtyla. Als kind verloor hij zijn moeder. Bracht hem dat mede tot zijn heftige Mariaverering, tot zijn visie op de ideale vrouw, de niet-bestaande moeder?

Wojtyla vocht zich eenzaam door zijn jeugd; hij werd nooit geplooid en geloogd in de compromissen van een gezellig groot katholiek gezin. Daarvan vind je de sporen in zijn optreden, dat werd gekenmerkt door een zeker autisme.

Zijn glanzende carrière (professor, aartsbisschop van Krakau, kardinaal, paus) heeft hij niet cadeau gekregen. Anders dan voorgangers als Pius XII en Paulus VI gleed hij niet via beschermde seminaries naar het priesterschap. De roeping kwam later, werd bevochten in oorlogstijd, met harde arbeid en heimelijke studie. Het bezorgde hem een hekel aan de watjes in zijn kerk, verwende priesters die het celibaat zo moeilijk vinden.

Daar is ook zijn Poolse achtergrond. Pool-zijn is meer dan een paspoort en schrale noedels op je bord. Het is een manier van denken en geloven, van zich verhouden tot geschiedenis, cultuur, natie, van solidariteit en omgaan met lijden en vrijheid. Om zich heen zag hij wat on-Pools is: nazisme, communisme, onverschilligheid, genot- en gemakzucht. De Poolse paus was in zijn verzet daartegen absoluut.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden